Πολεμώντας για τη δημοκρατία στον κυβερνοχώρο

Η ασφάλεια και το απόρρητο είναι ζωτικής σημασίας για τη διαφύλαξη των αρχών της δημοκρατίας. Οι περισσότεροι κατανοούμε τη σημασία των ελεύθερων και δίκαιων εκλογών: το αποτέλεσμα πρέπει να είναι ακριβές και καθρέφτης της λαϊκής βούλησης. Αυτό προϋποθέτει βασικές εγγυήσεις της ηλεκτρονικής ασφάλειας, όπως είναι η ακεραιότητα κάθε ψήφου και των συστημάτων συλλογής και καταγραφής τους, ο έλεγχος ταυτοποίησης των ψηφοφόρων και η διασφάλιση της μυστικότητας της ψήφου.

Ομως οι «αρχές της δημοκρατίας» δεν αφορούν μόνο τις εκλογές. Περιλαμβάνουν την ιδιωτικότητα, την ισότητα, τη δικαιοσύνη και την αλήθεια. Στο άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου κατοχυρώνεται ότι «Παν πρόσωπον δικαιούται εις τον σεβασμόν της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής του, της κατοικίας του και της αλληλογραφίας του». Το 1890 ο μετέπειτα δικαστής του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ Louis Brandeis περιέγραψε την ιδιωτικότητα ως «το δικαίωμα να σε αφήνουν στην ησυχία σου», αναγνωρίζοντας ότι αφορά περισσότερο τον έλεγχο παρά την πληροφορία. Γι’ αυτό αποτελεί θεμελιώδες ζήτημα για τη δημοκρατία.

Οταν κυβερνήσεις ή διάφορες εταιρείες συλλέγουν αρκετές πληροφορίες, η δημόσια έκθεση αλλάζει τον τρόπο που ενεργούμε και εκφραζόμαστε. Περιορίζει την ελευθερία έκφρασης και δημιουργεί ένα κλίμα «αυτολογοκρισίας» από φόβο για τις συνέπειες της δημόσιας εκφοράς λόγου. Αν αυτές οι πληροφορίες καταλήξουν σε λάθος χέρια, μπορεί να χρησιμοποιηθούν για εκβιασμό και χειραγώγηση. Αυτό μπορεί να συμβεί ύστερα από παραβιάσεις των βάσεων δεδομένων, εταιρικές εξαγορές, στρατιωτική εισβολή ή μετά από κυβερνητικές αλλαγές και αναθεωρήσεις νόμων που θεσπίζονται «ως κατεπείγον». Οταν η βαθμολόγηση της «κοινωνικής» μας συμμόρφωσης επηρεάζει την καθημερινή μας ζωή, όπως συμβαίνει με τα συστήματα «κοινωνικής πίστωσης», τότε καταλήγουμε σ’ ένα εξωδικαστικό σύστημα ρύθμισης.

Ενώ ένας στόχος των εκλογών είναι το «ένας άνθρωπος, μία ψήφος», εξίσου σημαντικό για μια ισχυρή δημοκρατία είναι να ακούγονται όλες οι φωνές. Θα θέλαμε μια κοινωνία που να βασίζεται στο «ένα άτομο, μία φωνή». Οι θέσεις όσων έχουν καλές ιδέες θα αναγνωρίζονται. Οι αυταρχικές κοινωνίες επιδιώκουν να φιμώσουν τους διαφωνούντες. Πλέον, η χειραγώγηση των social media επιτρέπει σε όσους διαθέτουν τα χρήματα ή τις τεχνολογικές γνώσεις να ενισχύουν ορισμένες θέσεις προς δικό τους όφελος. Αυτό επιτυγχάνεται χρησιμοποιώντας «διαδικτυακά ρομπότ» (bots), διακομιστές μεσολάβησης (proxies) ή κλεμμένα προφίλ για τη δημιουργία επιπρόσθετων φωνών στη συζήτηση. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να εφαρμόζουμε όλοι τους βασικούς κανόνες «κυβερνο-υγιεινής», όπως ισχυρούς κωδικούς πρόσβασης και επιπρόσθετους παράγοντες ταυτοποίησης, και να αναγνωρίζουμε τα σημάδια των επιθέσεων ηλεκτρονικού «ψαρέματος» (phishing) και κακόβουλου λογισμικού.

Oι τεχνολογίες ασφάλειας χρησιμοποιούνται επίσης από τα αυταρχικά κράτη για να εδραιώσουν την εξουσία τους. Η «απαραίτητη προϋπόθεση του ελέγχου ταυτοποίησης των διαδικτυακών επικοινωνιών» είναι εργαλείο που χρησιμοποιείται συχνά για την παρακολούθηση εκείνων που προσπαθούν να εκφράζονται ελεύθερα.

Ακόμα και σε δημοκρατικές χώρες γίνονται προτάσεις να δίνεται στην κυβέρνηση πρόσβαση στην αλληλογραφία των πολιτών. Δυστυχώς, αυτά τα δεδομένα αναπόφευκτα καταλήγουν σε λάθος χέρια. Θα πρέπει να προωθήσουμε τη συστηματική χρήση κρυπτογραφικών τεχνολογιών για να προστατέψουμε την αλληλογραφία των πολιτών χωρίς να απαιτούνται κρυφές μέθοδοι παράκαμψης της κανονικής ταυτοποίησης ή ρυθμίσεις συνοδείας ιδιωτικού κλειδιού (key escrew).

Ως δημοκρατικές κοινωνίες χρειαζόμαστε πολιτικές ασφάλειας και τεχνολογίας που ενδυναμώνουν τις δημοκρατικές αρχές. Ως άτομα πρέπει να εφαρμόζουμε τις βέλτιστες πρακτικές ασφάλειας για να βεβαιωθούμε ότι δεν διευκολύνουμε τους εχθρούς της δημοκρατίας.

O Clifford Neuman είναι καθηγητής στη Σχολή Μηχανικών Viterbi και διευθυντής του Κέντρου Ασφάλειας Συστημάτων Υπολογιστών στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας.