Διπλωματικός πόλεμος Αθήνας – Αγκυρας

Ενας νέος διπλωματικός πόλεμος έχει ξεσπάσει μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, με αιχμή την ακραία εμπρηστική ρητορική της Αγκυρας. Στο πλαίσιο αυτού του πολέμου, Αθήνα και Αγκυρα διασταυρώνουν τα ξίφη τους μέσω καταγγελτικών επιστολών σε ΟΗΕ, ΝΑΤΟ και ΕΕ, ενώ αποδέκτες – σε κάποιες περιπτώσεις – είναι και τα κράτη σύμμαχοι της κάθε πλευράς, ξεχωριστά. Με την Τουρκία να πασχίζει να αντιστρέψει το κλίμα, που στο πεδίο των ελληνοτουρκικών δεν δείχνει να την ευνοεί, κυρίως λόγω των νέων συνθηκών που έχει δημιουργήσει η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Ενα γεγονός που εμμέσως δείχνει σε αυτή τη φάση να θωρακίζει την Ελλάδα.

Δεδομένου δε ότι ο τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είναι αυτός που δίνει τον τόνο της κλιμάκωσης της έντασης, με δηλώσεις που προειδοποιούν ακόμα και για ενδεχόμενη επίθεση τουρκικών δυνάμεων σε ελληνικό έδαφος, δημιουργώντας την αίσθηση μιας κατάστασης εκτός ελέγχου. Κυριάκος Μητσοτάκης και Νίκος Δένδιας επέλεξαν ήδη από το 2020 να ξεκινήσει εκστρατεία διεθνοποίησης των τουρκικών προκλήσεων και επιθετικών ενεργειών καλώντας τους εταίρους και συμμάχους της Ελλάδας, σε ΕΕ, ΝΑΤΟ και ΟΗΕ, να καταδικάσουν την παραβατικότητα της Αγκυρας και να πάρουν σαφή θέση με βάση τα όσα προβλέπει το διεθνές δίκαιο και το διεθνές δίκαιο της θάλασσας.

Η τακτική της Αθήνας προκάλεσε την οργή της Αγκυρας, που αρχικά επεδίωξε να υποβαθμίσει τις καταγγελίες της Ελλάδας, επιδιώκοντας σταδιακά να αναπτύξει τη δική της πολιτική διεθνοποίησης, επιχειρώντας να παρουσιάσει την Αθήνα ως το κράτος – παραβάτη.

ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ. Η ελληνική διπλωματία έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν θα αφήνει καμία πρόκληση αναπάντητη και σε αυτό το πλαίσιο ο Δένδιας έχει ήδη προχωρήσει στην αποστολή σειράς επιστολών στον ύπατο εκπρόσωπο της ΕΕ Ζοζέπ Μπορέλ, τον γ.γ. του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ και τον γ.γ. του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες (μέσω της πρεσβευτού της Ελλάδας στον Οργανισμό, Μαρίας Θεοφίλη). Επιστολές στις οποίες παρατίθενται αυτούσιες οι δηλώσεις Ερντογάν που απειλούν την Ελλάδα ότι τα τουρκικά στρατεύματα «μπορεί να έρθουν ένα βράδυ», που κάνουν λόγο για «ελληνική κατοχή των νησιών» και δεν παραλείπουν να υπενθυμίσουν στην Αθήνα τη Μικρασιατική Καταστροφή, υπό τη μορφή προειδοποίησης για το τι θα μπορούσε να συμβεί.

Στις επιστολές Δένδια γίνεται ακόμα αναφορά στην αύξηση των παραβιάσεων της κυριαρχίας και μιας προπαγάνδας που θέτει σε αμφισβήτηση το εδαφικό status quo όπως έχει διαμορφωθεί από τις Συνθήκες, «θέτοντας σε κίνδυνο την περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα». Υπενθυμίζεται δε ότι η Αθήνα τάσσεται πάντα υπέρ του διαλόγου. Στις επιστολές υπογραμμίζεται και ότι η τουρκική στάση αποτελεί παράγοντα αποσταθεροποίησης για την ενότητα και συνοχή του ΝΑΤΟ, σε μία ιδιαίτερη συγκυρία που βρίσκεται σε εξέλιξη η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Καλείται ακόμα η διεθνής κοινότητα και το ΝΑΤΟ να καταδικάσουν την τουρκική στάση απέναντι στην Ελλάδα, ενώ σημειώνεται και το ενδεχόμενο μιας σύγκρουσης επί του πεδίου εάν η Τουρκία υλοποιήσει της απειλές της. Οπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, «εάν υποτιμηθεί η σοβαρότητα του ζητήματος, ρισκάρουμε να γίνουμε ξανά μάρτυρες μιας παρόμοιας κατάστασης με αυτή που διαδραματίζεται σε κάποιο άλλο σημείο της ηπείρου μας. Αυτό είναι κάτι που κανείς από εμάς δεν θα επιθυμούσε στα αλήθεια να δει».

Την ίδια στιγμή διπλωματικές πηγές σχολιάζοντας την επιστολή Τσαβούσογλου σε διεθνείς οργανισμούς και κράτη της ΕΕ τονίζουν ότι αυτή «επαναλαμβάνει ad nauseam τις πάγιες, ανυπόστατες και παράνομες μονομερείς αιτιάσεις της Τουρκίας». Αιτιάσεις που όπως τονίζει η Αθήνα δεν έχουν βάση, αντίθετα, αντιβαίνουν θεμελιώδεις κανόνες του διεθνούς δικαίου και ιδιαίτερα του διεθνούς δικαίου της θάλασσας. Μία επιστολή που σύμφωνα με αξιωματούχους του ΥΠΕΞ μπορεί να χαρακτηριστεί «μνημείο διαστρέβλωσης της πραγματικότητας σε τέτοιον βαθμό που ξεπερνάει τα όρια της λογικής και πλέον κινείται στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας».