Καλαθόσφαιρας η απογείωση

Καλαθόσφαιρας το ανάγνωσμα και ένα γλυκόπικρο αμέρικαν στόρι που μας ακούμπησε μέσω θυμιάματος όταν ο Μάικ Στεργιάδης, μαθητής του Νέισμιθ, πατέρα του Αμερικανικού Μπάσκετ, έβαλε δυο καρέκλες ανάποδα και με μια μπάλα ποδοσφαίρου έκανε επίδειξη του αθλήματος… Εξήντα πέντε χρόνια μετά το καινούργιο άθλημα αγαπήθηκε από μια ελίτ της αθλητικής κοινωνίας, γι’ αυτό και αγκαλιάστηκε από τα πανεπιστημιακά ιδρύματα, μια και το Πανεπιστήμιο Αθηνών δύο χρονιές κέρδισε το πρωτάθλημα της Ελλάδας, αφήνοντας πίσω Πανελλήνιο, ΑΕΚ, ΑΡΗ, Νήαρ Ηστ, το τότε μπασκετικό κατεστημένο…

Αγαπήθηκε αλλά δεν διακρίθηκε. Μια αναλαμπή στο ξεκίνημα της δεκαετίας του ’50 με τον μαγικό Πανελλήνιο, που πρώτευσε στο Σαν Ρέμο στο πρώτο πειραματικό Ευρωπαϊκό Τουρνουά, πρόδρομο του Πανευρωπαϊκού, θριαμβεύοντας απέναντι σε Ρεάλ, Μπορλέτι Μιλάνου, Παρί, και άλλες δυο με την ΑΕΚ στο πρώτο φάιναλ φορ του Κυπέλλου Πρωταθλητριών Ευρώπης που πραγματοποιήθηκε στο Μιλάνο, χάνοντας στον ημιτελικό από τη Σλάβια Πράγας, με χειρουργική διαιτησία και τον Γιώργο Μόσχο που η επάρατος νόσος δεν του επέτρεψε να αγωνισθεί ξανά.

Η τρίτη αναλαμπή ήταν πάλι με τη Σλάβια Πράγας, άνοιξη του 1968 στο Παναθηναϊκό Στάδιο ενώπιον 100.000 θεατών. Με το 89-82 έγινε η πρώτη ελληνική ομάδα που κατέκτησε ευρωπαϊκό τίτλο. Τέλος, η πρόκριση του Παναθηναϊκού το 1981 στα τελικά του Κυπέλλου Πρωταθλητριών.

Από κει και πέρα μούγκα στη στρούγκα. Ανύπαρκτες υποδομές, ταλέντα παγκόσμιας κλάσεως, σβήναν νωρίς με σακατεμένα γόνατα στα γήπεδα από τσιμέντο, και με υποδήματα ελβιέλα, την ίδια ώρα που στη Βουλγαρία υπήρχαν 25 κλειστά γυμναστήρια, στην Ελλάδα είχαμε τον Τάφο του Ινδού, το κλειστό Σπόρτιγκ και το Αλεξάνδρειο από το 1966…

Ολα αυτά μας οδήγησαν 20 χρόνια από το 1960 έως το 1980 στην «άκρα του τάφου σιωπή»… 17η το 1961, 8η το 1965, 12η το 1967, 10η το 1969, 11η το 1973, 12η το 1976 και 9η το 1979. Το Χρυσό στους Μεσογειακούς του 1979 με προπονητή τον Ντουξάιρ και ένα μπουκέτο 20άρηδων: Γιαννάκης, Κορωναίος, Γκέκος, Ανδρίτσος, Κατσούλης, με τους γερόλυκους Καστρινάκη, Κοκολάκη, ανοίγουν χαραμάδες για κάτι καινούργιο. Τέσσερα χρόνια αργότερα στη Ναντ, παρά την 11η θέση, έχουμε τον Γκάλη πρώτο σκόρερ και την παρέα Γκάλη, Γιαννάκη, Φασούλα, με προπονητή των Κώστα Πολίτη να ανοίγει τα φτερά της…

Η αποτυχία πρόκρισης στους Ολυμπιακούς του 1984 και στο Ευρωπαϊκό του 1985 δεν μίκρυναν τις προσδοκίες, γιατί η μεγάλη ομάδα του 1987 χτιζόταν αλλού, μακριά από τα πειράματα και τις αδεξιότητες των Ομοσπονδιών… Χτιζόταν στη Θεσσαλονίκη, στα χέρια του Γιάννη του Ιωαννίδη στο πείσμα του γερόλυκου Φαίδωνα Ματθαίου. Ο Αρης του Μιχαηλίδη, ο ΠΑΟΚ του Βεζυρτζή, παίρνουν το φορτίο απάνω τους. Ενας ανταγωνισμός αφηνιασμένος, μια επική μονομαχία που μπροστά της τα ντέρμπι Κόκκινων – Πράσινων μοιάζουν ενοχλητικά παρατράγουδα…

Ο τελικός του Κυπέλλου του 1984 φωτογραφίζει το μέγεθος του πάθους που χαρακτήριζε αυτούς τους αγώνες. Ο πολυμήχανος Ματθαίου, προκειμένου να κατακτήσει την κούπα, εμφάνισε στο γήπεδο μια 12άδα κουρασμένων με ψιλή… που σήμαινε ότι αν χάσουν, χαμένοι και κουρεμένοι. Ο αιώνιος διασυρμός… Προηγήθηκε η επίσκεψη στον Εσπερο που έπαιζε «Αποκάλυψη Τώρα» για να δρομολογηθεί ένα πνεύμα πολεμοχαρές. Και ο Φαίδων τα κατάφερε: 74-70 και πήρε το Κύπελλο, το μόνο έπαθλο που έχασε ο Αρης τη μαγική δεκαετία.

Μια γεύση από την ποιότητα των μονομαχιών τους στην κρίσιμη δεκαετία ήταν στους 6 αγώνες, δύο για την κανονική χρονιά και τέσσερις για τα playoffs: οι τρεις κρίθηκαν στον πόντο υπέρ του Αρη, δύο στην παράταση, από μία νίκη η κάθε ομάδα, και έναν αγώνα κέρδισε ο ΠΑΟΚ με 5 πόντους διαφορά. Και μετά, μια Ελλάδα ολόκληρη καρφωμένη στους τηλεοπτικούς δέκτες να παρακολουθεί την εποποιία του μεγάλου Αρη στα Πανευρωπαϊκά, μια και στο ελληνικό πρωτάθλημα ήταν ο αναμφισβήτητος πρωταθλητής: 226 νίκες, 26 ήττες, στη δεκαετία…

Από εκεί και μετά η μπασκετική Ευρώπη υποκλίνεται: Μπαρτσελόνα, Ολύμπια Μιλάνο, Λιμόζ, Γιουγκοπλάστικα, Μακάμπι, Μινσκ Χάποελ, Μπενφίκα, Εφές Πίλσεν, Σαραγόσα, Ακαντίμικ Ρεάλ, γνωρίζουν το σπαθί του, και κάθε βράδυ ολόκληρη χώρα ξεχνά τις ποδοσφαιρικές της προτιμήσεις και γίνεται Αρης.

Επάνω σ’ αυτά τα καλούπια χτίστηκε η μεγάλη εθνική ομάδα. Προϊόν 100% της υπεράνθρωπης σωματειακής δουλειάς των δύο μεγάλων του Βορρά, Αρη και ΠΑΟΚ. Και ο ανταγωνισμός τους άλλαξε μοίρα και ταυτότητα στο Ελληνικό Μπάσκετ. Γκάλης, Γιαννάκης, Φασούλας, Ρωμανίδης, Φιλίππου, όλος ο βασικός κορμός της Εθνικής το 1987, συν Χριστοδούλου, με διαρκή παρουσία σε δεύτερους ρόλους των παικτών του Νότου. Εκεί ακριβώς κρύβεται η πάσα αλήθεια.

Δέκα χρόνια μετά ο μεγάλος Παναθηναϊκός του Γιαννακόπουλου με 5 Πανευρωπαϊκά οδηγεί την εθνική ομάδα σε 2ο Πανευρωπαϊκό και ολοκληρώνει με παγκόσμιο τίτλο. Και πάλι η δρομολόγηση μεγάλης εθνικής ομάδας αυστηρά σωματειακή υπόθεση. Και αυτή η μεγάλη αλήθεια σχετικά με τις ομοσπονδίες ομαδικών αθλημάτων: πάντοτε «καθαρίζει» η σωματειακή δουλειά. Τα ίδια στο ποδόσφαιρο. Η φάρμα της Παιανίας μας χάρισε ένα Πανευρωπαϊκό, και η φάρμα του Ρέντη μας έφερε στον προημιτελικό του Ρίο.

Οσο για τις ομοσπονδίες, ευφυέστερος ο Βασιλακόπουλος, κράτησε απόσταση δρομολογώντας αξιόπιστα πρωταθλήματα. Και σε ό,τι αφορά τα εθνικά συγκροτήματα, κράταγε λίαν άμεσες σχέσεις με τα εκάστοτε αφεντικά της FIBA… Για να έχει μη επιθετικές διαιτησίες, και ανοχή από τα μεγάλα αφεντικά του αθλήματος. Τσάι και συμπάθεια. Αυτό το πάντρεμα κούμπωσε μια χαρά. Και το τριτοκοσμικό μπασκετάκι έγινε η ναυαρχίδα του Ελληνικού Αθλητισμού.