Κυβερνοστρατηγική και Νευρο-Κυβερνοπολιτική στις Υβριδικές Απειλές

Αν και το Internet ή κυβερνοχώρος αποτελεί δημιούργημα του υπουργείου Εθνικής Αμυνας των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου ως στρατιωτική επικοινωνία μεταξύ των πυρηνικών βάσεων, σήμερα η ηλεκτρονική διακυβέρνηση, η ηλεκτρονική υγεία και η ψηφιακή οικονομία αποτελούν μόνο ορισμένα από τα πολλαπλά πλεονεκτήματα της Κυβερνοστρατηγικής (στρατηγική χρήση του κυβερνοχώρου). Ακόμα και οι διεθνείς οργανισμοί όπως τα Ηνωμένα Εθνη, η Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, με τη χρήση του όρου ICT4D (Information and Communication Technologies for Development), εστιάζουν στη στρατηγική σημασία ενσωμάτωσης των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) στα κράτη, ως θεμέλιο λίθο για την παγκόσμια ανάπτυξη. Παράλληλα, η πανδημία COVID-19 προώθησε την παγκόσμια ψηφιοποίηση (digitalization) ως το τεχνολογικό αντίδοτο στην πανδημία, όπου θα υποβοηθούσε τη λειτουργία των κρατών κατά τη διάρκεια των παγκόσμιων lockdowns. Σήμερα, πάνω από 5 δισεκατομμύρια πολίτες έχουν πρόσβαση στον κυβερνοχώρο, δημιουργώντας με αυτόν τον τρόπο ένα πλανητικό ψηφιακό υποσύστημα πολιτών όπου δημιουργεί, επεξεργάζεται, προωθεί και αποθηκεύει πληροφορίες. Ωστόσο, παρά την παγκόσμια χρήση των ΤΠΕ με σκοπό την ανάπτυξη, ο κυβερνοχώρος μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για τη διεξαγωγή νέων ψηφιακών πολέμων (Digital Wars). Η παγκοσμιοποίηση της γνώσης και της ψηφιοποίησης έδωσε τη δυνατότητα για την ευρεία ανάπτυξη και τη χρήση κυβερνοόπλων (cyber weapons) στο πλαίσιο των νέων των «Υβριδικών Απειλών» (ο υβριδικός πόλεμος είναι ολοκληρωτικός πόλεμος, οι υβριδικές απειλές δεν είναι κατάσταση πολέμου). Τα κυβερνοόπλα έχουν τα εξής στρατηγικά τακτικά χαρακτηριστικά:

1. Οι κυβερνοεπιθέσεις μπορούν να διεξαχθούν από χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, αφού πλέον ο κυβερνοχώρος ξεπερνά τα νοητά σύνορα των κρατών.

2. Η έκβαση και το αποτέλεσμα των κυβερνοεπιθέσεων δεν εξαρτώνται πλέον από τον καιρό ή την απόσταση από τον στόχο, διότι η επίθεση πλέον γίνεται με το πάτημα ενός κουμπιού, ανεξαρτήτως γεωστρατηγικού και φυσικού περιβάλλοντος.

3. Οι κυβερνοεπιθέσεις δεν είναι δαπανηρές, δεν έχουν το κόστος μεταφοράς, συντήρησης και υποστήριξης ενός τακτικού στρατού.

4. Οι κυβερνοεπιθέσεις μπορούν να γίνουν 24 ώρες το 24ωρο σε παγκόσμια ψηφιακά δίκτυα τηλεπικοινωνιών, κινητής τηλεφωνίας, δημόσιας διοίκησης, τραπεζικές συναλλαγές, με σκοπό ένα ψηφιακό Pearl Harbor.

5. Οι κυβερνοεπιθέσεις δεν στοχεύουν αποκλειστικά στρατιωτικούς στόχους, αλλά και πολιτικές – κοινωνικές δομές, με σκοπό ή την υποκλοπή στρατηγικών πληροφοριών ή τη μερική καταστροφή των ψηφιακών συστημάτων υποδομών του αντιπάλου.

6. Οι κυβερνοεπιθέσεις δεν γίνονται πλέον μόνο από τακτικούς κυβερνοστρατιώτες, αλλά και από ιδιώτες (χάκερς) που κατέχουν πλέον την τεχνογνωσία.

7. Η διεξαγωγή κυβερνοεπιθέσεων και κυβερνοπροπαγάνδας με την ευρεία διασπορά ψευδών ψηφιακών ειδήσεων κατά τη διάρκεια κρίσιμων εθνικών δημοκρατικών διαδικασιών, όπως για παράδειγμα τη διεξαγωγή επίσημων εκλογών, μπορεί να μην έχει ως αποτέλεσμα ανθρώπινα θύματα, αλλά μπορεί να επιφέρει σοβαρές οικονομικές, πολιτικές και κοινωνικές επιπτώσεις σε κάθε κράτος, από το πολιτικό χάος που θα επικρατήσει μετά τις εκλογές και τη διασπορά αμφισβήτησης των εκλογικών αποτελεσμάτων.

8. Ο πληροφοριακός πόλεμος (Information Warfare), που ενσωματώνει τον κυβερνοπόλεμο, τον ψυχολογικό πόλεμο και τον ηλεκτρονικό πόλεμο, αποτελεί πλέον την αιχμή του δόρατος για τη διεξαγωγή υβριδικών επιχειρήσεων και απειλών.

9. Ο πληροφοριακός πόλεμος μπορεί να έχει ως στόχο κρίσιμες υποδομές (τρένα, αεροπλάνα, ενέργεια, νοσοκομεία) αλλά και στόχευση πλέον στο Διάστημα των τηλεπικοινωνιακών, επιστημονικών, εμπορικών και στρατιωτικών δορυφόρων, με αποτέλεσμα πλέον ο κυβερνοχώρος και το Διάστημα (Κυβερνο/Διάστημα) να είναι στρατηγικά αλληλεξαρτώμενα πεδία στρατιωτικής δράσης.

10. Οι νέες στρατηγικές ψηφιακές τεχνολογίες, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη και η Ρομποτική, έχουν πλέον βασικό ρόλο στις νέες κυβερνο-υβριδικές απειλές και επιθέσεις, αυξάνοντας την επικινδυνότητα του ψηφιακού πολέμου κάθε μέρα.

11. Μια εθνική νευρο-κυβερνοπολιτική ασφαλείας (Νευρωνικά Δίκτυα και Τεχνητή Νοημοσύνη στις πολιτικές του κυβερνοχώρου) πρέπει να χαράζεται κάθε μέρα (day by day), από ειδικούς επιστήμονες και εξειδικευμένους ερευνητές, παρακολουθώντας τακτικά και με λεπτομέρεια τις τεχνολογικές στρατηγικές εξελίξεις, οι οποίες πλέον εξελίξεις μπορούν να αλλάξουν τα όρια, τη δομή και την έννοια της εθνικής ασφάλειας, στη νέα εποχή της Κυβερνοστρατηγικής και των αναδυόμενων Υβριδικών Απειλών.

Ο Αθανάσιος Η. Μποζίνης είναι επίκουρος καθηγητής Παγκόσμιας Πολιτικής Οικονομίας και Νέων Τεχνολογιών – Βιοασφάλειας στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.