Ο Πούτιν παραδέχτηκε ότι οι απειλές του είναι κούφιες

Η ομιλία του ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν χθες το πρωί, στην οποία ανακοίνωσε μερική επιστράτευση και προειδοποίησε για πιθανά αντίποινα στις δυτικές ενέργειες κατά της Ρωσίας, ανανεώνει τους φόβους για απερίσκεπτο πυρηνικό εκβιασμό. Αλλά συνολικά θα πρέπει να θεωρηθεί περισσότερο καθησυχαστική παρά ανησυχητική.

Τα καλά νέα εδώ είναι ότι η ανακοίνωση έκτακτων μέτρων από τον Πούτιν δείχνει πως αναγνωρίζει ότι η Ρωσία χάνει στον πόλεμο της αυτοκρατορικής της επέκτασης. Τα λιγότερο καλά νέα είναι ότι αν πιστεύει έστω και ένα μικρό μέρος των ψεμάτων και των φαντασιώσεων που ξεδίπλωσε κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, η πρόσληψη της πραγματικότητας από τον Πούτιν είναι ακόμη πιο ασταθής από ό,τι υποψιαζόμασταν προηγουμένως.

Η Ρωσία λέει ότι σχεδιάζει να κινητοποιήσει επιπλέον 300.000 στρατιώτες. Αυτό εγείρει το ερώτημα αν ο Πούτιν έχει πλήρη επίγνωση ότι ο στρατός του είναι ήδη ανίκανος να εκπαιδεύσει και να εξοπλίσει τον πολύ μικρότερο αριθμό ενισχύσεων που έχει λάβει μέχρι σήμερα. Καθώς το ρωσικό κοινοβούλιο ψηφίζει νόμους για αυστηρές ποινές φυλάκισης για όσους αποφεύγουν τη στρατιωτική θητεία, τα νέα μέτρα φαίνεται ότι είναι πιθανό να δημιουργήσουν ένα παιχνίδι μουσικών καρεκλών: οι Ρώσοι που ρίχνονται στη φυλακή επειδή δεν πάνε στον πόλεμο, μπορούν στη συνέχεια να στρατολογηθούν για να πάνε να πολεμήσουν με την υπόσχεση ότι η ποινή τους θα ακυρωθεί.

Για τους μακροχρόνιους παρατηρητές της Ρωσίας, η πιο εντυπωσιακή πτυχή της ομιλίας του Πούτιν ήταν το πόσο λίγο έχουν μετακινηθεί οι ισχυρισμοί του για την Ουκρανία και τον κόσμο από την τελευταία μεγάλη ομιλία του κατά την έναρξη της εισβολής του τον Φεβρουάριο. Ο κεντρικός μύθος ότι η Δύση θέλει να καταστρέψει τη Ρωσία έχει πλέον εξωραϊστεί με την ιδέα ότι η χώρα απειλείται με δυτικά όπλα μαζικής καταστροφής. Αλλά κατά τα άλλα, ήταν σαν η σύγκρουση με την πραγματικότητα που βίωσε ο ρωσικός στρατός τους τελευταίους έξι μήνες να μην είχε καμία απολύτως επίδραση στις προοπτικές του Πούτιν.

Η ομιλία απευθυνόταν πρωτίστως στο εγχώριο ακροατήριο, ένα ακροατήριο που είναι προετοιμασμένο να αποδεχθεί ή τουλάχιστον να ανεχθεί την εκδοχή του κόσμου που παρουσιάζει ο Πούτιν. Περιελάμβανε όμως και τις γνωστές πυρηνικές μισοαπειλές, σχεδιασμένες να δώσουν στους δυτικούς ηγέτες τη δικαιολογία που ίσως αναζητούν για να χαλαρώσουν την υποστήριξη προς την Ουκρανία. Ακόμα και εδώ, όμως, υπήρχε μια αίσθηση απελπισίας. «Δεν είναι μπλόφα», είπε ο Πούτιν – μια αναγνώριση ότι όλες οι προηγούμενες απειλές του κατά της Δύσης, πυρηνικές και μη, αποδείχθηκαν κούφιες, καθώς οι διαδοχικές ρωσικές «κόκκινες γραμμές» εξατμίστηκαν μπροστά στην αποφασιστικότητα της Δύσης.

Η ομιλία είναι μια περαιτέρω αναγνώριση ότι η Ρωσία δεν μπόρεσε να νικήσει στο πεδίο της μάχης – επομένως, για να νικήσει την Ουκρανία, πρέπει να νικήσει αλλού. Αυτή η νίκη, ελπίζει ο Πούτιν, θα έρθει μέσω της υπονόμευσης της διεθνούς υποστήριξης της Ουκρανίας. Είναι μια πρόκληση προς τη Δύση και ένα παιχνίδι για τους φοβισμένους μεταξύ των δυτικών ηγετών – ειδικά εκείνων που διαβάζουν τις ρωσικές πυρηνικές προθέσεις από την προπαγάνδα της Μόσχας και όχι από το δόγμα της, το οποίο ορίζει ένα πολύ πιο περιορισμένο σύνολο περιστάσεων στις οποίες τα πυρηνικά όπλα μπορούν να χρησιμοποιηθούν ή ακόμη και να είναι χρήσιμα.

Τα βιαστικά προγραμματισμένα δημοψηφίσματα στα κατεχόμενα εδάφη είναι άλλο ένα σημάδι ότι η Ρωσία προσπαθεί να βρει τρόπους να αποτρέψει τους υποστηρικτές της Ουκρανίας από το να τη βοηθήσουν να απελευθερώσει τον λαό της. Η δυνατότητα να ισχυριστεί ότι τα κατεχόμενα εδάφη της Ουκρανίας αποτελούν πλέον μέρος της Ρωσίας θα επιτρέψει στη Μόσχα να ενοχοποιήσει κάθε προσπάθεια της Ουκρανίας να απελευθερώσει τους πολίτες της από την άγρια κατοχή της Ρωσίας ως επίθεση κατά της ίδιας της Ρωσίας.

Η απάντηση για τη Δύση είναι ξεκάθαρη: να συνεχίσει να ασκεί πίεση υποστηρίζοντας την Ουκρανία ώστε η Ρωσία να συνεχίσει να χάνει, ενώ παράλληλα να παρακολουθεί με προσοχή την πραγματική πυρηνική στάση της Μόσχας και όχι τις ρητορικές απειλές στην τηλεόραση.

Ο Κιρ Τζάιλς είναι στρατιωτικός εμπειρογνώμονας για θέματα που αφορούν τις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις και αναλυτής στο πρόγραμμα «Ρωσία και Ευρασία» του ινστιτούτου Chatham House