Η Μέριλιν Μονρόε πίσω από τον μύθο

Το πορτρέτο της που φιλοτέχνησε ο Αντι Γουόρχολ το 1964 αναδείχθηκε τον Μάιο στο πιο ακριβό έργο τέχνης του 20ού αιώνα αφού πωλήθηκε μέσα σε τέσσερα λεπτά στην τιμή – ρεκόρ των 195 εκατ. δολαρίων από τον οίκο Christie’s. Το φόρεμά της, που επίσης θεωρείται το πιο ακριβό παγκοσμίως καθώς η αξία του έχει υπολογιστεί στα 5 εκατ. δολάρια, βρέθηκε τον ίδιο μήνα στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος όταν εμφανίστηκε με αυτό η Κιμ Καρντάσιαν στο γκαλά του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης. Το πρόσωπο του έργου τέχνης, η γυναίκα – σύμβολο του σεξ, που με το στενό και κεντημένο με κρύσταλλα φόρεμα τραγούδησε το «Happy Birthday» στον Πρόεδρο Τζον Κένεντι, δεν ήταν άλλη από τη Μέριλιν Μονρόε. Την ντίβα του κινηματογράφου, η οποία, ωστόσο, στην καθημερινότητά της και στη ζωή της πέρα από τα πλατό απείχε πολύ από το πρότυπο που είχε καθιερωθεί στο συλλογικό ασυνείδητο και ήξερε σαφώς να κρατά αποστάσεις ανάμεσα στη Νόρμα Τζιν Μπέικερ – όπως ήταν το πραγματικό της όνομα – και τη σταρ Μέριλιν Μονρόε. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι δύο δεκαετίες πριν η σωματική άσκηση γίνει μόδα, εκείνη ξεκίνησε να τρέχει. Διάβαζε μετά μανίας κλασική λογοτεχνία και αγαπούσε ιδιαιτέρως τον Ντοστογέφσκι, ενώ ήδη από το 1950 οι ιθύνοντες των κινηματογραφικών στούντιο θεώρησαν απαραίτητο να την προειδοποιήσουν να μη διαβάζει «ριζοσπαστικά βιβλία». Εκείνη, ωστόσο, πριν κλείσει η δεκαετία, θα παντρευόταν τον Αρθουρ Μίλερ, την ίδια στιγμή που ο θεατρικός συγγραφέας ερευνάτο για τη σχέση του με τον κομμουνισμό. Και υπήρξε ιδρυτικό μέλος του παραρτήματος του Χόλιγουντ της επιτροπής για τη σωστή χρήση της πυρηνικής ενέργειας.

Εξήντα χρόνια μετά τον θάνατό της, το αποτύπωμά της είναι τόσο ισχυρό και η εικόνα της τόσο αναγνωρίσιμη που ίσως μόνο με της πριγκίπισσας Νταϊάνα θα μπορούσε να συγκριθεί. Η μορφή της μπορεί να αποτελεί πηγή έμπνευσης για γκραφίτι από τις Κάννες έως το Βανκούβερ και την Κωνσταντινούπολη, ενώ κοσμεί δεκάδες ετερόκλητα αντικείμενα, των οποίων η αξία ανεβαίνει κατακόρυφα εξαιτίας της «παρουσίας» της. Το πρόσωπο ή η σιλουέτα της διακοσμούν από βιβλία μαγειρικής μέχρι κούπες καφέ και από τσάντες μέχρι γραβάτες, ενώ την ίδια ώρα αναρίθμητες είναι οι ομάδες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που έχουν στήσει θαυμαστές της με πληροφορίες, φωτογραφικό υλικό, ακόμη και σωσίες της. «Το μέγεθος του μύθου της Μονρόε είναι αδύνατο να μετρηθεί», εχεί δηλώσει η καθηγήτρια Αμερικανικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου Σάρα Τσέρτσουελ, καθώς είναι η σταρ για την οποία έχουν γραφεί τα περισσότερα βιβλία, ενώ περισσότερες από 20 ταινίες προσφέρουν ήδη μια φανταστική εκδοχή της βιογραφίας της.

Ταινία. Η επέτειος των 60 χρόνων από τον θάνατό της αποτελεί την ιδανική αφορμή για την πρεμιέρα μίας ακόμη ταινίας για τη ζωή της. Φέρει τον τίτλο «Blonde» («H ξανθιά») κι αφού παρουσιαστεί στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας στις αρχές Σεπτεμβρίου θα είναι διαθέσιμη στην πλατφόρμα Netflix από τις 23 Σεπτεμβρίου. Ως ένα «τολμηρό μυθοπλαστικό πορτρέτο της θρυλικής σταρ του Χόλιγουντ» περιγράφεται στην επίσημη σελίδα του Netflix η ταινία με τη σκηνοθετική υπογραφή του Νεοζηλανδού Αντριου Ντόμινικ. Το τρέιλερ έχει ήδη κάνει τον γύρο του Διαδικτύου και στα αξιοσημείωτα είναι η ομοιότητα της πρωταγωνίστριας Ανα ντε Αρμας με τη Μέριλιν Μονρόε.

Η υπόθεση της ταινίας – που ο σκηνοθέτης της τη χαρακτηρίζει «συναισθηματικό εφιαλτικό παραμύθι» – αποτελεί ουσιαστικά μια διασκευή του ομώνυμου μυθιστορήματος της αμερικανίδας συγγραφέως Τζόις Κάρολ Οουτς, το οποίο εκδόθηκε το 2000. Το συγκεκριμένο βιβλίο, σύμφωνα με τη δημιουργό του, αποτελεί το απόσταγμα της ζωής της ηρωίδας, εννοώντας ότι έχει προχωρήσει σε μια αυστηρή επιλογή προσώπων και γεγονότων που υπήρξαν στη ζωή της Μονρόε, αλλά ένα σοβαρό ποσοστό όσων περιγράφει αποτελεί αποκύημα της φαντασίας της.

Η αλήθεια. Και ενόψει της κυκλοφορίας της ταινίας, αλλά και με μια διάθεση να αναδείξει την πραγματική εικόνα της Μέριλιν, η οποία είναι «θαμμένη» κάτω από τη στερεοτυπική του απόλυτου συμβόλου του σεξ, ο βιογράφος της Αντονι Σάμερς (του οποίου η αναθεωρημένη έκδοση του βιβλίου του «Θεά: Οι μυστικές ζωές της Μέριλιν Μονρόε» μόλις κυκλοφόρησε) επιχειρεί με εκτενές άρθρο του στην «Guardian» να εξηγήσει στους μελλοντικούς θεατές πόσο έχει «πειράξει» την πραγματικότητα η Τζόις Κάρολ Οουτς, δεδομένου ότι η τελευταία έχει παραδεχτεί ότι σε μεγάλο ποσοστό έχει χρησιμοποιήσει ως πηγή τη βιογραφία του Σάμερς. Πρόκειται για ένα βιβλίο που γράφτηκε το 1985, αναφέρει ο βιογράφος της ηθοποιού, «επιδιώκοντας να διεισδύσω στη ζούγκλα των γεγονότων που αφορούν τη Μέριλιν και να ανακαλύψω στοιχεία που προσεγγίζουν την αλήθεια για τη ζωή και τον αμφιλεγόμενο θάνατό της». Και διαπιστώνει ότι στα 37 χρόνια που ακολούθησαν την κυκλοφορία του βιβλίου του το ενδιαφέρον του κοινού για την πιο φανταχτερή πλευρά του φαινομένου Μέριλιν γίνεται όλο και πιο αδηφάγο, γεγονός που, κατά τη γνώμη του, επιβεβαιώνεται και από την επιτυχία που σημειώνει κατά τους τελευταίους μήνες ένα ντοκιμαντέρ στο Netflix, το οποίο είναι βασισμένο στις συνεντεύξεις που ηχογράφησε για τη σύνθεση της βιογραφίας και το οποίο έχουν παρακολουθήσει εκατομμύρια τηλεθεατές.

Στο 700 σελίδων μυθιστόρημα της Οουτς, η ηρωίδα ονομάζεται Νόρμα Τζιν, το πραγματικό δηλαδή όνομα της Μονρόε, με το οποίο ήταν γνωστή μέχρι την απογείωση της καριέρας της στον κινηματογράφο. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Νόρμα Τζιν του μυθιστορήματος εργάζεται στη Radio Plane, μια εταιρεία που παράγει πολεμικό αεροπορικό υλικό – και η μελλοντική σταρ εργάστηκε σε μια τέτοια εταιρεία. Αργότερα, όταν γίνεται γνωστή, παντρεύεται πρώτα τον «πρώην αθλητή» και μετά τον «θεατρικό συγγραφέα» – σαφείς αναφορές στους συζύγους της Μονρόε, Τζο ντι Μάτζιο και Αρθουρ Μίλερ.

Ανακρίβειες. Οι – άθλιες κυρίως – σεξουαλικές εμπειρίες της ηρωίδας κυριαρχούν στην «Ξανθιά» – με έμφαση στην τυραννική συμπεριφορά και στην προδοσία που υπέστη από τους κατά καιρούς συντρόφους της. Στις αρχές του βιβλίου, η Νόρμα Τζιν βιάζεται από έναν μεγιστάνα, ιδιοκτήτη στούντιο του Χόλιγουντ, στον οποίο έχει αποδοθεί το όνομα Κύριος Z. Η σκηνή του βιασμού δεν είναι λεπτομερής. Πίσω από τη συγκεκαλυμμένη ταυτότητα του Κυρίου Z θεωρείται ότι βρίσκεται ο ιδρυτής της Twentieth Century Fox Ντάριλ Ζανούκ. Η έρευνα και οι συνεντεύξεις με σχεδόν 700 άτομα του Σάμερς, ωστόσο, δεν αφήνουν πουθενά ούτε υπονοούμενο ότι η Μονρόε βιάστηκε από παραγωγό του Χόλιγουντ.

Μία ακόμη ανακρίβεια, που ο Σάμερς χαρακτηρίζει ως «κραυγαλέα πολιτική συκοφαντία», σχετίζεται με την εμπλοκή της Μονρόε με τον Πρόεδρο το 1962. Ο Πρόεδρος προέρχεται από μια εξαιρετικά πλούσια ιρλανδοαμερικανική οικογένεια και πρόκειται σαφώς για τον Κένεντι. Στο μυθιστόρημα, ο Πρόεδρος ζητά επιτακτικά να δει την ηθοποιό, κάνει σεξ μαζί της επανειλημμένως και μετά εξαφανίζεται μέχρι να την ξαναεπιθυμήσει.

Η Μονρόε πηγαίνει στον Λευκό Οίκο. Οι επόμενες σελίδες έχουν περισσότερο σεξ, συζητήσεις για την κομμουνιστική Κούβα και τον Φιντέλ Κάστρο και ακόμη περισσότερο σεξ. Επιστρέφει στο Λος Αντζελες. Ονειρεύεται ότι ο Πρόεδρος την άφησε έγκυο. Ακολουθεί άλλη μία προεδρική πρόσκληση κι άλλη μία πτήση ανατολικά. Τραγουδάει το «Happy Birthday, Mr President». Επιστρέφει στο Λος Αντζελες. Πεθαίνει μόνη.

Στο μυθιστόρημα, ο θάνατος την πλησιάζει με τη μορφή ενός άνδρα χωρίς οίκτο, ενός δολοφόνου. Δεν γνωρίζει αν η αποστολή του είναι «να προστατεύσει τον Πρόεδρο από την ξανθή πόρνη» ή αν ο πραγματικός σκοπός είναι «να βλάψει τον Πρόεδρο επειδή σχετίζεται με την ξανθιά πόρνη». Χρησιμοποιώντας ένα κλειδί που του έχει δοθεί από ένα άτομο που προσδιορίζεται ως RF, ο δολοφόνος μπαίνει στο σπίτι της Μονρόε το βράδυ, όταν εκείνη κοιμάται. Στη συνέχεια, εφοδιασμένος με μια σύριγγα γεμάτη με μια θανατηφόρα δόση υπνωτικού, βυθίζει τη βελόνα στο σώμα της.

Κι αν δεν υπάρχει αμφιβολία για το ποιος είναι ο Πρόεδρος, φαίνεται πως παρερμηνεία δεν μπορεί να υπάρξει ούτε για την ταυτότητα του RF που δεν μπορεί να είναι άλλος από τον αδερφό του Προέδρου, τον γενικό εισαγγελέα Ρόμπερτ Κένεντι.

«Συκοφαντία». Οι αξιόπιστες πληροφορίες που επικαλείται ο Σάμερς δείχνουν ότι όντως ο Κένεντι είχε σχέση με τη Μονρόε, ενώ και ο αδελφός του Ρόμπερτ φαίνεται πως επίσης διατηρούσε κάποιου είδους κρυφή σχέση μαζί της. Ωστόσο, δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι αυτοί ή οποιοσδήποτε άλλος τη δολοφόνησαν. Και κάνει λόγο για «συκοφαντία» καθώς στο εν λόγω σενάριο χωρίς στοιχεία παρουσιάζεται ο αδελφός του Προέδρου Κένεντι ως ηθικός αυτουργός ή παραγγελιοδότης μιας δολοφονίας. Ο Σάμερς δεν αποδέχεται τη δικαιολογία ότι πρόκειται για μυθοπλασία και κατά συνέπεια η συγγραφέας δεν είναι υποχρεωμένη να ακολουθήσει πιστά τα γεγονότα, διότι στο μυθιστόρημά της κατονομάζει υπαρκτά πρόσωπα και μια τέτοια αστήρικτη υπόθεση είναι «αδικαιολόγητα σκληρή», ιδιαιτέρως για ανθρώπους που δεν βρίσκονται εν ζωή και δεν μπορούν να υπερασπιστούν τον εαυτό τους.

Η ταινία που αναμένεται να κυκλοφορήσει σε λιγότερο από δύο μήνες «θα ασκήσει κριτική στις αμερικανικές ιερές αγελάδες», έχει ήδη δηλώσει ο σκηνοθέτης της, γεγονός που οδηγεί τον Σάμερς να εκτιμά ότι η ταινία θα ξεπεράσει τα όρια, υποψία που ενισχύεται από το ότι το Netflix φέρεται να επέμεινε στην πρόσληψη ενός συνεργάτη που «θα περιορίσει τις υπερβολές» της παραγωγής, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η ταινία δεν είναι κατάλληλη για άτομα κάτω των 17 ετών.

Ο Ντόμινικ ισχυρίζεται ότι η ταινία δεν θα είχε γυριστεί χωρίς το κίνημα #MeToo και την εντάσσει προκαταβολικά «στις δέκα καλύτερες ταινίες που έγιναν ποτέ».

Τελικά, πόση αλήθεια αποκαλύπτει ή κρύβει η νέα, πολυαναμενόμενη παραγωγή; Την απάντηση την έχει δώσει η ίδια η Μέριλιν σε μια συνέντευξή της λίγο πριν από τον θάνατό της: «Πώς πας να γράψεις μια βιογραφία; Τα αληθινά γεγονότα σπάνια κυκλοφορούν και γίνονται γνωστά. Συνήθως ακούγονται ψέματα… Είναι δύσκολο να ξέρεις από πού να ξεκινήσεις, αν δεν ξεκινήσεις από την αλήθεια».