Ο πρίγκιψ και ο πτωχός

Στέκομαι στη σελίδα 97 και προβάρω διαρκώς την εξωλεκτική πατρική αποδοκιμασία προς τον υιό, έτσι όπως περιγράφεται σ’ αυτό το σημείο του βιβλίου: «Ανασηκώνει πάνω κάτω τα φρύδια υπερβολικά και ταυτόχρονα κουνάει το χέρι χαμηλά, δίπλα στην τσέπη του παντελονιού, μην το δουν οι άλλοι». Ανυπόφορο. Πραγματικά ανυπόφορο κι όμως το επαναλαμβάνω ξανά και ξανά, πολλές μέρες αφότου έχω ολοκληρώσει την ανάγνωση γιατί, για να μπεις στο νόημα και να καταλάβεις, δεν αρκεί η αναγνωστική, πρέπει να υπάρχει και η σωματική εμπειρία, η μίμησή της έστω. Οση ώρα μού κρατάει αυτή η πρόβα, παγώνει το αίμα μου και φοβάμαι τον εαυτό μου τον ίδιο. Γιατί η κίνηση από μόνη της αρκεί, δεν χρειάζεται η πρόθεση. Ενας μπεκετικός εφιάλτης χωρίς λόγια, σαν κι αυτόν, κυνηγάει τον μικρό Απόστολο Δοξιάδη, του παίρνει από τα χέρια τα βραβεία, τα μπράβο και τα ζήτω, όσα του προσφέρει κατά διαστήματα η ζωή για να τον ρίξει, πτωχευμένο πια και ακρωτηριασμένο, με το μόνο που ολοκληρώνεται μέσα του να είναι το αίσθημα του ανολοκλήρωτου.

Εχουν ήδη γραφτεί τα πάντα γι’ αυτό το βιβλίο. Θα ήταν μάταιο να προσπαθήσω να πρωτοτυπήσω. Ενας ψυχρός πατέρας και μια απούσα, «νεκρή μητέρα» κατά τον ψυχαναλυτικό όρο, δηλαδή μια μητέρα μη λειτουργική, που δεν μπορεί να μπει παρηγορητικά ανάμεσα στο παιδί και την πατρική ψυχρότητα και να σωθεί έτσι η παρτίδα, φθάνουν και περισσεύουν για να ολοκληρωθεί το δράμα. Ενα δράμα όμως που παρά τα πάμπολλα ξέφωτα που αφήνει στο χαρισματικό παιδί, εκείνο επιμένει να τα βλέπει όλα σαν σκοτάδια. Το αίσθημα του ανολοκλήρωτου που εδώ λειτουργεί σαν εκπλήρωση της αφανιστικής πατρικής δύναμης, είναι σίγουρα ένα άδικο αίσθημα γι’ αυτόν που το φέρει. Του στερεί το πανηγύρι της πολυπλοκότητας, των άπειρων δυνατοτήτων, την ποικιλία των ενδιαφερόντων και των έργων που άλλοι θα παρακαλούσαν για ένα τέτοιο δώρο, αλλά τι ξέρουν αυτοί; Ο μόνος που έχει δίκιο, και τώρα και πάντα, είναι ένα παιδί που κλαίει. Τι γαρ ωφελήσει άνθρωπον εάν κερδίσει τον κόσμον όλον, και ζημιωθεί την ψυχή αυτού; Η ψυχή όμως δεν ανήκει σ’ εκείνον που με βία την αρπάζει τραβολογώντας την από τον αδύναμο. Είναι μισή – μισή και συνήθως το καλύτερο κομμάτι μένει στα χέρια του παιδιού, που κατά βάθος το ξέρει αλλά δυστυχώς δεν μπορεί να το χαρεί. Το παρατράβηξα νομίζω, θα το τραβήξω λίγο ακόμα και μετά θα αλλάξω παράγραφο. Δεν φτάνει που ο υπερεπιτυχημένος πατέρας είναι ένας ελεγκτικός και απορριπτικός πατέρας, τον λένε κι από πάνω «Δοξιάδη»!. Με τόση «δόξα» συσσωρευμένη στην ταυτότητά σου από γεννησιμιού, τι να πρωτοεξυπηρετήσεις και τι να πρωτοσπρώξεις από πάνω σου για να ξανασάνεις;

Κι όμως το μυθιστόρημα αυτό δεν είναι ένας κομμός μουλιασμένος σε αυτοβιογραφικό υλικό, όπως συνήθως συμβαίνει. Είναι ένας πραγματικός στρόβιλος που τιθασεύει κεντρομόλες και φυγόκεντρες δυνάμεις. Βλέπει έξω για να δει μέσα, και το αντίστροφο με υψηλής ποιότητας αυτοσαρκασμό και χιούμορ. Ανάμεσα στις γκαντεμιές και στο κλέος που ακολουθούσαν τον Απόστολο από την προεφηβική κιόλας ηλικία, σας προτείνω να σταθείτε στο αρχικό μοτίβο του μυθιστορήματος, στην ιλαροτραγωδία του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου, έτσι όπως τολμάει να την εκθέσει ο ίδιος μέσα από το προσωπικό κινηματογραφικό του πέρασμα καθώς και στην ξεκαρδιστική του συνάντηση με μια χαζοβιόλα αμερικανίδα δημοσιογράφο που έρχεται να του πάρει συνέντευξη με αφορμή το πρώτο βραβείο που κέρδισε σε φεστιβάλ μαθητικού κινηματογράφου. Ολα αυτά με τεχνική και αισθητική που (για μένα) δεν απέχει καθόλου από τα κομψοτεχνήματα του παλιού ιταλικού κινηματογράφου, με έμφαση στον Μάριο Μονιτσέλι. Αναλαμβάνω επίσης την ευθύνη να χαρακτηρίσω αφηγηματικό χειρισμό περιωπής τη συμμετοχή της συζύγου του Ντορίνας μέσα στη ροή του μυθιστορήματος. Το ζήλεψα και το χειροκρότησα αυτό το πράγμα, όχι γιατί ήταν μια κίνηση αβροφροσύνης ή μια δήλωση συντροφικότητας. Οχι, όχι, τίποτα από όλα αυτά. Ηταν ένα ευφυές λογοτεχνικό by pass από εκείνα που προχωράνε τη λογοτεχνία ή έστω την τεχνική της. Γιατί όπως λέει στην κατακλείδα του ο συγγραφέας, πρέπει να είμαστε ταπεινοί και να «Γκρεμίσουμε τη ματαιοδοξία μας». Χμ… Εγώ, μετά συγχωρήσεως, αυτό το βρίσκω ευχή αλλά και κατάρα μαζί.

{1BSYG}Απόστολος Δοξιάδης{1BSYG}{CR}{2BTIT}Το τηλεφώνημα που δεν έγινε{2BTIT}{CR}{3BEKD}Μυθιστόρημα{CR}Εκδ. Ικαρος, {LF}σελ. 192{3BEKD}{CR}{4BTIM}Τιμή 14,32 ευρ{4BTIM}ώ