Οι θηρευτές {LF}των μεδουσών υπό απειλή

Η φετινή έξαρση των μοβ μεδουσών στις ελληνικές θάλασσες ανέδειξε τον ρόλο που παίζει στο οικοσύστημα η θαλάσσια χελώνα, μιας και είναι ένας από τους φυσικούς θηρευτές των μεδουσών. Ωστόσο, αν και αποτελεί έναν σημαντικό κρίκο για τη θαλάσσια τροφική αλυσίδα και την ισορροπία των οικοσυστημάτων της Μεσογείου, σήμερα, όπως εξηγούν από τον Μεσογειακό Σύνδεσμο για τη Σωτηρία των Θαλάσσιων Χελωνών (MEDASSET), εξαιτίας κυρίως των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, ο πληθυσμός της παγκοσμίως απειλείται. Εκτιμάται ότι περίπου 1 στα 1.000 χελωνάκια θα καταφέρει να φτάσει στην ενηλικίωση (!).

Την ίδια ώρα, κατά τους ειδικούς, το πλαστικό αποτελεί για τις θαλάσσιες χελώνες μια μεγάλη απειλή. «Η πλαστική ρύπανση γιγαντώνεται και απειλεί τα ευάλωτα θαλάσσια είδη όχι μόνο μέσω της σύλληψης στα αλιευτικά εργαλεία (όπως είναι για παράδειγμα τα δίχτυα – φαντάσματα), αλλά και μέσω της κατάποσης πλαστικών από αυτά», αναφέρουν από τον Μεσογειακό Σύνδεσμο για τη Σωτηρία των Θαλάσσιων Χελωνών.

Σύμφωνα με σχετικές έρευνες, το 52% των χελωνών παγκοσμίως είναι πιθανό να έχει καταπιεί πλαστικό. Επίσης, σύμφωνα με το πρόγραμμα MEDSEALITTER (στο οποίο συμμετέχουν το MEDASSET και το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών), σε σύνολο 36 χελωνών που ελέγχθηκαν ενώ είχαν εκβραστεί νεκρές στις ελληνικές ακτές, το 72% βρέθηκε να έχει καταπιεί πλαστικό.

«Φέτος δεχόμαστε πολλά μηνύματα που εκφράζουν την ανησυχία του κόσμου για την έξαρση των μοβ μεδουσών στις ελληνικές θάλασσες. Μας μιλούν για τον σημαντικό ρόλο της θαλάσσιας χελώνας και εύχονται να υπήρχαν περισσότερες χελώνες στις θάλασσες. Θα πρέπει όμως ο καθένας από εμάς να αναρωτηθεί πώς μέσα από τις καθημερινές του συνήθειες φροντίζει για την υγεία της θάλασσας», επισημαίνει ο διευθυντής του MEDASSET Γιώργος Σαμψών.

Συνυπήρχαν με τους δεινόσαυρους. Οπως αναφέρουν από τον Μεσογειακό Σύνδεσμο για τη Σωτηρία των Θαλάσσιων Χελωνών, οι θαλάσσιες χελώνες είναι αρχαίοι θαλασσοπόροι που διασχίζουν τις θάλασσες του πλανήτη μας για πάνω από 100 εκατομμύρια χρόνια.

Συνυπήρχαν με τους δεινόσαυρους μέχρι την εξαφάνισή τους πριν από 65 εκατομμύρια χρόνια, ωστόσο εκείνες κατάφεραν να προσαρμοστούν στις κοσμογονικές αλλαγές στη Γη και να επιβιώσουν.

Τρία είδη θαλάσσιων χελωνών απαντώνται στη Μεσόγειο. Η καρέτα καρέτα και η πράσινη χελώνα φωλεοποιούν στη Μεσόγειο, ενώ η δερματοχελώνα είναι συχνός επισκέπτης προς αναζήτηση τροφής.

Σύμφωνα με τον Κόκκινο Κατάλογο της IUCN, ο υποπληθυσμός της καρέτα καρέτα στη Μεσόγειο έχει κατηγοριοποιηθεί ως Απειλούμενο Είδος Μειωμένης Ανησυχίας, αλλά είναι σημαντικά εξαρτώμενος από τα προγράμματα διατήρησης του πληθυσμού της, ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο ταξινομείται ως Ευάλωτο Είδος. Η πράσινη χελώνα ταξινομείται σε παγκόσμιο και μεσογειακό επίπεδο ως Κινδυνεύον Είδος και η δερματοχελώνα ως Ευάλωτο Είδος.

Πλέον, οι ανθρώπινες δραστηριότητες έχουν εισβάλει στον κόσμο των θαλάσσιων χελωνών και απειλούν τον πληθυσμό τους. Μία από τις μεγαλύτερες απειλές είναι η παρεμπίπτουσα αλιεία, δηλαδή οι τυχαίες συλλήψεις θαλάσσιων χελωνών στα αλιευτικά εργαλεία κατά το ψάρεμα. Για παράδειγμα, υπάρχουν εκτιμήσεις ότι πάνω από 132.000 θαλάσσιες χελώνες πιάνονται τυχαία κάθε χρόνο στα αλιευτικά εργαλεία, από τις οποίες τουλάχιστον 44.000 πεθαίνουν.

Δύσκολη η ανάκαμψη. Η μεγάλη διάρκεια ζωής και o χαμηλός ρυθμός αναπαραγωγής των χελωνών καθιστούν δύσκολη την ανάκαμψη του πληθυσμού τους. Η υποβάθμιση των παραλιών ωοτοκίας των χελωνών αποτελεί επίσης μια εξαιρετικά σοβαρή απειλή για το είδος. Η άναρχη ανάπτυξη υποβαθμίζει τους βιοτόπους αναπαραγωγής των χελωνών. Σειρά στον κατάλογο των απειλών έχει η θαλάσσια ρύπανση. Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί πως η Μεσόγειος είναι, σύμφωνα με έρευνες, μία από τις πιο ρυπασμένες θάλασσες στην Ευρώπη.

Και βέβαια από τον κατάλογο των απειλών δεν μπορεί να λείπει και η κλιματική κρίση που εκθέτει τις χελώνες σε ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο εξαφάνισης, μιας και ο καθορισμός του φύλου της χελώνας εξαρτάται από τη θερμοκρασία της άμμου. Θερμοκρασίες πάνω από 29 βαθμούς Κελσίου παράγουν κυρίως θηλυκά χελωνάκια, με αποτέλεσμα η θηλυκοποίηση του πληθυσμού να απειλεί το είδος.