Πόσο πιθανή είναι μια νέα ύφεση σε Ελλάδα και ευρωζώνη

Το 2022 αναμένεται έτος με θετικό πρόσημο στον ρυθμό μεταβολής του ΑΕΠ της ευρωζώνης (και της Ελλάδας), αλλά αυτό οφείλεται κυρίως σε στατιστικές επιδράσεις. Οι δύο κυριότερες αιτίες για την αναμενόμενη οικονομική επιβράδυνση σε σχέση με το προηγούμενο έτος είναι: α) η σύσφιξη του μείγματος νομισματικής-δημοσιονομικής πολιτικής σε πανευρωπαϊκό αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο και β) η μεγάλη άνοδος του πληθωρισμού που πλήττει τα πραγματικά εισοδήματα των νοικοκυριών και τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων.

Στο μέτωπο του πληθωρισμού, όλα δείχνουν ότι δεν έχουμε ακόμη δει την κορύφωσή του καθώς, στο καλό σενάριο, αυτή πρόκειται να συντελεστεί στο τελευταίο τρίμηνο του έτους και σε επίπεδα 1-2 ποσοστιαίων μονάδων πέραν του τρέχοντος. Σε κάθε περίπτωση, ο υψηλός πληθωρισμός δεν αναμένεται να καμφθεί εύκολα και αυτό αυξάνει την πιθανότητα ενός υφεσιακού επεισοδίου το 2023-24 εν μέσω επιθετικής σύσφιγξης της νομισματικής πολιτικής από την ΕΚΤ και τη συντριπτική πλειοψηφία νομισματικών Αρχών του πλανήτη.

Για τα παρεμβατικά επιτόκια της ΕΚΤ, η προθεσμιακές αγορές επιτοκίου τιμολογούν αυτή τη στιγμή σχεδόν πλήρως σωρευτική αύξηση 250 μονάδων βάσης (μ.β.), δηλ. 2,5 ποσοστιαίων μονάδων από τα τρέχοντα επίπεδα έως τον Απρίλιο του 2023. Οι αυξήσεις που αναμένεται να αποφασιστούν στις επόμενες συνεδριάσεις του συμβουλίου χάραξης νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ είναι ως ακολούθως: +50 μ.β. τον Σεπτέμβριο, +50 μ.β. τον Οκτώβριο καθώς και αύξηση μεταξύ 25 μ.β. και 50 μ.β. τον Δεκέμβριο.

Στο 1ο εξαμήνου του 2023 η ΕΚΤ αναμένεται να συνεχίσει την αύξηση των παρεμβατικών της επιτοκίων με το βασικό επιτόκιο καταθέσεων (deposit rate) να προσεγγίζει (αν όχι υπερβεί) το άνω περιθώριο του διαστήματος 1%-2% που θεωρείται συμβατό με τον στόχο σταθερότητας τιμών μεσοπρόθεσμα.  Σημειώνεται ότι το εν λόγω επιτόκιο είναι σήμερα -0,5%.

Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να συμπαρασύρει ανοδικά και τα επιτόκια δανειοδότησης (σε σχεδόν ισόποση βάση) και καταθέσεων (σε μικρότερο βαθμό) των ελληνικών εμπορικών τραπεζών. Σημειώνεται εδώ ότι η παρούσα συγκυρία χαρακτηρίζεται από ασυνήθιστα υψηλό βαθμό αβεβαιότητας και συνεπώς υπάρχουν μεγάλα περιθώρια δυνητικών αποκλίσεων από το προαναφερθέν κεντρικό σενάριο.

Σε κάθε περίπτωση, η εκρηκτική άνοδος του πληθωρισμού από τις αρχές του έτους και η (προσφάτως αναγγελθείσα) έναρξη ενός νέου κύκλου σύσφιγξης της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ έχουν ήδη οδηγήσει σε νέα μεγάλη διεύρυνση των επιτοκίων και των περιθωρίων απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων των χωρών της περιφέρειας της ευρωζώνης (π.χ. Ιταλία και Ελλάδα), εξέλιξη που καθιστά δυσχερή την αναχρηματοδότηση του δημοσίου χρέους των χωρών αυτών.

Η κατάσταση αυτή έχει ήδη χτυπήσει καμπάνα κινδύνου στην ΕΚΤ, η οποία αναμένεται να ανακοινώσει έως το τέλος Ιουλίου έναν νέο μηχανισμό για την αποφυγή μια νέας κρίσης χρέους στην περιφέρεια της ευρωζώνης.

Ο δρ Πλάτωνας Μονοκρούσος είναι πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Hellenic Value Investment Services και σύμβουλος επενδύσεων διεθνών χρηματοοικονομικών οίκων