Σε «ενεργειακή δίαιτα» η Ευρώπη για οκτώ μήνες

Καθώς το ενδεχόμενο διακοπής της ροής ρωσικού αερίου επικρέμεται ως δαμόκλειος σπάθη πάνω από την Ευρώπη, η Κομισιόν παρουσίασε χθες το Plan B για την ενεργειακή ασφάλεια της Γηραιάς Ηπείρου, το οποίο προτάσσει τη μείωση χρήσης φυσικού αερίου από τις χώρες της ΕΕ για να βγει ο χειμώνας.

Απέναντι σε αυτό που χαρακτηρίζει «ξεκάθαρη εργαλειοποίηση» από το Κρεμλίνο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χτύπησε καμπανάκι για τον κίνδυνο περαιτέρω περικοπών του εφοδιασμού με φυσικό αέριο από τη Ρωσία, στον απόηχο του θρίλερ με τον αγωγό Nord Stream 1, με σχεδόν τα μισά κράτη-μέλη της ΕΕ να έχουν ήδη επηρεαστεί από μειωμένες παραδόσεις.

Βασικό «όπλο» της Κομισιόν αποτελεί ένα νομοθετικό εργαλείο, το οποίο θα θέτει ως στόχο για όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ να μειώσουν τη ζήτηση φυσικού αερίου κατά 15% μεταξύ 1ης Αυγούστου 2022 και 31ης Μαρτίου 2023, ένα σχέδιο που θα επηρεάσει τα νοικοκυριά, τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας και τη βιομηχανία.

Παράλληλα, θα δίνεται η δυνατότητα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να κηρύξει, ύστερα από διαβούλευση με τα κράτη-μέλη, «Ενωσιακό Συναγερμό» (Union Alert) για την ενεργειακή ασφάλεια, επιβάλλοντας υποχρεωτική μείωση της ζήτησης αερίου σε όλα τα κράτη-μέλη. Αυτός ο συναγερμός θα μπορεί να ενεργοποιηθεί όταν υπάρχει σημαντικός κίνδυνος σοβαρής έλλειψης αερίου ή εξαιρετικά μεγάλης ζήτησης. Ουσιαστικά το υποχρεωτικό «ψαλίδι» θα επιβάλλεται εάν η κατάσταση επιδεινωθεί και οι εθελοντικοί περιορισμοί κρίνονται ανεπαρκείς. Σημειώνεται πως μια μείωση της ζήτησης 15% θα εξοικονομήσει περίπου 45 δισ. κυβικά μέτρα (bcm) φυσικού αερίου από τον Αύγουστο έως τον Μάρτιο, όταν η Ρωσία προμήθευε περίπου 155 δισ. bcm ετησίως την ΕΕ πριν από την εισβολή της στην Ουκρανία.

«Ασφαλής χειμώνας». Στο πλαίσιο του σχεδίου «εξοικονομήστε φυσικό αέριο για έναν ασφαλή χειμώνα», η Κομισιόν συνέστησε μέτρα που περιλαμβάνουν τη μείωση της θέρμανσης και της ψύξης, τη μετάβαση σε άλλα καύσιμα και μέτρα που βασίζονται στην αγορά. Για να βοηθήσει τα κράτη-μέλη να επιτύχουν τις απαραίτητες μειώσεις της ζήτησης, άναψε το «πράσινο φως» για το Ευρωπαϊκό Σχέδιο Μείωσης της Ζήτησης Αερίου το οποίο καθορίζει μέτρα, αρχές και κριτήρια για συντονισμένη μείωση της ζήτησης.

Το σχέδιο στοχεύει στη διασφάλιση του εφοδιασμού σε νοικοκυριά και βασικούς χρήστες όπως τα νοσοκομεία, αλλά και βιομηχανίες που είναι καθοριστικές για την παροχή βασικών προϊόντων και υπηρεσιών στην οικονομία, καθώς και για τις αλυσίδες εφοδιασμού και την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, ενώ παρέχει κατευθυντήριες γραμμές που πρέπει να λάβουν υπόψη τα κράτη-μέλη κατά τον προγραμματισμό της περικοπής.

Υποκατάσταση καυσίμου. Η Επιτροπή τόνισε ότι τα κράτη-μέλη, προτού εξετάσουν τις περικοπές, θα πρέπει να εξαντλήσουν όλες τις δυνατότητες υποκατάστασης καυσίμου, τα μη υποχρεωτικά συστήματα εξοικονόμησης και τις εναλλακτικές πηγές ενέργειας, ενώ όπου είναι δυνατόν θα πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στη μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή «καθαρότερες» επιλογές άνθρακα.

«Ωστόσο η μετάβαση στον άνθρακα, στο πετρέλαιο ή στην πυρηνική ενέργεια μπορεί να είναι απαραίτητη ως προσωρινό μέτρο, αρκεί να αποφεύγεται η μακροπρόθεσμη δέσμευση άνθρακα» ανέφερε η Κομισιόν.

Αξίζει να σημειωθεί πως δίνεται η δυνατότητα στα κράτη-μέλη να προσφέρουν στήριξη σύμφωνα με την τροποποίηση του προσωρινού πλαισίου για τις κρατικές ενισχύσεις για την κρίση.

Συρρίκνωση ΑΕΠ. Χαρακτηριστικό του επαπειλούμενου κινδύνου είναι η εκτίμηση πως μια διακοπή των προμηθειών ρωσικού φυσικού αερίου στην ΕΕ θα μπορούσε ενδεχομένως να μειώσει το ΑΕΠ έως και 1,5% εάν ο χειμώνας είναι βαρύς και δεν ληφθούν προληπτικά μέτρα για εξοικονόμηση ενέργειας.

Σε περίπτωση μηδενικών ροών από τη Ρωσία, τα αποθέματα αερίου στις αποθήκες της ΕΕ θα ήταν στο 65% έως 71% στις αρχές Νοεμβρίου, κάτω από τον στόχο του 80%, υποδηλώνοντας ένα κενό 30 δισ. κυβικών μέτρων κατά τη διάρκεια του χειμώνα υπό κανονικές καιρικές συνθήκες και συνεχή τροφοδότηση από LNG.

Στον αντίποδα, εάν τα κράτη-μέλη επιτύχουν τους στόχους μείωσης της ζήτησης, «η προσπάθεια του Πούτιν να μας χειραγωγήσει θα αποτύχει», επισήμανε ο επικεφαλής της ΕΕ για το κλίμα, ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Φρανς Τίμερμανς.