12 + 1 μυστηριώδεις θάνατοι ρώσων ολιγαρχών

Ο Ραβίλ Μαγκάνοφ, πρόεδρος της Lukoil, της δεύτερης μεγαλύτερης πετρελαϊκής εταιρείας στη Ρωσία, έγινε ο τελευταίος από μια σειρά ολιγαρχών που έχουν πεθάνει μυστηριωδώς τους τελευταίους μήνες. Ο 67χρονος σκοτώθηκε έπειτα από πτώση από παράθυρο του έκτου ορόφου, σε νοσοκομείο της Μόσχας στο οποίο νοσηλευόταν. Το πρακτορείο ειδήσεων Tass μετέδωσε ότι ο Μαγκάνοφ αυτοκτόνησε, επικαλούμενο αξιωματούχο της αστυνομίας. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, νοσηλευόταν έπειτα από καρδιακή προσβολή και έπαιρνε αντικαταθλιπτικά φάρμακα. Μπορεί η ρωσική κυβέρνηση να θέλει να το παρουσιάσει ως αυτοκτονία, όμως ο μεγάλος αριθμός ατόμων που είχαν σχέσεις με τον Πούτιν και βρήκαν τον θάνατο από τις αρχές του χρόνου υπό περίεργες συνθήκες, προκαλεί έντονο προβληματισμό.

Ο Μαγκάνοφ εντάχθηκε στη Lukoil, τη δεύτερη μεγαλύτερη εταιρεία παραγωγής πετρελαίου της Ρωσίας, λίγο μετά την ίδρυσή της το 1991 και ήταν υπεύθυνος για τις δραστηριότητές της. H Lukoil, που ήταν ιδιωτική εταιρεία, δημιουργήθηκε από την ένωση τριών μεγάλων κρατικών πετρελαϊκών εταιρειών της Δυτικής Σιβηρίας και, σύμφωνα με τον εκπρόσωπό της, «εξελίχθηκε σε μία από τις κορυφαίες εταιρείες ενέργειας στον κόσμο, χάρη στο διοικητικό ταλέντο του Μαγκάνοφ».

Τα τελευταία χρόνια, ο Μαγκάνοφ είχε συμμετάσχει σε τακτικές συναντήσεις στο ρωσικό υπουργείο Ενέργειας μαζί με άλλες εταιρείες πετρελαίου, συζητώντας τη θέση της χώρας σχετικά με τα επίπεδα παραγωγής πριν από τις συνεδριάσεις του ΟΠΕΚ+. Η Lukoil ήταν η μόνη ρωσική εταιρεία παραγωγής πετρελαίου που ζήτησε να τερματιστεί ο πόλεμος στην Ουκρανία, αμέσως μετά την εισβολή της Μόσχας στη γειτονική χώρα. Τον περασμένο Μάρτιο, το Διοικητικό Συμβούλιο της Lukoil – υπό την προεδρία του Μαγκάνοφ – είχε ζητήσει με ανακοίνωσή του «την ταχεία επίλυση της ένοπλης σύγκρουσης» στην Ουκρανία και είχε εκφράσει «ειλικρινή εγγύτητα με όλα τα θύματα». «Υποστηρίζουμε σθεναρά την αναζήτηση για διαρκή κατάπαυση του πυρός και την επίλυση των προβλημάτων μέσω σοβαρών διαπραγματεύσεων και διπλωματικών προσπαθειών», ανέφερε η ανακοίνωση. «Η Lukoil, σε όλες τις δραστηριότητές της, φιλοδοξεί να συμβάλει στην ειρήνη, τις διεθνείς σχέσεις, τους ανθρωπιστικούς δεσμούς». Η Lukoil είχε λοιπόν – αν και δειλά – ξεκαθαρίσει ότι αυτό που συνέβαινε δεν ήταν το σωστό. Δηλαδή, εντελώς εκτός της γραμμής του Κρεμλίνου.

Ο Μαγκάνοφ ήταν το δεξί χέρι του Βαγίτ Αλεκπέροφ, πρώην υφυπουργού Ενέργειας της σοβιετικής εποχής, ο οποίος στα χρόνια που ακολούθησαν τη διάλυση της ΕΣΣΔ, κατά τη διάρκεια των άγριων ιδιωτικοποιήσεων, είχε καταφέρει να χτίσει τη δική του αυτοκρατορία. Ο Αλεκπέροφ αποχώρησε από την ηγεσία της Lukoil τον Απρίλιο, αφού επλήγη από τις δυτικές κυρώσεις.

Ο Μαγκάνοφ σίγουρα δεν είναι ο μόνος. Υπάρχει και η περίπτωση του Ανατόλι Τσουμπάις. Πρώην αντιπρόεδρος της ρωσικής κυβέρνησης, επέβλεψε τον μετασχηματισμό της Ρωσίας από κομμουνιστική σε καπιταλιστική οικονομία. Ο 67χρονος Τσουμπάις, ο ανώτατος αξιωματούχος του Κρεμλίνου που παραιτήθηκε τον Μάρτιο από τη θέση του ως ειδικός απεσταλμένος του ρώσου προέδρου για την ανάπτυξη και το κλίμα, και εγκατέλειψε τη χώρα σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την εισβολή στην Ουκρανία, αρρώστησε βαριά στις αρχές Αυγούστου. Ο Τσουμπάις είναι πολύ γνωστός στη Ρωσία, αφού κατείχε θέσεις υψηλού προφίλ από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν επέβλεπε τις προσπάθειες εκποίησης ορισμένων από τα μεγαλύτερα βιομηχανικά περιουσιακά στοιχεία της χώρας κατά τη διάρκεια της θητείας του Γέλτσιν.

Η ιταλική εφημερίδα «La Repubblica» ανέφερε ότι πριν από λίγες ημέρες ο Τσουμπάις έφυγε από την ιατρική μονάδα στη Σαρδηνία όπου νοσηλευόταν και μετέβη στη Φρανκφούρτη της Γερμανίας για αποκατάσταση. Στην Ιταλία λάμβανε θεραπεία για το σύνδρομο Guillain-Barre, μια σπάνια διαταραχή κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στο νευρικό σύστημα και μπορεί να οδηγήσει σε μούδιασμα των άκρων και τελικά παράλυση. Αν και τα αποτελέσματα των τοξικολογικών εξετάσεων δεν έχουν βγει ακόμη, ο Τσουμπάις για τον οποίο πολλοί πιστεύουν ότι έπεσε θύμα δηλητηρίασης, έχει ανταποκριθεί καλά στη μέχρι τώρα θεραπεία.

Τα περιστατικά είναι εξαιρετικά πολλά για να αποτελούν σύμπτωση. Από τον Ιανουάριο ολιγάρχες, αξιωματούχοι και στενά μέλη των οικογενειών τους έχουν βρεθεί νεκροί από μυστηριώδες ασθένειες και βίαιους θανάτους, που αποδίδονται από τις Αρχές είτε σε αυτοκτονία είτε σε οικογενειακές διαμάχες. Οι περισσότεροι είχαν υψηλές θέσεις ή στενές σχέσεις με την Gazprom – τον ενεργειακό γίγαντα που ελέγχεται από το Κρεμλίνο. Η μεγαλύτερη εταιρεία της Ρωσίας, αξίας άνω των 68 δισεκατομμυρίων δολαρίων, βρίσκεται στην καρδιά της οικονομικής και στρατιωτικής σύγκρουσης του Κρεμλίνου με τη Δύση, για την Ουκρανία.

Στη Ρωσία αλλά και στη Δύση, γράφει η εφημερίδα «Guardian», δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν ότι το Κρεμλίνο βρίσκεται πίσω από τις «αυτοκτονίες». Επεσαν τα θύματα σε δυσμένεια, για οποιονδήποτε λόγο ή μήπως γνώριζαν πολλά για τα λαβυρινθώδη οικονομικά μυστικά της Gazprom, για την ενδημική διαφθορά και τους δεσμούς με τις μυστικές υπηρεσίες;