«Είναι απαραίτητος ο διάλογος της ΕΕ με την Τουρκία»

Η ΕΕ θα πρέπει να μιλά με την Τουρκία, καθώς η χώρα αποτελεί βασικό εταίρο για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, δηλώνει ο υπουργός Εξωτερικών της Τσεχίας Γιαν Λιπάβσκι, επισημαίνοντας, πάντως, ότι είναι κατανοητές οι ανησυχίες της Ελλάδας και της Κύπρου έναντι της Αγκυρας. Ο τσέχος αξιωματούχος μίλησε στα «ΝΕΑ» με αφορμή την ανάληψη της προεδρίας της ΕΕ από την Τσεχία, ενώ και ο ίδιος θα προεδρεύει του Συμβουλίου των ευρωπαίων ΥΠΕΞ το τρέχον εξάμηνο, ξεκινώντας από τη Δευτέρα 18 Ιουλίου.

Το πρώτο ερώτημα προς τον Γιαν Λιπάβσκι αφορούσε την ενεργειακή κρίση. «Το ενεργειακό ζήτημα είναι το πιο πιεστικό. Χρειαζόμαστε ισχυρή ευρωπαϊκή προσέγγιση με ενεργειακή αλληλεγγύη και κοινή λύση, ώστε να επιβιώσουμε τον χειμώνα, να βεβαιωθούμε ότι θα παρέχεται ενέργεια και οι περίκλειστες από ξηρά χώρες. Κάθε κράτος λαμβάνει ορισμένα μέτρα για την αντιμετώπιση της τρέχουσας κατάστασης, αλλά χρειάζεται από κοινού αντιμετώπιση», τονίζει ο τσέχος ΥΠΕΞ ενόψει της πρότασης που ετοιμάζει η Κομισιόν για το σχέδιο έκτακτης ανάγκης σε περίπτωση διακοπής από τη Ρωσία της προμήθειας φυσικού αερίου.

Πώς βλέπει το ζήτημα της ουκρανικής ανοικοδόμησης, που μαζί με την ενέργεια αναμένεται να κυριαρχήσει στο άτυπο Συμβούλιο Κορυφής που προετοιμάζει η Τσεχία στις 6-7 Οκτωβρίου, όπου εκτός από τους 27 εξετάζεται να υπάρξει συμμετοχή των ηγετών χωρών του ευρύτερου ευρωπαϊκού χώρου, ενδεχομένως και της Τουρκίας. Η Τσεχία φιλοδοξεί, μάλιστα, να παρευρεθεί και ο ουκρανός πρόεδρος Ζελένσκι. «Η ΕΕ θα είναι βασικός παράγοντας στην ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, η οποία θα απασχολήσει τη συνάντηση των ηγετών της ΕΕ τον Οκτώβριο. Είναι επίσης τμήμα της ευρύτερης προσπάθειάς μας να διατηρήσουμε το ζήτημα της Ουκρανίας στην κορυφή της ατζέντας», δηλώνει ο κ. Λιπάβσκι. Επισημαίνει, πάντως, ότι προέχει να συνεχιστεί η ανθρωπιστική βοήθεια προς την Ουκρανία, να διασφαλιστούν οι απαραίτητες υποδομές, σε σπίτια κ.λπ., που απαιτούνται προκειμένου να αντιμετωπίσουν οι Ουκρανοί τον επερχόμενο χειμώνα. «Πριν ξεκινήσει η ανοικοδόμηση, η Ουκρανία πρέπει να κερδίσει τον πόλεμο», δηλώνει εμφατικά ο τσέχος αξιωματούχος, ενώ σχετικά με τη συζήτηση για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής βοήθειας προς την Ουκρανία, μέσω του ευρωπαϊκού Μηχανισμού Ειρήνης, δηλώνει ότι «βρισκόμαστε, ως φαίνεται, ενόψει ενός μακροπρόθεσμου αγώνα, επομένως πρέπει να παρέχουμε στην Ουκρανία βιώσιμη βοήθεια». Πάντως, για τη χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης, για την οποία θα απαιτηθούν τεράστια κεφάλαια, ο Γιαν Λιπάβσκι δεν αποκλείει το ενδεχόμενο έκδοσης κοινού ευρωπαϊκού χρέους, αλλά χαρακτηρίζει τη συζήτηση «πρόωρη». Κατά τον τσέχο ΥΠΕΞ, θα πρέπει «να κάνουμε τα μέγιστα για να σταματήσουμε τον πόλεμο, να βοηθήσουμε την Ουκρανία να τον κερδίσει και να προστατευθεί η εδαφική της ακεραιότητα».

Πώς μπορεί να χειριστεί την Τουρκία η ΕΕ, τον ρωτάμε. «Για την ΕΕ η Τουρκία είναι ένας πολύ σημαντικός εταίρος σε θέματα που αφορούν και την ασφάλεια. Η σχέση με την Τουρκία έχει πολλές απαιτήσεις από την πλευρά μας, σε επίπεδο επικοινωνίας, αλλά εν τέλει το σημαντικό είναι ότι είμαστε σε θέση να καταλήγουμε σε συμφωνία», λέει αναφερόμενος στην πρόσφατη τουρκική αντίδραση έναντι της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ. Πώς μπορούν να διασφαλιστούν οι ανησυχίες της Ελλάδας και της Κύπρου, είναι το επόμενο ερώτημα. «Πρέπει να μιλάμε με την Τουρκία. Ο στενός διάλογος είναι απολύτως απαραίτητος, καθώς η Τουρκία είναι βασικός πάροχος ασφάλειας για την Ευρώπη. Κατανοώ τις ανησυχίες της Ελλάδας και της Κύπρου. Ο μόνος τρόπος είναι να συνεχίσουμε τον διάλογο και να αναζητήσουμε λύση», λέει ο Γιαν Λιπάβσκι, ο οποίος επισκέφθηκε την Αθήνα τον Μάρτιο.

Η συζήτησή μας περνά στα Δυτικά Βαλκάνια. «Αποτελούν προτεραιότητα για την προεδρία μας», λέει ο τσέχος ΥΠΕΞ. Επεξηγεί ότι αναμένει την έκβαση της ψηφοφορίας στη Βουλή της Βόρειας Μακεδονίας επί της συμβιβαστικής λύσης σε σχέση με το βουλγαρικό βέτο, προκειμένου «να σχεδιάσουμε τα επόμενα βήματα». Ανάμεσα στις προτεραιότητες της τσεχικής προεδρίας, μας λέει, βρίσκεται η απελευθέρωση της βίζας για το Κόσοβο, το συμβούλιο διασύνδεσης ΕΕ – Μαυροβουνίου, ενώ για τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη δηλώνει ότι «πρέπει να εκπληρώσει συγκεκριμένες προϋποθέσεις, κάτι που δεν συμβαίνει». Προτείνει τη συνέχιση του διαλόγου, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση «πολύ περίπλοκη». Δεν κρύβει, πάντως, την ανησυχία του για πιθανή αποσταθεροποίηση στα Δυτικά Βαλκάνια, ένεκα και των κυρώσεων. «Η αποσταθεροποίηση στα Δυτικά Βαλκάνια είναι ένα πιθανό σενάριο, για το οποίο θα πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι».

Σχετικά με την «τεχνητή επισιτιστική κρίση, που αποτελεί δημιουργία του Πούτιν και ασκεί πίεση στην Αφρική, στα περίχωρα της ΕΕ», προειδοποιεί ότι «αν δεν υπάρξει λύση μπορεί να οδηγήσει σε μεταναστευτική κρίση, προκαλώντας ζητήματα ασφάλειας» στην ΕΕ. Προτείνει να συνεχιστεί η παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στις περισσότερες αφρικανικές χώρες προκειμένου να αντιμετωπιστεί η μη προμήθεια ουκρανικών σιτηρών.

Για την ευρωπαϊκή άμυνα ο Γιαν Λιπάβσκι δηλώνει ότι «η ΕΕ θα πρέπει να παρέχει στα κράτη – μέλη στρατιωτικές δυνατότητες, χρηματοδότηση της στρατιωτικής βιομηχανίας», ενώ τάσσεται υπέρ της μεγαλύτερης συνεργασίας ΕΕ και ΝΑΤΟ, δηλώνοντας «αισιόδοξος» ότι επί της τσεχικής προεδρίας μπορεί να επιτευχθεί η υπογραφή κοινής δήλωσης μεταξύ ΕΕ και ΝΑΤΟ. Οσον αφορά τη Ρωσία, δηλώνει ότι «είναι αναγκαίο να ξεκινήσει η ΕΕ μια σοβαρή συζήτηση για μια νέα προσέγγιση ως προς τη Ρωσία. Η τσεχική προεδρία θα ξεκινήσει μια θεμελιώδη συζήτηση σχετικά με την προσέγγισή μας έναντι της Ρωσίας». Σχετικά με το έβδομο πακέτο κυρώσεων, απέφυγε να μιλήσει για το τι πρέπει ή τι δεν πρέπει να περιέχει, ενώ μιλώντας για το φυσικό αέριο είπε ότι «υπάρχει μια σαφής κατεύθυνση από τους ηγέτες της ΕΕ ότι θέλουμε να απαλλαγούμε από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. Είναι απλώς θέμα χρόνου. Η ΕΕ και η Επιτροπή εργάζονται σε ένα σχέδιο δράσης, το οποίο θα πρέπει να δείχνει τον τρόπο επίλυσης του ζητήματος, αλλά δεν θα συμβεί εν μια νυκτί. Είναι σαφές ότι ένα τέτοιο πακέτο κυρώσεων πρέπει να αντικατοπτρίζει αυτήν την πραγματικότητα».