Η ασφάλεια στη μετα-αμερικανική Μέση Ανατολή

Η Μέση Ανατολή μαθαίνει να ζει χωρίς την Αμερική. Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συνεχίσουν να διαμορφώνουν την περιφερειακή ασφάλεια, κυρίως μέσω των προηγμένων οπλικών συστημάτων τους, η (αντιληπτή) υποχώρησή τους από τη Μέση Ανατολή έχει εγείρει σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με την προθυμία τους να εκπληρώσουν τις δεσμεύσεις τους προς τους συμμάχους τους. Τώρα, οι τοπικοί παράγοντες αναθεωρούν τις γεωπολιτικές τους στρατηγικές, με τους παλιούς εχθρούς να επιδιώκουν τη συμφιλίωση και ορισμένες χώρες να επιδιώκουν ακόμη και να δημιουργήσουν ένα σύστημα συλλογικής ασφάλειας. Ωστόσο, για να επιτύχουν περιφερειακή ειρήνη και σταθερότητα, οι χώρες θα πρέπει να ξεπεράσουν ακόμη μεγαλύτερα εμπόδια από αυτά που φαίνονται να αντιλαμβάνονται.

Η απογοήτευση των ηγετών της Μέσης Ανατολής από τις ΗΠΑ αυξάνεται για περισσότερο από μια δεκαετία. Οι αυταρχικοί άραβες ηγεμόνες κατηγορούν τις ΗΠΑ ότι τους πρόδωσαν κατά τη διάρκεια των εξεγέρσεων της Αραβικής Ανοιξης του 2011, ευθυγραμμιζόμενοι με τις δυνάμεις που προσπαθούν να τους ανατρέψουν. Κατηγορούν επίσης τις ΗΠΑ για την αποτελεσματική διαπραγμάτευση της πυρηνικής συμφωνίας του Ιράν του 2015 πίσω από την πλάτη τους και για την αποτυχία να πειθαρχήσουν το δολοφονικό καθεστώς του Μπασάρ αλ Ασαντ στη Συρία.

Οι Συμφωνίες του Αβραάμ του 2020 – βάσει των οποίων τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν, το Μαρόκο και το Σουδάν εξομάλυναν τις διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ – δημιούργησαν ελπίδες ότι η αραβο-ισραηλινή συνεργασία θα ήταν δυνατή. Και στη Σύνοδο Κορυφής του Νεγκέβ – που φιλοξενήθηκε από το Ισραήλ και συμμετείχαν οι υπουργοί Εξωτερικών του Μπαχρέιν, της Αιγύπτου, του Μαρόκου και των ΗΑΕ, καθώς και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Αντονι Μπλίνκεν – αυτές οι ελπίδες φαινόταν να υλοποιούνται. Ομως μια ομάδα απουσίαζε εμφανώς από τη Σύνοδο Κορυφής: οι Παλαιστίνιοι.

Οσο οι Παλαιστίνιοι αισθάνονται παγιδευμένοι κάτω από την ισραηλινή κατοχή και εγκαταλελειμμένοι από τους άραβες αδελφούς τους, ορισμένοι θα βλέπουν τις τρομοκρατικές ενέργειες ως τη μόνη τους επιλογή για να αντεπιτεθούν. Εν μέσω κλιμάκωσης της βίας – που σίγουρα θα πυροδοτούσε μια κλιμακούμενη ισραηλινή απάντηση – οι άραβες ηγέτες θα αντιμετωπίσουν λαϊκή πίεση να διακόψουν τους δεσμούς με το Ισραήλ.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία έδειξε ότι τα πλαίσια ασφαλείας που αποκλείουν εξουσίες κατά του status quo είναι θεμελιωδώς εύθραυστα. Υπό αυτή την έννοια, η ευθυγράμμιση της συμφωνίας του Νεγκέβ έχει μια ακόμη πιο ζωτική διπλωματική αποστολή από ό,τι φαίνεται να αντιλαμβάνονται οι συμμετέχοντες. Στην οικοδόμηση μιας μετα-αμερικανικής περιφερειακής δομής ασφάλειας, πρέπει να ενσωματωθούν τόσο οι Παλαιστίνιοι όσο και οι Ιρανοί – οι δύο ρεβιζιονιστικές δυνάμεις που οι ΗΠΑ δεν κατάφεραν να ειρηνεύσουν κατά τη διάρκεια των δεκαετιών της ηγεμονίας στη Μέση Ανατολή.

* Ο Σλόμο Μπεν Αμι είναι πρώην υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ