Οι προϋποθέσεις για να πετύχει ο νέος θεσμός

Το αν χρειάζεται ή δεν χρειάζεται η πανεπιστημιακή αστυνομία στα ελληνικά ΑΕΙ είναι ερώτημα ακατανόητο για μια σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα. Η διεθνής εμπειρία την προβλέπει και τη νομιμοποιεί, ενώ τα φαινόμενα ανομίας και ατιμωρησίας, που έχουν κακοφορμίσει στη χώρα μας, την απαιτούν. Το εγχείρημα της εγκατάστασης των Ομάδων Προστασίας Πανεπιστημιακού Ιδρύματος (ΟΠΠΙ) οφείλει να πετύχει και συνεπώς το μοναδικό ερώτημα είναι οι όροι που πρέπει να πληρούνται για να συμβεί αυτό.

Ο πρώτος όρος είναι η πλήρης και αποτελεσματική φύλαξη των πανεπιστημιακών χώρων, που σήμερα είναι ξέφραγο αμπέλι. Αυτό άλλωστε αποτελεί προϋπόθεση για την εγκατάσταση των ΟΠΠΙ. Το εγχείρημα δεν είναι εύκολο, δεδομένου ότι άλλες πανεπιστημιουπόλεις είναι περιφραγμένες και άλλες ανοικτές. Στην πρώτη περίπτωση, αρκεί να φυλάσσεται και να ελέγχεται σωστά η κεντρική είσοδος, ώστε να έχουν πρόσβαση μόνον όσοι διαθέτουν πανεπιστημιακή ταυτότητα ή νομιμοποιούνται να εισέλθουν για οποιονδήποτε άλλο λόγο. Στη δεύτερη περίπτωση, πρέπει να φυλάσσεται και να ελέγχεται κάθε κτήριο χωριστά, κάτι εξαιρετικά απαιτητικό σε εξοπλισμό και προσωπικό – εκτός αν η είσοδος γίνεται με κάρτα μέσω ηλεκτρονικού μηχανήματος. Τόσο για τις περιφραγμένες όσο και για τις ανοιχτές πανεπιστημιουπόλεις απαιτείται επίσης η τοποθέτηση καμερών στα σωστά σημεία και η παρακολούθηση ολόκληρου του χώρου μέσα από μία ή περισσότερες κεντρικές οθόνες.

Ο δεύτερος όρος – που αποτελεί και αναγκαία προϋπόθεση για την υλοποίηση του πρώτου – είναι το πνεύμα συνεργασίας που οφείλουν να επιδείξουν οι πανεπιστημιακές Αρχές και τα μέλη του διδακτικού και εκπαιδευτικού προσωπικού όσον αφορά τη στήριξη, ή έστω τη μη παρεμπόδιση, του έργου της πανεπιστημιακής αστυνομίας. Τα φαινόμενα ανομίας στα ΑΕΙ είχαν και έχουν την ανοχή τους, σε αρκετές περιπτώσεις τη στήριξή τους (κυρίως ιδεολογική) και σπανιότερα τη συνεργασία τους. Ενα πρόχειρο παράδειγμα είναι οι πολυετείς καταλήψεις κτηρίων, που αφορούν σχεδόν όλα τα ΑΕΙ. Οι πρυτανικές Αρχές τις ανέχονταν (στάση που συνιστά παράβαση καθήκοντος), τα μέλη των Συγκλήτων διατύπωναν ευχολόγια και τα μέλη ΔΕΠ επιδείκνυαν απόλυτη αδιαφορία. Δεν ήταν μάλιστα σπάνια η περίπτωση πρυτάνεων που χάιδευαν δημόσια τα αφτιά των καταληψιών.

Ο τρίτος όρος αφορά τα μέλη των ΟΠΠΙ. Απαιτείται να έχουν άριστη εκπαίδευση, προσεκτικά μελετημένες και σαφείς εντολές ως προς τις πράξεις που εμπίπτουν στη δικαιοδοσία τους και να ασκούν τα καθήκοντά τους με «θρησκευτική ευλάβεια». Οι πανεπιστημιουπόλεις δεν είναι πολυκαταστήματα. Ο ανθρωποχώρος τους είναι εξαιρετικά ευαίσθητος, περίπλοκος, καθόλου εύκολος επιχειρησιακά, και κυρίως καχύποπτος έως εχθρικός απέναντι στους ενστόλους, αστυνομικούς και στρατιωτικούς. Ακόμη και η απλή παρουσία τους στο πανεπιστήμιο, π.χ. για μια τελετή, ισοδυναμούσε παλαιότερα, ίσως και τώρα, με κήρυξη πολέμου. Για τον λόγο αυτό, δεν χρειάζεται να κάνουν έντονη την παρουσία τους. Σημασία έχει να μπορούν να παρακολουθούν με τον προσφορότερο τρόπο τις εισόδους των πανεπιστημιουπόλεων, τα πανεπιστημιακά κτήρια και τον περιβάλλοντα χώρο, ώστε να επεμβαίνουν προληπτικά και αποτελεσματικά, σύμφωνα με το επιχειρησιακό πρωτόκολλο που ακολουθούν.

Ο Μιχαήλ Πασχάλης είναι ομότιμος καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης