Η γεωπολιτική «ενηλικίωση» της Γερμανίας και η Τουρκία

Μεγάλα προβλήματα έχουν σωρευτεί σήμερα στην Ευρώπη. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η ενεργειακή κρίση, οι αναταραχές στο διεθνές εμπόριο και τις εφοδιαστικές αλυσίδες, ο πληθωρισμός που καλπάζει, η πανδημία που συνεχίζει να απειλεί τις ζωές μας και η εντεινόμενη κλιματική αλλαγή έχουν προκαλέσει μια μεγάλη αναταραχή στην Ευρωπαϊκή Ενωση, επιτομή της οποίας είναι ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Για την Ευρωπαϊκή Ενωση, ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι πλέον και μια άσκηση αλληλεγγύης αλλά και κοινής εξωτερικής πολιτικής και κοινής πολιτικής άμυνας. Χώρες που δεν είχαν θετική στάση απέναντι σε αυτό το κομβικό ζήτημα τώρα διέβησαν τον Ρουβίκωνα και βιώνουν κι αυτές τη γεωπολιτική ενηλικίωση της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Αυτό θα ενισχύσει τη συνοχή της Ενωσης η οποία μετά τον ρωσο-ουκρανικό πόλεμο δεν θα είναι μόνο μια ήπια δύναμη.

Οδηγούμαστε αναγκαστικά σε μια καλύτερη Ευρώπη και πιο πολιτική. Κι αυτό ενισχύεται από την ιστορική στροφή της Γερμανίας σε σχέση με την πολιτική που είχαν χαράξει τα τελευταία είκοσι χρόνια Σρέντερ και Μέρκελ. Ολα αυτά τα χρόνια πίστευε πως το δικό της οικονομικό και πολιτιστικό πρότυπο θα επηρέαζε θετικά αυταρχικά καθεστώτα όπως το ρωσικό και απέτυχε να προβλέψει τις πολιτικές συνέπειες που θα είχαν οι ενεργειακές – οικονομικές εξαρτήσεις τις οποίες είχε αποδεχθεί.

Θα μπορούσαμε να μιλήσουμε και για τη γεωπολιτική ενηλικίωση της Γερμανίας που θα είναι καθοριστική για την πολιτική ενοποίηση της Ευρώπης και η οποία εκφράζεται σήμερα με τον καλύτερο τρόπο στο πρόσωπο της υπουργού Εξωτερικών Αναλένα Μπέρμποκ. Με πρόσφατο χαρακτηριστικό παράδειγμα τη στάση της και τις θέσεις της στη συνάντησή της στην Αγκυρα με τον τούρκο ομόλογό της Μεβλούτ Τσαβούσογλου. Η αναφορά της και το ενδιαφέρον της στα εξωτερικά σύνορα της Ενωσης, που είναι και τα ελληνικά νησιά του Αιγαίου, δείχνει ξεκάθαρα τον κομβικό ρόλο που διαδραματίζει πλέον στην πολιτική ατζέντα της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης το ζήτημα της εδαφικής ακεραιότητας και του σεβασμού της κυριαρχίας και των συνόρων. Η Γερμανία ταυτίζεται πλέον με την κυρίαρχη στάση της Δύσης που επιβάλλει αποστάσεις από κάθε αναθεωρητική πολιτική.

Αυτό μάλλον απογοήτευσε την Τουρκία, η οποία έχει παρανοήσει αρκετά πράγματα. Ο υπουργός Αμυνας Ακάρ είπε πρόσφατα ότι «δεν θέλει ποτέ τα προβλήματα μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας να γίνουν προβλήματα Τουρκίας – ΕΕ, Τουρκίας – ΝΑΤΟ και Τουρκίας – Αμερικής». Ο κ. Ακάρ φαίνεται πως δεν έχει συνειδητοποιήσει πως η χώρα του είναι πλέον ένα μεγάλο πρόβλημα για το ΝΑΤΟ, τις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Οι επιλογές της Τουρκίας εκεί την οδήγησαν. Εφαρμόζει τη Συνθήκη του Μοντρέ και αμφισβητεί τη Συνθήκη της Λωζάννης, συμπλήρωμα της οποίας είναι η Συνθήκη του Μοντρέ. Εξοπλίζεται με ρωσικούς επιθετικούς πυραύλους, δεν εφαρμόζει τις κυρώσεις απέναντι στη Ρωσία, εκβιάζει τους συμμάχους της στο ΝΑΤΟ για την ένταξη Σουηδίας και Φινλανδίας και μιλάει για δυνατότητα αυτοάμυνας της Τουρκίας απέναντι στην αμυντική θωράκιση των ελληνικών νησιών.

Η βίαιη γεωπολιτική ενηλικίωση της Γερμανίας αιφνιδίασε και ενόχλησε την Τουρκία. Η Ευρωπαϊκή Ενωση αποκτά πλέον έναν ουσιαστικό ρόλο στη γεωπολιτική σκηνή κι αυτό είναι σημαντικό και για τα συμφέροντα της χώρας μας, η οποία δεν υπήρξε ποτέ «ισαποστάκιας» μπροστά στα παγκόσμια προβλήματα. Βρέθηκε πάντα από τη σωστή πλευρά της Ιστορίας (Α’ και Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, επιλογή ένταξης στην ΕΟΚ/ΕΕ και ευρωζώνη).

Η Ελλάδα δεν είναι μεταξύ Ανατολής και Δύσης, όπως υποστηρίζουν αρκετοί που θέλουν μια χώρα ουδέτερη που θα τηρεί ίσες αποστάσεις. Τις δυτικές αξίες ενστερνίζεται και τα δυτικά συμφέροντα υπερασπίζεται. Είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης και της ευρωζώνης (ευτυχώς) και αποτελεί εγγυητή της ειρήνης, της ασφάλειας και της συνεργασίας στην περιοχή. Αυτό είναι κομβικής σημασίας και για την ευρωπαϊκή κυριαρχία στη σημερινή γεωπολιτική στιγμή.

Ο Σωτήρης Ντάλης είναι αν. καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ενοποίησης στο Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου.