Τι ξέχασε η Αναλένα

Η γερμανίδα υπουργός Εξωτερικών Αναλένα Μπέρμποκ, που μας επισκέπτεται στην Αθήνα, ανήκει στους «σκληρούς» υποστηρικτές της Ουκρανίας κατά της ρωσικής εισβολής. Οπως γράφτηκε, πίεσε έντονα τον καγκελάριο Σολτς για να στείλει η Γερμανία βαρύ οπλισμό στους Ουκρανούς. Η Πράσινη υπουργός δηλώνει πως ο πόλεμος πρέπει να λήξει «με ήττα της Ρωσίας». Το περιοδικό «Σπίγκελ» πρόσφατα την απεικόνισε στο εξώφυλλό του με στρατιωτική εξάρτηση, αποκαλώντας τη «χακί Πράσινη». Κι όμως, στο ιδρυτικό συνέδριο των Πράσινων, πίσω στο 1980, δέσποζε ένα πανό, στο οποίο αναφερόταν το πολιτικό στίγμα του νέου κόμματος: «οικολογικό, αμεσοδημοκρατικό, κοινωνικό, και… μη-βίαιο»!

Πώς έφτασαν οι Πράσινοι από τη μη-βία του 1980 στους «χακί Πράσινους» του 2022; Η απάντηση είναι πως οι Δυτικοί – και οι οικολόγοι – ασπάστηκαν τη θεωρία της «ανθρωπιστικής στρατιωτικής επέμβασης». Σύμφωνα με αυτήν, εφόσον κρίνει πως απειλούνται τα ανθρώπινα δικαιώματα, η «ενάρετη» Δύση δικαιούται να επεμβαίνει στρατιωτικά όπου, όπως και όποτε θέλει. Μετά την πτώση του κομμουνισμού, αυτό το δόγμα εφαρμόστηκε στην πρώην Γιουγκοσλαβία, στη Μέση Ανατολή, στην Υποσαχάρια Αφρική. Η «Παγκόσμια Νέα Τάξη» κουρέλιασε τα μεταπολεμικά σύνορα, έσπειρε δεκάδες εστίες αστάθειας στην Ευρασία, έκανε ξανά επίκαιρο τον πόλεμο. Πολύ σύντομα οι αξίες που πρόβαλε η Δύση εργαλειοποιήθηκαν: στις «ανθρωπιστικές επεμβάσεις» κανείς δεν ήξερε πού άρχιζαν τα ιδεώδη και πού τέλειωναν τα ιδιοτελή συμφέροντα των Δυτικών.

Οταν ένιωσε αρκετά ισχυρή, η Ρωσία μιμήθηκε τη Δύση. Ως ο μεγάλος ηττημένος του Ψυχρού Πολέμου ήταν εξάλλου η χώρα με τις περισσότερες εθνοτικές εκκρεμότητες. Αφού δοκίμασε επιτυχώς να αλλάξει το status quo στη Γεωργία και στην Κριμαία, το 2022 η Μόσχα εισέβαλε στην Ουκρανία στο όνομα του «αντιφασισμού» και όχι των «ανθρωπίνων δικαιωμάτων».

Οι Πράσινοι οφείλουν να παραδεχθούν πως το δόγμα της «ανθρωπιστικής επέμβασης» είναι ιστορικά έκθετο. Σχετικοποίησε την έννοια της εθνικής κυριαρχίας και άνοιξε τον ασκό του Αιόλου. Στις διεθνείς σχέσεις ενδυνάμωσε την ισχύ επί του νόμου. Ο καθένας νομιμοποιείται πια να προβάλει ένα «πανανθρώπινο» ιδεώδες για να εισβάλει σε κάποια κυρίαρχη χώρα. Το μόνο προαπαιτούμενο είναι να είναι αρκετά ισχυρός για να το κάνει. Η μη-βία, ο αφοπλισμός, ο πασιφισμός αντιστοιχούσαν στο βίωμα των γενιών που είχαν ζήσει τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο σεβασμός στο status quo των συνόρων, όπως αποτυπώθηκε στις Συμφωνίες του Ελσίνκι, το 1975, έδειχνε σωφροσύνη, όχι αδυναμία. Σήμερα, η ειρήνη έχει καταντήσει να είναι «κακιά λέξη» και τα αντιπολεμικά αισθήματα απορρίπτονται εύκολα ως «εξωπραγματικά» και «αφελή». Για τους λαούς, όμως, η αντίθεση μεταξύ ειρήνης και πολέμου δεν αφορά την αντιπαράθεση του πραγματισμού με την ουτοπία, αλλά εκείνη της ζωής με τον θάνατο.

Ο Νίκος Ράπτης είναι εκπαιδευτικός, επικεφαλής του Κόμματος για τα Ζώα. Το βιβλίο του «Πολιτική Φιλοζωία» (2020) κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο