Σήμα κινδύνου από το γεφύρι του Πλακίδα

Ενα από τα πιο αναγνωρίσιμα και πιο πολυφωτογραφισμένα γεφύρια του Ζαγορίου, το τρίτοξο γεφύρι του Πλακίδα, κινδυνεύει να πέσει εξαιτίας της διάβρωσης που έχουν υποστεί τα θεμέλιά του. Το Ζαγόρι ονομάζεται και «περιοχή των πέτρινων γεφυριών» και όχι άδικα καθώς, λόγω του δύσβατου της περιοχής σε συνδυασμό με τα πολλά ποτάμια και ρέματα, ιδίως τους δύσκολους χειμώνες, η κατασκευή γεφυριών ήταν επιβεβλημένη. Σύμφωνα με τον Δήμο Ζαγορίου, σήμερα σώζονται σε καλή κατάσταση περίπου 60 γεφύρια, ενώ υπάρχουν μαρτυρίες για ακόμη 100 που έχουν καταστραφεί μερικώς ή ολικώς.

Ωστόσο, μερικά από τα ιστορικά αυτά μνημεία, κάποια από τα οποία κουβαλούν τουλάχιστον δύο αιώνες ζωής, κινδυνεύουν από τα ακραία καιρικά φαινόμενα, αλλά και τις διαβρώσεις που έχουν υποστεί με το πέρασμα του χρόνου. Ενα από αυτά που χρειάζονται άμεση προσοχή είναι, σύμφωνα με τους κατοίκους, το γεφύρι του Πλακίδα ή Καλογερικό, ένα από τα λίγα σωζόμενα τρίτοξα γεφύρια στο Ζαγόρι, συνολικού μήκους 64 μέτρων. Του έχουν αποδώσει τον χαρακτηρισμό «κάμπια εν κινήσει», λόγω της παράταξης των τριών τόξων. Βρίσκεται κοντά στα χωριά Κήποι και Κουκούλι στο Κεντρικό Ζαγόρι. Μάλιστα, οι πληροφορίες θέλουν να έχει κατασκευαστεί το 1814 και ενώ αρχικά ήταν ξύλινο, με χορηγία του ηγούμενου του Προφήτη Ηλία, Σεραφείμ, μετατράπηκε σε πέτρινο και έτσι του δόθηκε και το προσωνύμιο Καλογερικό.

Μάλιστα, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο ερευνητής, Σπύρος Μαντάς, ο οποίος από το 1982 ασχολείται σχεδόν αποκλειστικά με τη μελέτη των πέτρινων γεφυριών, στο βιβλίο του «Τα ηπειρώτικα γεφύρια», την περίοδο 1863 με 1865 το γεφύρι είχε υποστεί σοβαρή ζημιά και δύο αδέρφια, οι Ανδρέας και Αλέξης Πλακίδας (εξού και η μετονομασία σε γεφύρι του Πλακίδα), με καταγωγή από το Κουκούλι, αποφάσισαν να το επισκευάσουν.

Η ΑΛΛΑΓΗ ΤΟΥ ΡΕΜΑΤΟΣ. Οπως σημειώνει στα «ΝΕΑ» ο ερασιτέχνης φωτογράφος που έχει ασχοληθεί με τα πέτρινα γεφύρια του Ζαγορίου και κάτοικος Βραδέτου, ενός εκ των Ζαγοροχωρίων, Στέφανος Χρηστογούλας, το συγκεκριμένο γεφύρι βρίσκεται στα όρια της πτώσης λόγω διάβρωσης των φερτών υλών στα θεμέλιά του. «Η εδώ και χρόνια αλλαγή του ρου του ρέματος Σελλάτο, που οδηγεί στη χαράδρα του Βίκου, ένα κατά κύριο λόγο χειμερινό ρέμα που όταν φουσκώνει είναι πολύ δυνατό, πλήττει το γεφύρι υπό γωνία πέραν των 45 μοιρών με τους στροβιλισμούς να αποσαθρώνουν τις βάσεις του» εξηγεί. «Εχει αντέξει τόσα χρόνια και δεν θέλω, όπως κι όλοι οι κάτοικοι, να το δούμε να πέφτει. Αν δεν γίνουν οι απαιτούμενες ενέργειες διάσωσης από κάθε εμπλεκόμενη υπηρεσία, τότε φοβάμαι πως δεν θα γλιτώσουμε τα χειρότερα. Κι αν αυτό το γεφύρι πέσει, δεν υπάρχει περίπτωση να “αναστηθεί” ως άλλο γεφύρι της Πλάκας, το οποίο ανακατασκευάστηκε επειδή ήταν πολύ γνωστό κι ένα από τα πιο ιστορικά γεφύρια της περιοχής μας» συνεχίζει ο Στέφανος Χρηστογούλας.

Υπενθυμίζεται πως το ξακουστό μονότοξο πέτρινο γεφύρι της Πλάκας, το μεγαλύτερο του είδους του στην Ηπειρο και στα Βαλκάνια, κατέρρευσε την 1η Φεβρουαρίου 2015 έπειτα από ισχυρή καταιγίδα που προκάλεσε την υπερχείλιση του ποταμού Αραχθου. Πιο συγκεκριμένα, έπεσε μεγάλο μέρος τόσο της κύριας καμάρας όσο και του ανατολικού βάθρου της γέφυρας. Το έργο ύστερα από σχεδόν πέντε χρόνια αποκαταστάθηκε και μάλιστα η πρότυπη αποκατάστασή του βραβεύθηκε τον Οκτώβριο του 2021 από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον οργανισμό για την πολιτιστική κληρονομιά Europa Nostra. «Εάν δεν υπήρχαν τα γεφύρια, δεν θα υπήρχε Ζαγόρι. Αλλωστε, τα παλιά τα χρόνια ήταν το μοναδικό μέσο επικοινωνίας και μετακίνησης» καταλήγει ο ίδιος.