Ποινή-ρεκόρ {LF}για δημοσιογραφικές αποκαλύψεις

Λίγες στιγμές πριν ο δημοσιογράφος Ιβάν Σαφρόνοφ ενημερωθεί ότι θα αντιμετώπιζε  κάθειρξη 22 ετών, ένας ρώσος εισαγγελέας του πρότεινε συμφωνία. «Υπογράψτε ομολογία», του είπε κατά τη διάρκεια ενός τελευταίου διαλείμματος στο δικαστήριο, προτείνοντάς του 12ετή κάθειρξη. Ο Σαφρόνοφ απάντησε αμέσως. «Του είπε να χαθεί», αφηγείται ο Εβγκένι Σμιρνόφ, ο δικηγόρος του. «Του το είπε αρκετά σκληρά». Χθες, ο Σαφρόνοφ καταδικάστηκε σε κάθειρξη 22 ετών.

Πρόκειται για μια από τις πιο σημαντικές διώξεις εναντίον  δημοσιογράφου στη Ρωσία, εδώ και δεκαετίες. Στον Σαφρόνοφ, πρώην στρατιωτικό ανταποκριτή των εφημερίδων «Kommersant» και «Vedomosti», επιβλήθηκε ποινή-ρεκόρ σε σύγκριση με όσους έχουν κατηγορηθεί για προδοσία σε δίκη με μυστικά στοιχεία και κεκλεισμένων των θυρών.

Αυτά τα απόρρητα στοιχεία, που αποκαλύφθηκαν από το μέσο ενημέρωσης Proekt σε μια έκτακτη διαρροή κατά τη διάρκεια της δίκης, έδειξαν ότι η κυβέρνηση μόλις και μετά βίας στοιχειοθετούσε υπόθεση εναντίον του Σαφρόνοφ, όπως εξηγούν συνάδελφοί του. «Αποδεικνύεται ότι ο Βάνια φυλακίστηκε για τη δημοσιογραφία του», εξηγεί η Ταΐσια Μπεκμπουλάτοβα, φίλη και συνάδελφός του, αρχισυντάκτρια του Holod, ενός ανεξάρτητου ιστότοπου μέσων ενημέρωσης. Χαρακτήρισε την ποινή του «σχεδόν ισόβια».

Επισκιασμένη από τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη θέσπιση νέων νόμων κατά της απαξίωσης των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων, η δικαστική υπόθεση αποτελεί θεμελιώδη απειλή για τους δημοσιογράφους που συνεχίζουν να εργάζονται στη Ρωσία. «Η υπόθεση του Βάνια δεν αφορά μόνο αυτόν και την οικογένειά του», λέει ο Σμιρνόφ μιλώντας τηλεφωνικά από τη Γεωργία, όπου διέφυγε λόγω νομικών κινδύνων που συνδέονται με την υπόθεση. «Η κυβέρνηση έχει δείξει ότι για καλή, νόμιμη δημοσιογραφική δουλειά, μπορείς να πας φυλακή για μεγάλο χρονικό διάστημα. Δεν αμφιβάλλω ότι η δίκη θα έχει ένα τεράστιο, ανατριχιαστικό αποτέλεσμα».

Οι υποστηρικτές του Σαφρόνοφ υποψιάζονται ότι στοχοποιείται από το υπουργείο Αμυνας για τις αποκαλύψεις του σχετικά με περιπλοκές του διεθνούς εμπορίου όπλων της Ρωσίας. Συγκεκριμένα, λέει ο Σμιρνόφ, η υπεράσπιση πιστεύει ότι μπορεί να είχε στοχοποιηθεί για αποκάλυψη σχεδίων σχετικά με  πώληση 20 μαχητικών αεροσκαφών Su-35 στην Αίγυπτο έναντι ποσού 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η συμφωνία ματαιώθηκε λίγο μετά τις αποκαλύψεις και, σύμφωνα με τα απόρρητα στοιχεία, το άρθρο του Σαφρόνοφ είχε ως αποτέλεσμα παράπονα από την αιγυπτιακή στρατιωτική ηγεσία στη Ρωσία.

«Το υπουργείο Αμυνας μισούσε τον Σαφρόνοφ ως τον πιο εξέχοντα δημοσιογράφο που έγραψε για τις αποτυχίες τους», λέει η Μπεκμπουλάτοβα. «Και είναι ξεκάθαρο ότι ο (υπουργός Αμυνας) Σοϊγκού και άλλοι, έχουν αρκετούς μέσα για να προκαλέσουν ποινική υπόθεση εναντίον του». Η υπόθεση του Σαφρόνοφ ξεκίνησε χρόνια πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, που είχε ως αποτέλεσμα να εισαχθούν σκληροί νέοι νόμοι για τη δημοσιογραφία – κάτι που ανάγκασε εκατοντάδες ρώσους δημοσιογράφους να εγκαταλείψουν τη χώρα τους. «Εχω μιλήσει με μεγάλο αριθμό δημοσιογράφων που καλύπτουν το αμυντικό ρεπορτάζ, μετά την υπόθεση αυτή», συνεχίζει ο Σμιρνόφ. «Ολοι έχουν αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο ζουν και εργάζονται μετά την περίπτωση του Ιβάν. Πολλοί αρνήθηκαν να αναλάβουν ρεπορτάζ, εξαιτίας αυτού».

Ο Σαφρόνοφ προέρχεται από μια οικογένεια ερευνητών δημοσιογράφων. Ο πατέρας του ήταν στρατιωτικός ανταποκριτής της «Kommersant» που πέθανε μυστηριωδώς σε πτώση από το παράθυρο του διαμερίσματος της οικογένειας το 2007. Τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι εργαζόταν σε μια παρόμοια ιστορία σχετικά με την αποστολή μαχητικών Su-30 και αντιαεροπορικών πυραύλων S- 300 στο Ιράν. Το ρεπορτάζ δεν δημοσιεύθηκε ποτέ. Ο υιός Σαφρόνοφ, αφοσιωμένος δημοσιογράφος, ακολούθησε τα βήματα του πατέρα του στην ίδια εφημερίδα. Η Μπεκμπουλάτοβα τον αποκάλεσε τον «πιο λαμπρό, καλά ενημερωμένο και γενναίο» δημοσιογράφο που καλύπτει το ρεπορτάζ της ρωσικής αμυντικής βιομηχανίας.