Το νέο ποινικό πλαίσιο για τον εμπρησμό

Ο Ν. 4855/2021, ο οποίος ψηφίστηκε τον Νοέμβριο του 2021, επέφερε εκτενείς και ευρείες τροποποιήσεις στον Ποινικό Κώδικα και τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, εστιάζοντας σε βασικούς πυλώνες, ανάλογα με τον επιδιωκόμενο σκοπό και την ιεράρχηση από πλευράς πολιτείας των εννόμων αγαθών που πλήττονται και χρήζουν αυξημένης προστασίας, είτε διότι υποβαθμίστηκαν μέσω της νομοθετικής μεταβολής που έλαβε χώρα τον Ιούλιο του 2019 είτε διότι δεν υπήρχε επαρκής ή σχετική νομοθετική πρόβλεψη.

Τα εγκλήματα που σχετίζονται με το περιβάλλον και την κλιματική κρίση έτυχαν ιδιαίτερης προσοχής και προκρίθηκε ότι έπρεπε να διαφοροποιηθούν και να αυστηροποιηθούν σε πολλά επίπεδα, προκειμένου η βαρύτητα και η απαξία τους να γίνει απολύτως διακριτή και αντιληπτή και η αυστηρή τιμώρησή τους να λειτουργήσει, σε συνδυασμό και με άλλους παράγοντες, αποτρεπτικά και κατασταλτικά για τους δράστες και τους επίδοξους δράστες. Σε ένα πρώτο επίπεδο, με τον Ν. 4855/2021 τα κοινώς επικίνδυνα εγκλήματα, στα οποία περιλαμβάνεται ο εμπρησμός και ο εμπρησμός δασών, διευρύνθηκαν και πλέον διώκονται, αρκεί η συμπεριφορά του δράστη να ήταν τέτοια που να μπορούσε να προκύψει κίνδυνος για άνθρωπο, για το περιβάλλον ή για ξένο αντικείμενο, ανεξαρτήτως του αν πράγματι πραγματώθηκε ο κίνδυνος αυτός. Η εν λόγω αλλαγή κρίθηκε επιτακτική και άμεσα συνδεδεμένη με το διαρκώς αυξανόμενο φαινόμενο εμπρηστικών ενεργειών, προκειμένου να μη μένουν νομοθετικά ακάλυπτες και ακαταδίωκτες τόσο επικίνδυνες εγκληματικές συμπεριφορές και ατιμώρητοι οι δράστες τους. Σε ένα δεύτερο επίπεδο, και στα δύο αυτά εγκλήματα, τον εμπρησμό και τον εμπρησμό δάσους, αυστηροποιήθηκαν οι ποινές, με τον εμπρησμό δάσους να τιμωρείται πλέον από τον Νοέμβριο του 2021 αποκλειστικά ως κακούργημα σε όλες του τις μορφές με προβλεπόμενες ποινές καθείρξεως, ενώ προηγουμένως, δηλαδή μέχρι την αλλαγή του Ν. 4855/2021, στη βασική του μορφή τιμωρείτο ως πλημμέλημα. Μία ακόμα σημαντική αλλαγή που αφορά και τα δύο αδικήματα είναι η προβλεπόμενη ποινή στην περίπτωση που από τον εμπρησμό ή τον εμπρησμό δάσους επέλθει θάνατος ανθρώπου. Από τον Νοέμβριο του 2021, λοιπόν, αν από τις πράξεις αυτές επέλθει ο θάνατος ακόμα και ενός ανθρώπου η αποκλειστικά προβλεπόμενη ποινή είναι η ισόβια κάθειρξη. Τέλος, εξαιρετικά σημαντική προσθήκη στο αδίκημα του εμπρησμού δασών είναι και η νεοπαγής και ρητή πρόβλεψη τιμώρησης της περίπτωσης εκείνης όπου ο εμπρησμός δάσους είχε ως επακόλουθο τη σοβαρή ή ευρεία ρύπανση ή υποβάθμιση ή σοβαρή ή ευρεία οικολογική και περιβαλλοντική διατάραξη ή καταστροφή. Στην περίπτωση αυτή που ο νομοθέτης προβλέπει για πρώτη φορά ως ιδιαίτερη μορφή και εκφράζει τη δικαιοπολιτική απαξία και αποδοκιμασία, η πράξη τιμωρείται ομοίως ως κακούργημα.

Είναι, λοιπόν, προφανές ότι οι πρόσφατες αλλαγές της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας επέφεραν σημαντικές τροποποιήσεις, διευρυμένο και πιο συνεκτικό ποινικό πλαίσιο αντιμετώπισης των ως άνω φαινομένων και, πλέον, η νομική αντιμετώπιση των δραστών είναι εμφανώς αυστηρότερη.

Ο Γιώργος Κώτσηρας είναι υφυπουργός Δικαιοσύνης