Ποιον συμφέρει η πολιτική τοξικότητα;

Παραφράζοντας ελαφρώς ένα από τα νιτσεϊκά τσιτάτα – το οποίο, όπως τα περισσότερα, γράφτηκε για να υπονομεύσει την ευρωπαϊκή πίστη στη δύναμη της ηθικής συνείδησης -, εκείνος που ζει από την τοξική μάχη με έναν εχθρό έχει προσωπικό συμφέρον να διατηρήσει την πόλωση ζωντανή. Αυτό περίπου υποστηρίζει η κυβέρνηση όταν κατηγορεί την αξιωματική αντιπολίτευση πως οξύνει το πολιτικό κλίμα επειδή δεν ξέρει άλλον τρόπο να πολιτευθεί. Το ίδιο ισχυρίζονται και τα στελέχη της Κουμουνδούρου, διακρίνοντας πίσω από τη νεοδημοκρατική ρητορική μια στρατηγική κλιμάκωσης της έντασης – ενώ σπεύδουν να αποδώσουν στους κυβερνητικούς την ευθύνη για τις ιαχές που δονούν τελευταία τη δημόσια αντιπαράθεση. Για τους μεν φταίνε οι δε, και το αντίστροφο. Ομως, ποιον συμφέρουν τελικά τα υψηλά επίπεδα τοξικότητας;

Αν πιστέψει κανείς την επίσημη γαλάζια ανάλυση, μπορούν να αποφέρουν εκλογικά οφέλη στους συριζαίους. Εχουν περάσει μόλις επτά χρόνια από την προεκλογική περίοδο που ο ΣΥΡΙΖΑ κατόρθωσε να «μαζέψει» τον αντισυστημισμό, και να βρεθεί έτσι από το πεζοδρόμιο της διαμαρτυρίας στα σαλόνια της εξουσίας. Παράλληλα, λένε όσοι συμμερίζονται τη συγκεκριμένη άποψη, ο αγανακτισμένος πολιτικός λόγος συσπειρώνει τον στενό κομματικό του πυρήνα – εκείνους, δηλαδή, που πιστεύουν πως όταν συγκρούονται με τους δεξιούς δεν αντιμάχονται απλά μια διαφορετική πολιτική προσέγγιση, πολεμούν για την οικοδόμηση ενός άλλου κόσμου.

Στην ανεπίσημη, βέβαια, ανάγνωση του κυβερνητικού στρατοπέδου – και ορισμένων δημοσκόπων – τα ντεσιμπέλ του ΣΥΡΙΖΑ δεν θα ακουστούν εύκολα το 2023 στα αφτιά των αντισυστημικών ψηφοφόρων και εξαιτίας της απλής αναλογικής. Διακινδυνεύοντας μια πρόβλεψη, εκτιμούν ότι η αντισυστημική ψήφος θα διαχυθεί σε μικρότερα αριστερά και δεξιά κόμματα, αφού το εκλογικό σύστημα της πρώτης κάλπης ευνοεί χαλαρές συμπεριφορές πίσω από τα παραβάν, ανάλογες με εκείνες των ευρωεκλογών.

Η ΑΝΑΠΟΔΗ ΟΠΤΙΚΗ ΓΩΝΙΑ. Υπάρχει, πάντως, κι η ανάποδη οπτική γωνία. Στα συριζαϊκά μάτια η τοξικότητα ως κανονικότητα μέχρι την επόμενη εθνική αναμέτρηση ευνοεί το κυβερνών κόμμα. Σύμφωνα με την ον δε ρέκορντ ερμηνεία των αριστερών, η κυβέρνηση την επιλέγει σε μια προσπάθεια συσπείρωσης της κεντροδεξιάς παράταξης, τα ποσοστά της οποίας μειώνονται λόγω της ακρίβειας. Οφ δε ρέκορντ, πάλι, σημειώνουν ότι ο απώτερος κυβερνητικός στόχος είναι η αναβίωση του αντι-ΣΥΡΙΖΑ μετώπου με την ελπίδα της επανάληψης του 2019. Με την ελπίδα, δηλαδή, οι ψηφοφόροι που αυτοτοποθετούνται στο Κέντρο να στηρίξουν τη ΝΔ προκειμένου να αποτρέψουν μια επιστροφή της κυβερνώσας αριστεράς.

Στην περίπτωση που τα αντισυριζαϊκά πάθη ξυπνήσουν, το κόμμα της μείζονος αντιπολίτευσης πράγματι απειλείται. Ηδη άλλωστε, κατά τους επαγγελματίες των μετρήσεων πάντα, συνεχίζει να συναντά εμπόδια στον αγώνα του να διεισδύσει στο κεντρώο ακροατήριο – το οποίο υπολογίζεται ότι αποτελεί περί το 20% με 22% του εκλογικού σώματος. Ο κίνδυνος δεν υποτιμάται στην Κουμουνδούρου.

Αντίθετα, η ηγετική ομάδα φαίνεται να έχει πειστεί πως αν δώσουν τον τόνο στην αντιπολιτευτική παρουσία του ΣΥΡΙΖΑ οι θιασώτες του πολακισμού, τότε το κόμμα θα δυσκολευτεί πολύ να προσεγγίσει όποιους από αυτή την κρίσιμη εκλογική μάζα νιώθουν δυσαρέσκεια για την κυβέρνηση. Τα τηλεφωνήματα της Ολγας Γεροβασίλη, η οποία ανέλαβε να σωφρονίσει τον Χριστόφορο Βερναρδάκη για την παρομοίωση της υπουργού Παιδείας με τη Ρούλα Πισπιρίγκου και οι δημόσιες απολογίες του τελευταίου αποτελούν για τους μυημένους στα αριστερά πράγματα την πιο χαρακτηριστική ένδειξη ότι ο συριζαίος αρχηγός δεν ποντάρει πια σε μια αντιπολίτευση που ανεβαίνει στα κάγκελα.

Αποπειράται, όπως μόνος του είπε από κοινοβουλευτικού βήματος, να αντιπολιτευτεί με ψυχραιμία, νηφαλιότητα και υπευθυνότητα. Στέλνει, για παράδειγμα, κομματικά κλιμάκια να μοιράσουν είδη πρώτης ανάγκης στους πυρόπληκτους της Βορειοανατολικής Αττικής ενώ μαίνεται η φωτιά αντί να ρίξει αναθέματα μέσω σόσιαλ μίντια στην κυβέρνηση – το επικριτικό δελτίο Τύπου ήρθε μόνο μετά την ενημέρωση διά στόματος του υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, και το αντίστοιχο ποστ του Νάσου Ηλιόπουλου μόνο αφού έκανε δηλώσεις ο Πρωθυπουργός έξω από το Ενιαίο Συντονιστικό Κέντρο.

Για τους έμπειρους εκλογολόγους, η όξυνση της πολιτικής αντιπαράθεσης – την οποία επιχειρούν αμφότερα τα μεγάλα κόμματα – εξυπηρετεί συνολικά τον δικομματισμό ενόψει της δεύτερης κάλπης. Γιατί εφόσον κορυφωθεί στο μεσοδιάστημα ανάμεσα στις δύο εκλογικές Κυριακές, όπως προβλέπουν, θα συμπιέσει τους μικρούς. Ειδικά το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής, από το οποίο τόσο η ΝΔ όσο κι ο ΣΥΡΙΖΑ επιθυμούν να προσηλυτίσουν ψηφοφόρους.

Οι πολιτικοί αναλυτές που προτιμούν να βλέπουν τη μεγάλη εικόνα, πάντως, σημαίνουν έναν συναγερμό. Οι πολωτικές τακτικές ενέχουν το ρίσκο της απαξίωσης του πολιτικού συστήματος συνολικά, θυμίζουν. Κι έτσι, όσοι τις υιοθετούν καταλήγουν να ενισχύουν τα άκρα – όπως έχει δείξει το όχι και τόσο μακρινό πολιτικό παρελθόν της χώρας. Υπάρχουν, άρα, πολλά μικρά συμφέροντα στην τοξικότητα. Γι’ αυτό όποιος κερδίσει από εκείνη, θα χάσει κιόλας.