Η κλιματική αδικία και η κατάρα της απατηλής ανάπτυξης

Το να ξεπεραστεί μια αύξηση της συνολικής εθνικής παραγωγής που οδηγεί σε καθαρή μείωση της εθνικής ευημερίας ήταν μια διαχρονική πρόκληση καθώς οι χώρες επιδιώκουν την οικονομική ανάπτυξη. Αποδεικνύεται επίσης ότι αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για την επίτευξη μεγαλύτερης σύγκλισης του παγκόσμιου εισοδήματος.

Η αύξηση του ΑΕΠ των αναπτυσσόμενων χωρών έχει ξεπεράσει τον παγκόσμιο μέσο όρο τα τελευταία χρόνια και οι οικονομίες τους προβλέπεται να αναπτυχθούν κατά 3,6% κατά μέσο όρο το 2022, σε σύγκριση με την παγκόσμια ανάπτυξη 3,2%, σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Ομως, τα χάσματα εισοδήματος και ευημερίας μεταξύ αυτών και των προηγμένων οικονομιών έχουν διευρυνθεί, ειδικά εκεί όπου το ΑΕΠ αυξάνεται σταθερά σε βάρος του συνολικού πλούτου και της μελλοντικής ευημερίας.

Η κληρονομιά ενός υγιέστερου πλανήτη στις μελλοντικές γενιές θα απαιτήσει επιθετική επέκταση των μέτρων που βασίζονται στην αγορά και των οικονομικών κινήτρων για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την επιτάχυνση της παγκόσμιας μετάβασης προς το καθαρό μηδέν. Βραχυπρόθεσμα, η αύξηση των φόρων άνθρακα μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στον περιορισμό της αύξησης των αρνητικών περιβαλλοντικών εξωτερικών επιπτώσεων. Εκτός από την ενθάρρυνση της περαιτέρω καινοτομίας στις πράσινες τεχνολογίες που προσφέρουν με ασφάλεια καθαρή ανάπτυξη, η φορολόγηση των εκπομπών CO2 στην πηγή τους θα μπορούσε να συμβάλει στην κάλυψη του χάσματος χρηματοδότησης για το κλίμα.

Αρκετές χώρες βλέπουν ήδη τα οφέλη από τους φόρους άνθρακα. Η πρόκληση έγκειται τώρα στη διεύρυνση της υιοθέτησης τέτοιων εισφορών, στην εφαρμογή τους με συνέπεια σε όλες τις χώρες για τη μείωση του κινδύνου και στη διασφάλιση της ομαλής μετάβασης προς έναν παγκόσμιο φόρο άνθρακα.

Η επένδυση σε πράσινες τεχνολογίες που συμπληρώνουν λύσεις βασισμένες στη φύση, καθώς και η δέσμευση για ανοιχτή πρόσβαση και διάδοση τεχνολογίας για τη διασφάλιση μιας συγχρονισμένης μετάβασης προς μια παγκόσμια οικονομία ουδέτερη από άνθρακα, είναι ζωτικής σημασίας. Αυτές οι τεχνολογίες θα πρέπει επίσης να ενισχύσουν την παραγωγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, προκειμένου να κατευνάσουν τυχόν φόβους ότι η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής θα βλάψει την οικονομική ανάπτυξη ή/και θα θέσει σε κίνδυνο επ’ αόριστον την προοπτική σύγκλισης του παγκόσμιου εισοδήματος. Ακόμη πιο άμεσα, πρέπει να επικεντρωθούμε στη διατήρηση και την ανανέωση των οικοσυστημάτων και των τροπικών δασών υπό ένα νέο οικονομικό παράδειγμα που αναγνωρίζει ότι το κόστος ευκαιρίας της καταστροφής αυτών των τοπίων υπερτερεί κατά πολύ των οικονομικών οφελών.

Η υπέρβαση του διαχωρισμού του κόσμου σε ανεπτυγμένες και αναπτυσσόμενες οικονομίες της αποικιακής εποχής είναι ίσως η πιο σημαντική πρόκληση στον παγκόσμιο αγώνα σωτηρίας του πλανήτη και επίτευξης βιώσιμης ανάπτυξης για όλους.

Ο Ιππόλυτος Φοφάκ είναι επικεφαλής οικονομολόγος της African Export-Import Bank (Afreximbank)