Η Μελόνι και οι τρεις δυνάμεις του λαϊκισμού

Πριν από 20 χρόνια, η ιταλική Δεξιά λάτρευε τον Σίλβιο Μπερλουσκόνι ως προβολή των ονείρων της για επιτυχία. Πριν από πέντε χρόνια, ερωτεύτηκε τον Ματέο Σαλβίνι ως εκπρόσωπο των θυμών της. Σήμερα, αγαπάει την Τζόρτζια Μελόνι ως καθρέφτη των φόβων της. Η 45χρονη ηγέτις του κόμματος Αδέλφια της Ιταλίας δεν ντύνεται πια στα μαύρα, όπως εκείνη η 19χρονη εκδοχή της που εκθείαζε, μιλώντας στη γαλλική τηλεόραση, τον Μπενίτο Μουσολίνι. Αντιθέτως, προτιμάει τα λευκά και σπάνια αποχωρίζεται το χαμόγελο, ακόμα και όταν ξιφουλκεί κατά της «ισλαμοποίησης» και της μετανάστευσης, των «λόμπι» της Αριστεράς και της πολιτικής ορθότητας. Λίγο πιο προσεκτικά να δει όμως κανείς εκείνο το βιντεάκι που είχε προβάλει το γαλλικό δίκτυο France 3 παραμονές των ιταλικών εκλογών του 1996, αντιλαμβάνεται το νήμα που το ενώνει με το σήμερα: «Ο,τι κάνω για αυτές τις εκλογές, το κάνω επειδή το πιστεύω…», εμφανίζεται να λέει η Μελόνι. «Αν χάσουμε, θα κερδίσουμε μια άλλη φορά».

Οι αμετανόητοι του Μουσολίνι
Η Τζόρτζια Μελόνι γεννήθηκε στις 15 Ιανουαρίου του 1977 στη Ρώμη, από πατέρα Σαρδήνιο και μητέρα Σισιλιάνα, παιδί της μεσαίας τάξης και των εύπορων, βόρειων προαστίων της ιταλικής πρωτεύουσας. Οταν ήταν τριών χρόνων, όμως, η οικογένεια μετακόμισε στην Γκαρμπατέλα, στα νότια της Ρώμης, μια αυθεντική λαϊκή συνοικία τότε, προπύργιο της Αριστεράς. Στις αρχές της εφηβείας της, ο πατέρας της, λογιστής στο επάγγελμα, κομμουνιστής στα πιστεύω, εγκατέλειψε την οικογένεια, εγκαταστάθηκε στα Κανάρια. Στα 15 της χρόνια, το 1992, η Τζόρτζια Μελόνι προσχώρησε στο Fronte della Gioventù, τη νεολαία του Ιταλικού Κοινωνικού Κινήματος (MSI), του κόμματος που είχαν ιδρύσει το 1946, μεταπολεμικά, μερικοί αμετανόητοι συνεργάτες του Μουσολίνι. Από εκεί μεταπήδησε, το 1995, στο διάδοχο κόμμα του, την Εθνική Συμμαχία του Τζιανφράνκο Φίνι, συνοδεύοντας στη συνέχεια τη συγχώνευσή του με τη μπερλουσκονική Δεξιά. Το 2006, στα 29 της, έγινε αντιπρόεδρος της Βουλής και δύο χρόνια αργότερα μπήκε στην κυβέρνηση ως υπουργός Νεολαίας.

Τα Αδέλφια της Ιταλίας η Τζόρτζια Μελόνι τα συνίδρυσε μαζί με ένα ακόμη πρώην στέλεχος του MSI, τον Ιγκνάτσιο λα Ρούσα, στα τέλη του 2012, έναν χρόνο μετά την πτώση του Μπερλουσκόνι, επί πρωθυπουργίας, τότε, Μάριο Μόντι. Στις εκλογές του 2013, το κόμμα είχε εξασφαλίσει λιγότερο από το 2% των ψήφων. Στις εκλογές του 2018, απέσπασε ένα 4,8%. Στις ευρωεκλογές του 2019, αύξησε το ποσοστό του σε 6,5%. Από τότε ξεκίνησε η μεγάλη άνοδος – παράλληλα με την πτώση του Ματέο Σαλβίνι. Αν θέλαμε να βρούμε, συμβολικά φυσικά, την ακριβή ημέρα, θα την τοποθετούσαμε στις 19 Οκτωβρίου του 2019, τότε που η Μελόνι βροντοφώναξε από την πλατεία Σαν Τζιοβάνι της Ρώμης: «Είμαι η Τζόρτζια! Είμαι γυναίκα! Είμαι μητέρα! Είμαι Ιταλίδα και είμαι χριστιανή, δεν θα μου το πάρετε αυτό ποτέ! Υπερασπιζόμαστε τον Θεό, την πατρίδα και την οικογένεια εναντίον της ισλαμοποίησης, αποδεχθείτε το!».

Χλευάστηκε από την Αριστερά
Αυτή η «λυρική» της έκρηξη χλευάστηκε δεόντως από την Αριστερά, αριστεροί ακτιβιστές μάλιστα έσπευσαν με αυτόν τον σκοπό να τη μελοποιήσουν. Αυτόν ακριβώς τον τίτλο, ωστόσο, «Είμαι η Τζόρτζια», διάλεξε η Μελόνι για τίτλο της αυτοβιογραφίας που κυκλοφόρησε το 2021 – και πούλησε περισσότερα από 150.000 αντίτυπα, τεράστια επιτυχία για πολιτικό βιβλίο στην Ιταλία. Τα Αδέλφια της Ιταλίας μονοπωλούσαν πια τον χώρο της αντιπολίτευσης, ήταν η μοναδική πολιτική δύναμη που είχε μείνει εκτός της κυβέρνησης ευρείας πλειοψηφίας υπό τον Μάριο Ντράγκι. Προσείλκυαν, λοιπόν, όλους τους δυσαρεστημένους ψηφοφόρους. Οπως λέει άλλωστε στο γαλλικό περιοδικό «L’Obs» ο Μαρκ Λαζάρ, πρόεδρος της School of Government στο Πανεπιστήμιο Luiss-Guido Carli της Ρώμης, «η Ιταλία έκλινε ανέκαθεν στα δεξιά, λόγω πρωτίστως μιας ιστορικής καχυποψίας απέναντι στο κράτος. Θυμηθείτε πως τον 19ο αιώνα ήταν οι Πιεμοντέζοι εκείνοι που επέβαλαν την ιταλική ενότητα στην υπόλοιπη χερσόνησο. Λόγω επίσης μιας ισχυρής μνήμης του αντικομμουνισμού, μιας σημαντικής επιρροής της Καθολικής Εκκλησίας, μιας κοινωνικής δομής που στηρίζεται σε τέσσερα εκατομμύρια μικρές επιχειρήσεις, εμπόρους, βιοτέχνες, ελεύθερους επαγγελματίες, παραδοσιακά πιο συντηρητικούς. Το γεγονός ότι η Τζόρτζια Μελόνι έχει ένα φασιστικό παρελθόν το οποίο δεν έχει αποκηρύξει δεν την έπληξε ιδιαίτερα».

Πόσω μάλλον αφού η ίδια φροντίζει να συντηρεί την αμφισημία: ναι μεν δηλώνει υπερήφανη για το σύμβολο του κόμματός της, την ίδια τρίχρωμη φλόγα με το MSI, αλλά από την άλλη διαβεβαιώνει πως «η ιταλική Δεξιά έχει αφήσει εδώ και δεκαετίες τον φασισμό στην Ιστορία». Εχει μετριάσει επίσης τον άλλοτε αψύ ευρωσκεπτικισμό της, τάσσεται όμως πάντα υπέρ μιας «Ευρώπης των εθνών» και δεν κρύβει τη συμπάθειά της ούτε προς τον εθνολαϊκιστή πρωθυπουργό της Ουγγαρίας, τον Βίκτορ Ορμπαν, ούτε προς τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Ταυτοτική ανησυχία, κοινωνική δυσφορία, πολιτική δυσπιστία: είναι οι τρεις δυνάμεις του λαϊκισμού. Το τρίπτυχο των φόβων πάνω στο οποίο στηρίχτηκε η Τζόρτζια Μελόνι.