Ανάγκη σοβαρής συζήτησης για τη μετανάστευση

Το 2022 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) έχει κάνει δεκτά ασφαλιστικά μέτρα για τη διάσωση προσφύγων σε 19 υποθέσεις που διαχειρίζεται το ΕΣΠ, ανά περιπτώσεις από κοινού και με άλλες οργανώσεις.

Σε οκτώ από τις 19 υποθέσεις οι πρόσφυγες διασώθηκαν. Σε 14 από τις 19 υποθέσεις, οι πρόσφυγες καταγγέλλουν ότι υπήρξαν θύματα ακόμη και πολλαπλών επαναπροωθήσεων από την Ελλάδα στην Τουρκία, ενώ σε τρεις από τις 19 οι τουρκικές Αρχές τους πήραν πίσω, προτού καταφέρουν να υποβάλουν αίτημα ασύλου στην Ελλάδα και ενόσω βρίσκονταν εγκλωβισμένοι σε νησίδες του Εβρου.

Οι υποθέσεις αφορούν 476 άτομα, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων από τη Συρία και σε μικρότερο βαθμό από την Τουρκία. Μεταξύ τους αρκετά παιδιά και άλλες ευάλωτες περιπτώσεις (έγκυες, ασθενείς κτλ). Αυτό που πρέπει να τονίσουμε είναι ότι σε αρκετές από τις περιπτώσεις που καταγγέλλεται επαναπροώθηση, εκκρεμούσε ήδη απόφαση του Δικαστηρίου ή τα ασφαλιστικά μέτρα ήταν ήδη σε ισχύ.

Σε όλες τις υποθέσεις το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο κάθε φορά έκρινε ότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη διάσωσης των συγκεκριμένων ομάδων προσφύγων και προφανώς δεν ασχολήθηκε με την όποια τυχόν εργαλειοποίησή τους στο πλαίσιο πολιτικών τρίτων χωρών.

Το ζήτημα της εργαλειοποίησης από την πλευρά της Τουρκίας, αν και σαφώς ανησυχητικό, αφενός, δεν μπορεί να αποτελεί γνώμονα για τις νόμιμες ενέργειες στις οποίες προβαίνουν οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, όπως το ΕΣΠ, οι οποίες έχουν δεσμευθεί και έχουν καταστατική υποχρέωση και ευθύνη να προασπίζονται τα δικαιώματα των προσφύγων και αιτούντων άσυλο. Αφετέρου, ήδη από το 2016, οι ίδιες οργανώσεις έχουν επανειλημμένα τοποθετηθεί σε σχέση με την ασυμβατότητα του χαρακτηρισμού της Τουρκίας ως «ασφαλούς τρίτης χώρας».

Πρέπει επίσης να σημειωθεί πως όταν υπάρχει παρέμβαση προς το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο πάντα ενημερώνεται η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου, αλλά και η κατά τόπους αρμόδιες Εισαγγελίες. Υπάρχουν, μάλιστα, περιπτώσεις όπου και η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου και οι κατά τόπους Εισαγγελίες έχουν δώσει εντολές για την εφαρμογή των αποφάσεων ασφαλιστικών μέτρων. Αρα η ελληνική Πολιτεία και οι αρμόδιες Αρχές είναι πάντα ενήμερες για τη διαδικασία. Υπάρχουν ήδη ανοικτές και σε εξέλιξη προκαταρκτικές έρευνες από τις δικαστικές Αρχές για τις οποίες φυσικά οι εμπλεκόμενες οργανώσεις δεν έχουν δικαίωμα να μιλήσουν ή να παρουσιάσουν στοιχεία. Το ίδιο ισχύει βέβαια και για τα όργανα της Πολιτείας.

Η ανάγκη σοβαρής και τεκμηριωμένης συζήτησης για τη μετανάστευση είναι απαραίτητη ειδικά από τη στιγμή που η Ελλάδα βρίσκεται γεωγραφικά σε ένα σταυροδρόμι ηπείρων, είναι μέρος των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ αλλά και η ίδια θα βιώσει πολύ έντονα την κλιματική αλλαγή.

Ο Λευτέρης Παπαγιαννάκης είναι διευθυντής του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες