Οι νέοι «γκασταρμπάιτερ» και η γερμανική στροφή στην ενσωμάτωση μεταναστών

«Τι κάνει μια χώρα όταν το ανθρώπινο δυναμικό που διαθέτει δεν επαρκεί ή δεν μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της παραγωγής και τις προκλήσεις της οικονομίας;» ρωτούσε ρητορικά η εβδομαδιαία εφημερίδα «Ντι Τσάιτ» στην τελευταία της έκδοση. Η Γερμανία αντιμετωπίζει έντονα το πρόβλημα αυτό, το επιβεβαιώνουν οι πρωτοφανείς ουρές στα γκισέ των αεροδρομίων, οι αποσκευές που καταλήγουν σε άλλους προορισμούς απ’ ό,τι οι κάτοχοί τους, η γενική εικόνα χάους που δίνουν πολλά αεροδρόμια της χώρας με την έναρξη της θερινής περιόδου διακοπών.

Η πρώτη απάντηση που έδωσε η πολιτική ηγεσία της χώρας είναι να καταφύγει στο γνωστό μοντέλο των «γκασταρμπάιτερ» που είχε εφαρμόσει στις δεκαετίες του μεταπολεμικού, γερμανικού θαύματος, με εκατομμύρια εργατικά χέρια από τον ευρωπαϊκό Νότο. Οι νέοι «γκασταρμπάιτερ» είναι ειδικευμένο, πλεονάζον προσωπικό, κυρίως από την Τουρκία, που θα ανακουφίσει τη δραματική κατάσταση στα γερμανικά αεροδρόμια. Βέβαιο είναι ότι η εφαρμογή του μοντέλου δεν θα μείνει εκεί. Ο κλάδος της εστίασης και των ξενοδοχείων υποφέρει από δραματική έλλειψη προσωπικού που στην περίοδο της πανδημίας απολύθηκε είτε προσανατολίστηκε σε άλλους κλάδους.

Υπάρχει όμως και η μακροπρόθεσμη απάντηση: η αξιοποίηση προσφύγων και μεταναστών που παραμένουν χρόνια στη Γερμανία με τη μόνιμη απειλή της απέλασης. Στην κατηγορία αυτήν αναφέρεται μια σημαντική, νομοθετική πρωτοβουλία της κυβέρνησης, προοίμιο μιας σειράς αλλαγών στο νομικό πλαίσιο περί μετανάστευσης στη Γερμανία. Με το πρώτο νομοσχέδιο, η Σοσιαλδημοκράτισσα υπουργός Εσωτερικών Νάνσι Φέζερ τραβά μια σαφή διαχωριστική γραμμή με τη μεταναστευτική πολιτική που ακολουθούσαν οι προερχόμενοι από τη συντηρητική Χριστιανική Ενωση προκάτοχοί της τα προηγούμενα 16 χρόνια της διακυβέρνησης Μέρκελ.

Μετανάστες και πρόσφυγες που παραμένουν στη Γερμανία επί μία πενταετία, παρά την απόρριψη της αίτησης ασύλου, έχουν πλέον τη δυνατότητα να αποκτήσουν δικαίωμα μόνιμης παραμονής στη χώρα. Οσοι έχουν συμπληρώσει από τον Ιανουάριο του 2022 πέντε χρόνια στη Γερμανία θα πάρουν έναν ακόμα χρόνο ως «ευκαιρία δικαιώματος παραμονής». Στο διάστημα αυτό, θα έχουν τη δυνατότητα να αποκτήσουν τις προϋποθέσεις μόνιμης παραμονής: να μάθουν τη γλώσσα, να βρουν απασχόληση και να διασφαλίσουν την αυτοσυντήρησή τους.

Υπολογίζεται ότι από το νέο νομικό πλαίσιο θα ευνοηθούν περίπου 136.600 από τους συνολικά 242.000 πρόσφυγες και μετανάστες που ζουν σήμερα στη Γερμανία στο επισφαλές καθεστώς «ανοχής», δηλαδή, χωρίς δικαίωμα παραμονής στη χώρα. Οι περισσότεροι από αυτούς είναι ικανοί προς εργασία, υπό την έννοια αυτή, η νέα ρύθμιση θα συμβάλει και στην κάλυψη των ελλείψεων στην αγορά εργασίας.

Για αυτούς προβλέπονται διευκολύνσεις στην πρόσβαση σε μαθήματα γλώσσας καθώς και σε προγράμματα ενσωμάτωσης και επαγγελματικής κατάρτισης. Σε αυτά θα αποκτήσουν επίσης πρόσβαση οι προερχόμενοι από τις λεγόμενες «ασφαλείς» χώρες εκτός ΕΕ, και συγκεκριμένα Αλβανία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Γκάνα, Κόσοβο, Βόρεια Μακεδονία, Μαυροβούνιο, Σενεγάλη και Σερβία.

Από την ευνοϊκή ρύθμιση αποκλείονται όσοι έχουν υποπέσει σε ποινικά αδικήματα μαζί με τις οικογένειές τους. Ταυτόχρονα θα μειωθεί από τους έξι στους τρεις μήνες το διάστημα κράτησης όσων τελούν υπό απέλαση.

Το νομοσχέδιο της υπουργού Εσωτερικών εγκρίθηκε από το υπουργικό συμβούλιο. Αντιδράσεις αναμένονται στην Μπούντεσταγκ από τη συντηρητική Χριστιανική Ενωση και το ακροδεξιό AfD. Αλλά η νομοθετική πρωτοβουλία της Φέζερ στηρίζεται ένθερμα από τους εταίρους της τρικομματικής κυβέρνησης του «φωτεινού σηματοδότη».