«Κόκκινες γραμμές» απέναντι στον Ερντογάν

Με ιδιαίτερα οξυμμένο το ελληνοτουρκικό κλίμα, αλλά χωρίς διάθεση να διολισθήσει σε ακρότητες, όπως επέλεξε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέβηκε στο ίδιο βήμα αποφασισμένος να προβάλει τις αμετακίνητες θέσεις της ελληνικής πλευράς και επιχειρήματα απέναντι στις τουρκικές κατηγορίες. Με αυστηρό ύφος ο Πρωθυπουργός χάραξε κόκκινες γραμμές – η ασφάλεια, η σταθερότητα και η εδαφική ακεραιότητα της Ελλάδας – και απάντησε στην απαράδεκτη αναβάθμιση των παράνομων αξιώσεων της Τουρκίας και της επιθετικής ρητορικής της με χρήση πλέον και χαλκευμένων στοιχείων, κατά την Αθήνα, για το Μεταναστευτικό. «Η Ελλάδα δεν θα εκφοβιστεί από κανέναν» ήταν το μήνυμά του.

Στο πλαίσιο αυτό η ομιλία του Πρωθυπουργού περιλάμβανε απαντήσεις εφ’ όλης της ύλης προς την Τουρκία, αλλά προφανώς όχι μόνο αυτές.  

Σκληρές απαντήσεις στην Αγκυρα

Ο Πρωθυπουργός απευθύνθηκε ουσιαστικά για πρώτη φορά και στον τουρκικό λαό, όχι μόνο στην ηγεσία της χώρας, στη λογική ότι οι δύο λαοί δεν είναι εχθροί, αντίθετα, θέλουν σχέσεις καλής γειτονίας και όχι πολιτικές συγκρούσεις. «Η Ελλάδα δεν αποτελεί απειλή για τη χώρα σας, δεν είμαστε εχθροί, αλλά γείτονες. Ας προχωρήσουμε στο μέλλον σε κλίμα αμοιβαίου σεβασμού» τόνισε. Ευθείες ήταν ωστόσο οι βολές προς τον Ερντογάν. «Η ηγεσία της Τουρκίας έχει εμμονή με τη χώρα μου, η γλώσσα γίνεται ολοένα και πιο φιλοπόλεμη, απειλούν ότι θα έρθουν νύχτα…» σημείωσε. Η Αθήνα κρατά στο στόχαστρο όλη την «αναθεωρητική ατζέντα» της Αγκυρας, την πολεμική ρητορική και τον «αποσταθεροποιητικό ρόλο» της για την περιοχή, ειδικά σε μια συγκυρία που, κατά τον Πρωθυπουργό, δεν πρέπει να απειλείται άλλη μία εστία αναταράξεων. Εξού και, όπως έκανε στις διμερείς επαφές του, επέλεξε και από τον ΟΗΕ να στείλει σε αυστηρούς τόνους τα ελληνικά μηνύματα για τις τουρκικές αβάσιμες αιτιάσεις για τα νησιά και τις παραβιάσεις σε θάλασσα και αέρα. Κατά τον Μητσοτάκη, είναι η Αγκυρα εκείνη που επέλεξε να κλείσει τα κανάλια επικοινωνίας στο ανώτατο επίπεδο.  

«Είμαι πάντα ανοιχτός στον διάλογο με τρόπο που θα συνάδει με το διεθνές δίκαιο. Η Τουρκία μπορεί να είναι εταίρος και σύμμαχος της Ελλάδας και της ΕΕ, αν το επιλέξει», είπε. Πάντως ο εκπρόσωπος της τουρκικής προεδρίας Ιμπραχίμ Καλίν δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο συνάντησης Ερντογάν – Μητσοτάκη στην Πράγα εντός Οκτωβρίου (στην Ευρωπαϊκή Πολιτική Κοινότητα), λέγοντας στο ΝΤV ότι «ο πρόεδρός μας δεν αποκλείει κανέναν, αν γίνει ένα βήμα, ο πρόεδρός μας κάνει δύο». Από την πλευρά του ο Μητσοτάκης, ώρες πριν, έλεγε από το Council on Foreign Relations ότι «μου είναι δύσκολο να φανταστώ πώς η σχέση μεταξύ των δύο χωρών θα επανέλθει όσο η Τουρκία συμπεριφέρεται έτσι», εκτιμώντας ότι αυτό το μονοπάτι θα απομονώσει την Αγκυρα και από την Ευρώπη και από τις ΗΠΑ, αλλά και υπογραμμίζοντας ότι οι διαφορές δεν λύνονται με εμπρηστική ρητορική. «Είναι η μόνη χώρα του ΝΑΤΟ που δεν εφαρμόζει κυρώσεις στη Ρωσία» σημείωσε.  

Επιπλέον κατηγόρησε την Τουρκία ότι «χρησιμοποιεί γλώσσα επιτιθέμενου όχι ειρηνοποιού», ότι απειλεί με casus belli. «Η αυξανόμενη ένταση της απειλής από την Τουρκία είναι ανησυχητική» σημείωσε. «Είναι συμπεριφορά σύμφωνη με χώρα μέλος του ΝΑΤΟ; Οχι, υπονομεύει τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο» τόνισε.

Αναμενόταν ήδη από την ολοκλήρωση της ομιλίας Ερντογάν η σκληρή γλώσσα του Μητσοτάκη για τα τουρκικά fake news για το Αιγαίο. Το μήνυμα της Αθήνας είναι ότι η Ελλάδα θα προστατεύσει τα σύνορά της με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα και ότι η παραβίαση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων δεν μπορεί να γίνει ανεκτή. Ο ίδιος από τη Νέα Υόρκη χαρακτήρισε «εξωφρενικές» τις κατηγορίες προς την Ελλάδα για το Μεταναστευτικό, «γιατί είναι η Τουρκία που, πολύ ανοιχτά και πολύ δημόσια, εργαλειοποιεί τους μετανάστες τα τελευταία δύο χρόνια, προσπαθώντας να τους ενθαρρύνει, να τους στείλει στα ελληνικά σύνορα, προσπαθώντας να τους ωθήσει στην Ευρώπη».  

To Ουκρανικό και ο δεσποτισμός

Πολυεπίπεδες τοποθετήσεις υπήρξαν για τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Ο Πρωθυπουργός επεδίωξε να σχηματίσει τη μεγάλη εικόνα, με το σκεπτικό ότι το βασικό διακύβευμα υπερβαίνει την κυριαρχία μιας χώρας που δέχτηκε επίθεση και αφορά τον κοινό αγώνα της Δύσης για καταδίκη κάθε αναθεωρητισμού και για διατήρηση της διεθνούς τάξης και των κανόνων. Αφορά αυτό που στην πραγματικότητα δοκιμάζεται, κατά τον ίδιο, στην Ουκρανία: τη δημοκρατία έναντι του δεσποτισμού. «Πρέπει να στείλουμε μήνυμα και σε άλλα αυταρχικά καθεστώτα. Δεν θέλουμε έναν κόσμο όπου θα κυριαρχεί ο ισχυρός απέναντι στον αδύναμο και οι διαφορές θα επιλύονται με συγκρούσεις παρά με τη διπλωματία» είπε. Εξάλλου είχε δώσει ευθέως το στίγμα του με την αποστροφή του προς τους ομογενείς, ότι «έχει δίκιο ο πρόεδρος Μπάιντεν όταν τοποθετεί τον σημερινό διχασμό του κόσμου σε ένα πλαίσιο στο οποίο μάχονται από τη μια δημοκρατίες και από την άλλη απολυταρχικά καθεστώτα». Κατά τον Πρωθυπουργό, για «το τι διακυβεύεται» στην Ουκρανία πρέπει να ενημερώνονται διαρκώς οι πολίτες για τον αγώνα των δημοκρατιών κατά της παραπληροφόρησης. «Ως έλληνας αλλά και ως ευρωπαίος ηγέτης, γνωρίζουμε ποιο είναι το διακύβευμα. Είναι ανάγκη να στείλουμε μήνυμα σε όλους τους ηγέτες απολυταρχικών καθεστώτων που θεωρούν πως μπορούν να αλλάξουν τα σύνορα με τη χρήση βίας, ότι κάτι τέτοιο δεν θα γίνει ανεκτό από την κοινότητα των δημοκρατικών κρατών» έλεγε στο πρακτορείο Bloomberg. Εδώ και εβδομάδες η Αθήνα κρατά στο στόχαστρο την εργαλειοποίηση της ενέργειας από τη Ρωσία και επιπλέον τη βούληση της Μόσχας, όπως επισημαίνεται, για πολιτική αποσταθεροποίηση, με τον Μητσοτάκη να επιμένει στο μήνυμά του ότι «θα στηρίξουμε τους πολίτες» μπροστά στον δύσκολο χειμώνα.

Κυπριακό: «Οχι στη λύση δύο κρατών»

Με ειδικές αναφορές στην τουρκική εισβολή και την παράνομη κατοχή της Κύπρου, ο Πρωθυπουργός εξέπεμψε εκ νέου το σταθερό «όχι στη λύση δύο κρατών» και μίλησε για λύση που δεν μπορεί να είναι αποδεκτή. «Η Ελλάδα στηρίζει σθεναρά την επανέρξη διαπραγματεύσεων για μία αμοιβαία αποδεκτή λύση. Η διεθνής κοινότητα δεν πρέπει να ξεχνά ότι η Τουρκία συνεχίζει τις παραβιάσεις στη θαλάσσια ζώνη της Κύπρου» είπε. Ο ίδιος συζητώντας την προηγούμενη ημέρα στην έδρα του ΟΗΕ με τον γενικό γραμματέα Αντόνιο Γκουτέρες τόνισε, σύμφωνα με πρωθυπουργικούς συνεργάτες, ότι η στάση της Τουρκίας και της τουρκοκυπριακής πλευράς ισοδυναμεί με πλήρη απόρριψη των δεσμευτικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας για την ειρηνική και δίκαιη διευθέτηση του Κυπριακού στο πλαίσιο διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας.

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα   

Ξεχωριστή αναφορά έκανε ο Πρωθυπουργός και στο αίτημα για επιστροφή στην Ελλάδα των Γλυπτών του Παρθενώνα – για την «επανένωσή» τους, όπως είναι η λέξη που επιλέγει σε όλες τις δημόσιες παρεμβάσεις του. Η κυβέρνηση έχει δεσμευτεί για συστηματική προσπάθεια, με την πεποίθηση ότι ήδη το αίτημα υπέρ της επανένωσης έχει κερδίσει σημαντικό έδαφος διεθνώς. Ο ίδιος ο Μητσοτάκης άλλωστε δήλωνε προ μηνών βέβαιος ότι «κάποια στιγμή» τα Γλυπτά θα βρίσκονται στην «πατρίδα μας».