Ο ρωσικός «σύνδεσμος» της Uber με ολιγάρχες και Κρεμλίνο

Η Uber μίσθωσε εμπιστευτικά έναν πολιτικό παράγοντα ο οποίος είχε σχέσεις με ρώσους ολιγάρχες, σε μια προσπάθεια να εξαγοράσει επιρροή στη χώρα, παρά τις ανησυχίες ότι τα λεφτά που θα του έδινε θα χρησιμοποιούνταν ως μέσα δωροδοκίας με σκοπό να «λαδωθούν τα γρανάζια». Η συμφωνία ήταν μέρος ενός συντονισμένου σχεδίου της εταιρείας να προσεγγίσει αρκετούς δισεκατομμυριούχους, όπως επίσης και κορυφαίους κρατικούς παράγοντες που προφανώς ήταν ευθυγραμμισμένοι με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, σε μια προσπάθεια να διασφαλίσει τη θέση της στη ρωσική αγορά.

Η μέχρι σήμερα άγνωστη εκστρατεία της εταιρείας στη Ρωσία αποκαλύφθηκε στους αποκαλούμενους «Φακέλους της Uber». Φέρνουν δε στο φως τις μεθόδους που χρησιμοποίησε την περίοδο 2015-’16 για να αποκτήσει επιρροή στα ανώτατα κλιμάκια του Κρεμλίνου και να τους ενθαρρύνει να επενδύσουν στην εταιρεία.

Αυτό, όμως, που ενδέχεται να της προκαλέσει τη μεγαλύτερη ζημιά είναι ο διακανονισμός με τον Βλαντίμιρ Σένιν – παράγοντα με μεγάλη επιρροή τότε και σήμερα μέλος της φιλικής προς το Κρεμλίνο πτέρυγας της Δούμας. Και αυτό διότι πρώην εισαγγελείς των ΗΠΑ και ειδικοί σε ζητήματα διαφθοράς τονίζουν πως οι συνθήκες υπό τις οποίες η Uber μίσθωσε τον Σένιν το 2016 θα έπρεπε να έχει σημάνει συναγερμό και ενδέχεται να παραβίασε τους κανόνες κατά της δωροδοκίας που ισχύουν στις ΗΠΑ.

Αρχικά, έχοντας ελάχιστους φίλους στη Μόσχα και εν τη απουσία ρώσων επενδυτών, η Uber στράφηκε προς τον Ρόμαν Αμπραμόβιτς, προτού καταφέρει να φτάσει σε συμφωνίες με εταιρείες που ελέγχονταν από δισεκατομμυριούχους όπως ο Αλισερ Ουσμάνοφ, ο Μιχαήλ Φρίντμαν και ο Πετρ Αβεν, όπως επίσης και ο Χέρμαν Γκρεφ, που είναι επικεφαλής της μεγαλύτερης κρατικά ελεγχόμενης τράπεζας, της Sberbank.

Σημειώνεται πως καθεμία από τις ισχυρές προσωπικότητες με τις οποίες η Uber συνήψε εταιρική σχέση στη Ρωσία – μια αγορά από την οποία στο μεταξύ έχει αποχωρήσει – είδε στη συνέχεια να της επιβάλλονται κυρώσεις από τη Δύση εξαιτίας της εισβολής του Πούτιν στην Ουκρανία, με την κατηγορία ότι αποκόμισαν ισχυρό όφελος από τους ισχυρούς τους δεσμούς με τον πρόεδρο και τον στενό του κύκλο. Οι Ουσμάνοφ, Φρίντμαν και Αβεν έχουν εφεσιβάλει τις κυρώσεις της ΕΕ εις βάρος τους, με τους δύο τελευταίους να κάνουν λόγο για «κίβδηλες» αιτιολογίες και να έχουν εκφραστεί δημοσίως κατά της εισβολής. Ο δε Ουσμάνοφ ισχυρίζεται πως είναι «λάθος» να περιγράφεται ως σχετιζόμενος με τον Πούτιν.

Οι «Φάκελοι», ωστόσο, δείχνουν ότι την περίοδο 2015-’16 αντικειμενικός στόχος της Uber ήταν να κατατάξει τους μεγιστάνες των επιχειρήσεων στους «στρατηγικούς συμμάχους» της. Για τον λόγο αυτόν τους πρόσφερε τις πολυπόθητες μετοχές της πριν από κάθε ευρέως αναμενόμενη δημόσια εγγραφή – με αντάλλαγμα πολιτική στήριξη.

Σχολιάζοντας τα ευρήματα της «Guardian», ο εκπρόσωπος της Uber σημείωσε ότι η σημερινή της ηγεσία «αποκηρύσσει κάθε προηγούμενες σχέσεις με οποιονδήποτε που διέθετε σύνδεση με το καθεστώς Πούτιν». Φαίνεται, τελικώς, ότι η αμφιλεγόμενη στρατηγική της Uber σε επίπεδο δημοσίων σχέσεων δεν αξιολόγησε ορθώς την πολιτική πραγματικότητα σε μια διαρκώς πιο αυταρχική Ρωσία, που ήταν εχθρική απέναντι σε τολμηρές αμερικανικές startups.

Υπενθυμίζεται ότι η Uber αποσύρθηκε στην πράξη από τη Μόσχα το 2017, ενώ νωρίτερα φέτος ανακοίνωσε πως θα «επιτάχυνε» τη διαδικασία πώλησης του υπολειπόμενου μεριδίου της σε μια κοινοπραξία με τη Yandex, η οποία διατήρησε ζωντανό τον συγκεκριμένο κλάδο στη χώρα. Παρ’ όλα αυτά, οι «Φάκελοι Uber» εγείρουν επιτακτικά ερωτήματα για τη στάση της νυν ηγεσίας αναφορικά με τη Ρωσία, τους μηχανισμούς διαφθοράς, αλλά και την απόφασή της να… βουτήξει με το κεφάλι σε νερά που θεωρούνται από τα πιο θολά που έχει συναντήσει σε πολιτικό επίπεδο κατά τη διαδικασία παγκόσμιας επέκτασής της.

Ειδικότερα όσον αφορά τον Σένιν, πάντως, η Uber απάντησε πως τον πλήρωσε «προκειμένου να τον αποζημιώσει για δουλειά τριών μηνών και τερμάτισε τη σχέση της μαζί του πριν τεθεί σε εφαρμογή οποιαδήποτε σχετική νομοθεσία». Ο εκπρόσωπός της, μάλιστα, τονίζει ότι το συμβόλαιο με τον Σένιν περιλάμβανε «ισχυρές ρήτρες κατά της διαφθοράς», προσθέτοντας: «Δεν πιστεύουμε πως υπήρξαν οποιεσδήποτε παραβάσεις».