Ποια ώρα να λαμβάνονται τα αντιυπερτασικά φάρμακα

Η συντριπτική πλειοψηφία των υπερτασικών ασθενών λαμβάνει ένα ή περισσότερα χάπια για να ρυθμίσει την αρτηριακή πίεση στα συνιστώμενα επίπεδα, μεταξύ 120-130 mmHg για τους νεότερους κάτω των 65 ετών και μεταξύ 140-130 για τους άνω των 65 ετών.

Η διαστολική πίεση θα πρέπει να κυμαίνεται μεταξύ 70-80 mmHg. Ενα διαχρονικό ερώτημα που απασχολούσε τα επιστημονικά φόρα αλλά και τους ασθενείς σχετιζόταν με το ποια είναι η καταλληλότερη ώρα να λαμβάνει ο υπερτασικός ασθενής τα χάπια για την πίεσή του, πρωί ή βράδυ.

Η διαφωνία αυτή είχε ως αφετηρία παρατηρήσεις που αφορούσαν την παθολογική κιρκάδια μεταβολή της πίεσης – σε ένα ποσοστό 20% των ασθενών η πίεση δεν μειώνεται το βράδυ (οι λεγόμενοι non dippers) – και την αρνητική προγνωστική σημασία της νυχτερινής υπέρτασης.

Σε προηγούμενη μελέτη από την Ισπανία είχε υποστηριχθεί ότι οι ασθενείς που έπαιρναν το χάπι για την πίεση προ του ύπνου είχαν χαμηλότερο μέσο όρο αρτηριακής πίεσης τη νύχτα συγκριτικά με την ομάδα που το έπαιρνε την ημέρα, και αυτή η διαφορά στην πίεση συνοδευόταν με 56% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά αίτια, 49% χαμηλότερο κίνδυνο για εγκεφαλικό επεισόδιο και 44% για καρδιακή προσβολή. Η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε στη μελέτη αυτή είχε δεχθεί ισχυρή κριτική και στο πρόσφατο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας παρουσιάστηκε η μελέτη TIME που παρακολούθησε 21.104 ενηλίκους με μέσο όρο ηλικίας τα 65 έτη οι οποίοι ακολουθούσαν αντιυπερτασική αγωγή. Διαπίστωσε ότι η ώρα λήψης του φαρμάκου δεν σηματοδοτεί καμία διαφορά ως προς την αποτελεσματικότητά της στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Το μήνυμα της μελέτης είναι ξεκάθαρο. Ο ασθενής μπορεί να παίρνει την αντιυπερτασική αγωγή του είτε το βράδυ είτε το πρωί, αρκεί να λάβει μέριμνα να μην ξεχνά τη λήψη τους.

Ο φόβος ότι η λήψη των φαρμάκων το βράδυ μπορεί να οδηγήσει σε περισσότερες πτώσεις με συνοδά κατάγματα δεν επιβεβαιώθηκε. Από το άλλο μέρος τα οφέλη της αντιυπερτασικής αγωγής έχουν αποδειχθεί μέσω μελετών στις οποίες η λήψη των φαρμάκων γινόταν το πρωί.

Συνεπώς, ο ασθενής έχει την ευελιξία να εντάξει την ώρα λήψης του φαρμάκου στο δικό του ατομικό πρόγραμμα. Από τη στιγμή που η βραδινή λήψη της αγωγής δεν του προσθέτει κάποιο επιπρόσθετο όφελος, μάλλον η πρωινή λήψη του φαρμάκου ίσως είναι η προτιμότερη τακτική. Σε περίπτωση λήψης περισσότερων του ενός χαπιών, η κατανομή τους σε πρωινή και βραδινή λήψη είναι επιτρεπτή και λογική.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Αθηνών