Η μόνη λύση

«Η νύχτα βγάζει επίσκοπο κι η αυγή μητροπολίτη»: παλαιά η ρήση, δεν χρησιμοποιείται πια, αν και υπάρχουν περιπτώσεις που ακόμα ταιριάζει γάντι. Σε τέτοια εξελίσσεται και το θέμα που έσκασε για την κυβέρνηση την Παρασκευή, όταν παραιτήθηκε ξαφνικά ο γενικός γραμματέας του Πρωθυπουργού Γρηγόρης Δημητριάδης, με τον διοικητή της ΕΥΠ Παναγιώτη Κοντολέοντα να τον ακολουθεί λίγο αργότερα. Για τον πρώτο, η κυβέρνηση έσπευσε να αποσυνδέσει την παραίτηση από την υπόθεση των υποκλοπών, ιδίως του αρχηγού του ΠΑΣΟΚ Νίκου Ανδρουλάκη. Και να την αποδώσει στο γενικό «κλίμα τοξικότητας». Δεν έπεισε πολλούς. Αν όμως είχε πείσει κάποιους, μάλλον τους έβαλε και εκείνους η ίδια σε αμφιβολίες όταν, μετά από λίγο, πάλι το γραφείο του Πρωθυπουργού ακύρωνε ουσιαστικά την ίδια του τη δικαιολογία περί Δημητριάδη, αναφέροντας για τον πρώην διοικητή της ΕΥΠ: «Ο διοικητής της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, Παναγιώτης Κοντολέων, υπέβαλε την παραίτησή του στον Πρωθυπουργό, κατόπιν λανθασμένων ενεργειών που διαπιστώθηκαν στη διαδικασία των νόμιμων επισυνδέσεων». Ηταν συνολικά ένας πολύ προβληματικός χειρισμός για ένα ακόμα πιο προβληματικό ζήτημα, που δεν θα έχει καλό τέλος.

Το κακό είναι πολλαπλό: πρώτον, μιλάμε για έναν από τους πιο ευαίσθητους τομείς της εξουσίας που τέτοιου είδους ατοπήματα δεν συγχωρούνται. Ειδικά όταν, όπως συνέβη εν προκειμένω, το πρόβλημα έρχεται κατευθείαν μέσα από την καρδιά της εξουσίας. Δεύτερον, σε συνέχεια αυτού, ο Γρηγόρης Δημητριάδης είναι γνωστό τοις πάσι ότι υπήρξε όλα αυτά τα χρόνια ο πραγματικός και απόλυτος αντ’ αυτού του Πρωθυπουργού. Το alter ego του. Τρίτον, η ίδια η ΕΥΠ υπάγεται απευθείας στις αρμοδιότητες του πρωθυπουργικού γραφείου. Δεν υπάρχει δηλαδή κάποιο «μαξιλάρι» που θα μπορούσε να απορροφήσει τις όποιες πολιτικές ευθύνες. Δεν υπάρχουν συνεπώς ούτε διαφυγές, ούτε δικαιολογίες. Εδώ μάλιστα πρέπει να υπενθυμίσει κανείς τον αγώνα που έγινε για την τοποθέτηση Κοντολέοντα σε αυτή την τόσο νευραλγική θέση, φτάνοντας να αλλάξει ακόμα και ο νόμος προκειμένου να καλυφθούν τα προσόντα για τον διορισμό του.

Τέλος, όποια «εξήγηση» κι αν επιστρατευθεί, δεν πρόκειται να είναι επαρκής: είναι αδιανόητη η παρακολούθηση βουλευτών (όπως είναι και οι ευρωβουλευτές), είτε παράνομη, είτε, ακόμα χειρότερα ίσως, «νόμιμη». Αδιανόητη. Γι’ αυτό και το πιο σοφό που μπορεί να κάνει τώρα ο Πρωθυπουργός και αυτό που θα έπρεπε να τον συμβουλεύουν όσοι ενδιαφέρονται πραγματικά για τον ίδιο και για την υστεροφημία του, είναι να αποφύγει τον πειρασμό να καταφύγει σε τέτοιες ανεπαρκείς εξηγήσεις και δικαιολογίες. Αντίθετα, οφείλει να αποδεχθεί τη νέα πραγματικότητα, που θα όφειλε να μην υπάρχει, πλην όμως υπάρχει. Και να αναλάβει ο ίδιος τις ευθύνες που του αναλογούν. Με παρρησία, με σοβαρότητα, χωρίς «δεν ήξερα, δεν άκουσα». Καλώς ή κακώς, και πολιτικά και θεσμικά, όλα αυτά αναπτύχθηκαν στο πιο άμεσο περιβάλλον του. Και αυτό δεν υπάρχει τρόπος να ξεπεραστεί. Αν ενδεχομένως υπάρχει, είναι μόνον αναγνωρίζοντας πρώτα ο ίδιος την ίδια τη δική του ευθύνη. Γιατί το πρόβλημα όχι απλώς δεν θα λυθεί μόνον με την αποχώρηση Δημητριάδη και Κοντολέοντα, αλλά, αντιθέτως, αν η κυβέρνηση επιμείνει ότι μετά από αυτές περίπου «όλα καλά και δεν τρέχει τίποτα», θα εμπλακεί τελικά σε ένα φαύλο κύκλο που θα αποδειχθεί δηλητηριώδης και κάθε άλλο παρά θα τη βοηθήσει.

Τα παραπάνω συνιστούν διαπιστώσεις στοιχειώδους πολιτικού ρεαλισμού. Και, ταυτόχρονα, αποτελούν τη μόνη διέξοδο. Ενα θέμα τέτοιας σημασίας ούτε ξεχνιέται ούτε μπαλώνεται. Τώρα το τι σημαίνει «ανάληψη ευθύνης», αυτό είναι κάτι που ο Πρωθυπουργός θα πρέπει να το εκτιμήσει πλέον με αποφασιστικότητα, καθώς, στο εξής, κάθε μέρα θα είναι όλο και χειρότερα. Ούτε οι εξεταστικές αρκούν. Μέγα υπήρξε το ατόπημα και μέγιστη η ευθύνη. Καλώς ή κακώς, οι εκλογές είναι πια η μόνη λύση. Αν γίνουν γρήγορα. Αν αργήσουν, δεν θα είναι ούτε κι αυτές…