Πρώτη συμφωνία για λύση του αδιεξόδου

Ελπίδες άρσης ενός αδιεξόδου που έχει εκθέσει εκατομμύρια ανθρώπους ανά τον κόσμο σε κίνδυνο λιμού δημιούργησε η συνάντηση που είχαν χθες στην Κωνσταντινούπολη με αξιωματούχους του ΟΗΕ αντιπροσωπείες της Ρωσίας, της Ουκρανίας και της Τουρκίας με θέμα την επανέναρξη των εξαγωγών ουκρανικών σιτηρών από τα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας. Για μία επί της αρχής συμφωνία, η οποία μένει όμως να επισημοποιηθεί στη διάρκεια μιας νέας τετραμερούς συνάντησης στην Τουρκία την επόμενη εβδομάδα, έκανε λόγο ο τούρκος υπουργός Αμυνας, Χουλουσί Ακάρ, μετά το πέρας των συνομιλιών, που διήρκεσαν συνολικά 3,5 ώρες. Για ένα «σημαντικό και ουσιαστικό βήμα […] προς την κατεύθυνση μιας συνολικής συμφωνίας», μίλησε από την πλευρά του ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες. «Ελπίζουμε πως την επόμενη εβδομάδα, θα καταφέρουμε να έχουμε μία συνολική συμφωνία. Χρειαζόμαστε όμως ακόμα πολλή καλή θέληση και δεσμεύσεις από όλες τις πλευρές», δήλωσε ο Γκουτέρες από τη Νέα Υόρκη. Λίγα λεπτά νωρίτερα, ο Ακάρ είχε διαβεβαιώσει από την Τουρκία ότι επιτεύχθηκε συμφωνία δημιουργίας ενός κέντρου συντονισμού για τη διασφάλιση των θαλάσσιων διαδρόμων που θα δημιουργηθούν στη Μαύρη Θάλασσα, όπως επίσης ότι οι εμπλεκόμενες πλευρές συμφώνησαν σε κοινούς ελέγχους για τον έλεγχο των σιτηρών στα λιμάνια. Οι λεπτομέρειες της συμφωνίας, δήλωσε ο τούρκος υπουργός Αμυνας, θα καθοριστούν την ερχόμενη εβδομάδα, οπότε και θα υπογραφεί το τελικό κείμενο.

Η ρωσική εισβολή και ο θαλάσσιος αποκλεισμός της Ουκρανίας έχουν παγώσει τις εξαγωγές, αφήνοντας δεκάδες πλοία ακινητοποιημένα και περισσότερους από 20 εκατομμύρια τόνους σιτηρών εγκλωβισμένα σε σιλό στην Οδησσό. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, το σχέδιο που βρίσκεται υπό συζήτηση προβλέπει ότι ουκρανικά πλοία θα καθοδηγούν τα φορτηγά πλοία εντός και εκτός των λιμένων που έχουν ναρκοθετηθεί· η Ρωσία θα κηρύσσει κατάπαυση του πυρός για τη μετακίνηση των πλοίων· και η Τουρκία, που διεκδικεί από καιρό μεσολαβητικό ρόλο, θα επιθεωρεί με την υποστήριξη του ΟΗΕ τα φορτηγά πλοία για τον κατευνασμό των ρωσικών ανησυχιών περί λαθραίας μεταφοράς όπλων.

Λίγο πριν ξεκινήσουν οι χθεσινές συνομιλίες στην Κωνσταντινούπολη, κεκλεισμένων των θυρών και σε άγνωστη τοποθεσία, ο ουκρανός υπουργός Εξωτερικών, Ντμίτρο Κουλέμπα, είχε εκτιμήσει πως το Κίεβο βρίσκεται «δύο βήματα μακριά» από τη σύναψη συμφωνίας με τη Ρωσία. «Βρισκόμαστε στην τελική φάση και τώρα όλα εξαρτώνται από τη Ρωσία», είχε δηλώσει. Σύμφωνα όμως με διπλωματική πηγή που επικαλέστηκε το ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων RIA, οι ρωσικές αξιώσεις περιλαμβάνουν την άρση των «εμποδίων στις εξαγωγές» που έχουν δημιουργήσει οι δυτικές κυρώσεις: «Υπάρχουν εμπόδια για τη ρωσική πλευρά στους τομείς της ασφάλισης πλοίων, της επιμελητείας, των μεταφορικών υπηρεσιών και των τραπεζικών επιχειρήσεων λόγω των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί», δήλωσε η πηγή αυτή.

Τόσο η Ρωσία όσο και η Ουκρανία είναι μείζονες προμηθεύτριες σιτηρών σε διεθνές επίπεδο. Η Ρωσία βρίσκεται επίσης στην κορυφή της παγκόσμιας κατάταξης ως προς τις εξαγωγές λιπασμάτων, ενώ η Ουκρανία είναι σημαντική παραγωγός καλαμποκιού και ηλιέλαιου. Η ρωσική εισβολή και όσα επακολούθησαν είχαν λοιπόν ως αποτέλεσμα να εκτοξευτούν οι τιμές των σιτηρών, του μαγειρικού λαδιού και των λιπασμάτων -πέραν των τιμών της ενέργειας – και να πυροδοτηθεί μία ολοένα οξυνόμενη επισιτιστική κρίση. Κίνδυνο διατρέχει και η προσεχής σοδειά των σιτηρών, καθώς η Ουκρανία δεν έχει πλέον διαθέσιμους αποθηκευτικούς χώρους.

Σε κάθε περίπτωση, ο ουκρανός υπουργός Εξωτερικών, Ντμίτρο Κουλέμπα, επιβεβαίωσε χθες πως οι ευρύτερες ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Κιέβου και Μόσχας έχουν παγώσει και απέκλεισε το ενδεχόμενο εκχώρησης εδαφών στη Ρωσία στο πλαίσιο της οποιασδήποτε ειρηνευτικής συμφωνίας. Οι ρωσικές δυνάμεις έχουν ήδη καταλάβει το σύνολο του Ντονέτσκ, ενώ συνεχίζουν την προσπάθεια να καταλάβουν την έτερη επαρχία του Ντονμπάς, στην ανατολική Ουκρανία, το Λουγκάνσκ. Επειτα από τη Ρωσία και τη Συρία, η Βόρεια Κορέα έγινε χθες η τρίτη χώρα που αναγνωρίζει τις αυτοανακηρυχθείσες «λαϊκές δημοκρατίες» του Ντονέτσκ και του Λουγκάνσκ ως ανεξάρτητα κράτη: το Κίεβο ανακοίνωσε κατόπιν αυτού ότι διακόπτει τις διπλωματικές του σχέσεις με την Πιονγκγιάνγκ.