Γιατί καρατόμησε ο Ζελένσκι τον παιδικό του φίλο;

Είναι η μεγαλύτερη εσωτερική εκκαθάριση στο Κίεβο από την έναρξη της ρωσικής εισβολής. Αργά το βράδυ της Κυριακής, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι αποπέμπει (ή καλύτερα θέτει σε διαθεσιμότητα, όπως διευκρινίστηκε χθες) τόσο τον επικεφαλής της Κρατικής Ασφάλειας (SBU), Ιβάν Μπακάνοφ, έναν παιδικό του φίλο, όσο και τη γενική εισαγγελέα, Ιρίνα Βενεντίκτοβα. Ο ουκρανός πρόεδρος επικαλέστηκε ως εξήγηση την αποτυχία τους να εκριζώσουν από τις υπηρεσίες τους τους κατασκόπους της Ρωσίας. Πέρα όμως από τα ανανεωμένα ερωτήματα που εγείρει όσον αφορά τη διείσδυση ρώσων πρακτόρων σε ουκρανικά υπουργεία και υπηρεσίες κλειδιά, η κίνηση αυτή υποδηλώνει οξυνόμενες έριδες εντός του στενού κύκλου συνεργατών του Ζελένσκι. Δεν έχει περάσει άλλωστε πολύς καιρός από τότε που απέπεμψε τους ουκρανούς πρεσβευτές σε πέντε χώρες και αρκετούς άλλους απεσταλμένους.

Τόσο ο Μπακάνοφ όσο και η Βενεντίκτοβα τοποθετήθηκαν στις θέσεις τους από τον ίδιο τον Ζελένσκι μετά την εκλογή του, το 2019, στο πλαίσιο της απόφασής του να θέσει νεαρούς έμπιστούς του επικεφαλής της εκστρατείας κατά της διαφθοράς. Ειδικά ο διορισμός του Μπακάνοφ, όμως, είχε επικριθεί από την αντιπολίτευση, που θεωρούσε έναν άνθρωπο με το δικό του υπόβαθρο ακατάλληλο για τα ηνία μιας υπηρεσίας με περισσότερους από 30.000 εργαζόμενους, που πέραν της συλλογής πληροφοριών και της αντικατασκοπίας είναι επιφορτισμένη και με την καταπολέμηση οικονομικού εγκλήματος και διαφθοράς. Ο Μπακάνοφ, παιδικός φίλος του Ζελένσκι, εργάστηκε στην εταιρεία παραγωγής που είχε στήσει ο τελευταίος ως κωμικός ηθοποιός, για να αναλάβει κατόπιν επικεφαλής της προεκλογικής εκστρατείας που τον ανέδειξε στην ουκρανική προεδρία. Ηδη, όμως, πριν από τρεις εβδομάδες, το Politico ήθελε τους δυο τους να μιλούν πια σπάνια, και τις καθημερινές επιχειρήσεις της SBU να συντονίζονται από το προεδρικό γραφείο: οι πηγές του ιστότοπου ήθελαν τον Ζελένσκι να χρεώνει, μεταξύ άλλων, στην SBU την πτώση της Χερσώνας στους Ρώσους, στις 7 Μαρτίου, αφού οι ουκρανοί πράκτορες απέτυχαν να ανατινάξουν μία στρατηγική γέφυρα. Στη θέση του Μπακάνοφ τοποθετήθηκε χθες ένας αξιωματούχος έμπειρος στους τομείς της ασφάλειας και της καταπολέμησης της διαφθοράς, ο 39χρονος Βάσιλ Μάλιουκ.

Η αποπομπή της γενικής εισαγγελέα, Ιρίνα Βενεντίκτοβα, της νομικού που ηγείτο των ερευνών για εγκλήματα πολέμου στην Ουκρανία, ήταν πιο αναπάντεχη. Δυτικοί αξιωματούχοι μιλούσαν για αυτή με θαυμασμό, όμως οι αποτυχίες της υπηρεσίας της σε αρκετές υποθέσεις διαφθοράς υψηλών προσώπων την είχαν καταστήσει αμφιλεγόμενο πρόσωπο στην Ουκρανία. Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, περισσότεροι από 60 αξιωματούχοι της SBU καθώς και της γενικής εισαγγελίας δρούσαν ενάντια στην Ουκρανία στα κατεχόμενα από τους Ρώσους εδάφη, και συνολικά 651 ποινικές διώξεις έχουν δρομολογηθεί για εσχάτη προδοσία και συνεργασία με τον εχθρό.

Στο μεταξύ, οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ συναντήθηκαν χθες στις Βρυξέλλες προκειμένου να συζητήσουν όχι το έβδομο αλλά το «έκτο και μισό» κατά σειρά πακέτο κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας, όπως το περιγράφουν διπλωμάτες, αφού στόχος του είναι πρωτίστως να διασφαλίσει και να ενισχύσει τη συμμόρφωση με τα έξι προηγούμενα. Υπάρχει εντούτοις σε αυτό μία αστραφτερή νέα προσθήκη: ο χρυσός. Η Κομισιόν είχε ανακοινώσει ήδη από την Παρασκευή, και οι πρεσβευτές των «27» αναμένεται να προσυπογράψουν τις επόμενες ημέρες, την απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού χρυσού – όχι όμως και των κοσμημάτων.