Τετάρτη Ιουλίου του 1961, λες και ήταν χθες!

Ημέρα της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας η 4η Ιουλίου, αλλά η 4η Ιουλίου του σωτηρίου έτους 1961 πολιούχος ημέρα για το Λιμάνι και το ελληνικό ποδόσφαιρο, και έγραψε για πάντα…. Οχι από τον μέγιστο Ολυμπιακό των Χέλμηδων της δεκαετίας του ’50… αλλά από έναν Ολυμπιακό λίαν χαμηλών τόνων, που τρομαγμένος έβλεπε δυο χρόνια τα φτερουγίσματα του Τριφυλλιού και του Δικέφαλου.

Καλοκαιράκι του 1961 και η ομάδα θαύμα, αφού ήταν και η βάση της Εθνικής Βραζιλίας με τον Ζίτο, τον Κουτίνιο, τον αίλουρο Ζιλμάρ, τον Πέπε, τον κυματοθραύστη Μάουρο, τον Ντίντι… η χιλιοτραγουδισμένη στη Βραζιλία τρις πρωταθλήτρια Σάντος – χαϊδευτικά ονομαζόμενη Πέισε (Αγαπημένη) – με λάβαρό της το «μαύρο διαμάντι» τον Πελέ, έκανε περιοδεία στην Ευρώπη, δίνοντας 16 παιχνίδια. Ολα νικηφόρα. Από Μπενφίκα του Εουσέμπιο, του Κολούνα, του Ζοζέ, του Τόρες, που ένα χρόνο μετά πήρε το Ευρωπαϊκό διαλύοντας τη Ρεάλ του Πούσκας, του Ντι Στέφανο, του Σάντα Μαρία, 5-3, έως τη Γιουβέντους του Τζον Τσαρλς και του Ομάρ Σίβορι.

Καλοκαιράκι λοιπόν του 1961 και όλες οι μεγάλες ποδοσφαιρικές ομάδες στην Ευρώπη συγκέντρωναν χρήματα για να καλύψουν τα έξοδα της Σάντος. Περιοδεία, λοιπόν, σχεδόν δίμηνη, ξεκινώντας από τη Βασιλεία της Ελβετίας, το Βόλφσμπουργκ, την Αντβέρπ στο Βέλγιο, τη Ρασίγκ Παρί δυο φορές, τη Λυών, την Εθνική Ισραήλ στο Τελ Αβίβ, την Μπενφίκα, τη Γιουβέντους, τη Ρόμα, την Ιντερ, την Καρλσρούη, μη χάνοντας ούτε αγώνα. Δύο και τρία ματς κάθε εβδομάδα, η Σάντος των Πελέ, Κουτίνιο, Πέπε, Ζίτο, Ζιλμάρ, Μάουρο, άπλωνε τον μύθο του ανίκητου σε ολόκληρη την Ευρώπη, στήνοντας μια πρωτόγνωρη δυναστεία.

Εκεί κουμπώνει η φιλοδοξία της Ελλάδας. Δύο χρόνια πανευρωπαϊκά, η ελπιδοφόρα πρώτη του Ολυμπιακού, Σεπτέμβρη του 1959, με τη Μίλαν. Το με το ζόρι 0-1 του πρωταθλητή Παναθηναϊκού με τους Τσέχους. Τέλος η σπουδαία ΑΕΚ της τελευταίας 2ετίας που της πήραν τα πρωταθλήματα, το ένα στα χαρτιά και το δεύτερο γιατί ο Αναστασιάδης δεν έφυγε από το γήπεδο.

Και η Σάντος εδέχθη και αφίχθη 17 Ιουνίου, ντάλα κατακαλόκαιρο. Τρία τα συμφωνηθέντα παιχνίδια, και τα τρία στο γήπεδο της Λεωφόρου. Πρώτο παιχνίδι με την ΑΕΚ και οι ξεκούραστοι Βραζιλιάνοι ξεδιπλώνουν τις χαρές τους. Το σκορ 3-0. Τα 3 γκολ στο πρώτο ημίχρονο, και τα τρία ο Κουτίνιο! Επόμενο παιχνίδι οι Πράσινοι, μέσα στο σπίτι τους. Δέκα δραχμές η τιμή του εισιτηρίου στο πρωτάθλημα, τριάντα με τη Σάντος. Τα εισιτήρια πάντως εξαφανισθέντα! Το παιχνίδι… παιχνιδάρα: τρία γκολ η Σάντος στο α’ ημίχρονο – τα 2 ο Κουτίνιο -, κι ένα άπιαστο ο Πελέ… Στο β΄ημίχρονο οι Πράσινοι δύο γκολ, το ένα του Πανάκη (περίπτωση για διδασκαλία), το άλλο του Θεοφάνη Λώρη.

Και μένει το τρίτο παιχνίδι, το φαρμακερό… μ’ έναν Ολυμπιακό που βρισκόταν στο μεταχειρουργικό του στάδιο… Μετά τη δεκαετία των Χέλμηδων με τα 7 πρωταθλήματα και τα 6 Κύπελλα – από τα οποία τα 4 νταμπλ – η ομάδα των Αργυρασπίδων κουράστηκε, τα χρόνια βάρυναν και σε μια διετία έφυγαν οι 9 από τους 14. Εμειναν ο Θεοδωρίδης, ο Κοτρίδης και ο Θανάσης Μπέμπης. Τα ηνία της ομάδας στον Τζίνα Σιμονόφσκι, προπονητάρα στο να σου χτίζει νέα παιδιά… Σημαντήρης, Γκαβέτσος, Σουρούνης, Μίμης Στεφανάκος, Αριστείδης Παπάζογλου και ο προ διετίας αφιχθείς Γιώργος Σιδέρης, αποτελούσαν το νέο αίμα, με συνδετικό κρίκο τον Κώστα Πολυχρονίου…

Είμαστε στο γήπεδο της Λεωφόρου. 25.000 κόσμος, φερμένος από το μεσημέρι στο λιοπύρι. Το εισιτήριο 35 δραχμές, πληρωμένο αγόγγυστα από έναν κόσμο φτωχό, μεροκαματιάρη, αλλά γεμάτο λαχτάρα να δει τα λεβεντόπαιδά του να αγωνίζονται έχοντας απέναντί τους τούς Χάρλεμς του ποδοσφαίρου… Και αυτή τη λαχτάρα τη διάβαζες στα μάτια των παιχτών… Και όταν ο Τζίνα στα αποδυτήρια ξεκίνησε να τους μιλήσει, του λέει ο Πολυχρονίου: «Μην κουράζεσαι κόουτς, το παιχνίδι αυτό το θέλουμε για μας! Για κανέναν άλλον…»! Ετσι κι έγινε.

Προσωπικές μονομαχίες. Ο Πολυχρονίου τον Πελέ, ο Στεφανάκος τον Κουτίνιο και τον Πελέ. Οσο για τη Σάντος, οι πληροφορίες που είχαν ήταν ότι έπαιζαν με την ιστορικότερη ομάδα της Ελλάδας. Και μπήκαν οι βελούδινοι, μέχρι τότε Βραζιλιάνοι, φορώντας κουστούμι σκληρότητας. Δεύτερο λεπτό και ο Μπέμπης εγκαταλείπει. Μια προβολή του Μαντζάλβιο τον έστειλε άκλαφτο. Στη θέση του ο Σουρούνης. Στο 10′ η Λεωφόρος βράζει. Μπάσιμο ο Φώντακας, ο Γιώργος Σιδέρης, κοφτή μπαλιά στον Ποσειδώνα, ένα ξερό σουτ, γίνεται το 1-0 και το γήπεδο «καίγεται». Ενα ναυτικό καπνογόνο δημιουργεί κατάσταση δύσπνοιας… διακόπτεται το παιχνίδι και ξαναρχίζει με συστάσεις… Μανιασμένα κύματα οι Βραζιλιάνοι, αλλά το δίδυμο Πελέ – Κουτίνιο έχει σκοντάψει στον μαντρότοιχο Στεφανάκος – Πολυχρονίου… Γύρω στο 25′ ο αμαρκάριστος Ζίτο – λάθος του Κομπόλη – σουτάρει εντός της περιοχής, κέρβερος ο Θεοδωρίδης κρατάει το μηδέν.

Η πίεση συνεχίζεται, αλλά στο 43′, σε μια σέντρα του Γκαβέτσου, ο Τζούλιο απομακρύνει με πάσα κεφαλιά στον αντικαταστάτη του Μπέμπη, τον Σουρούνη. Ενα τούβλο από 25 μέτρα αφήνει τον Λαέρτσιο κάγκελο. Στις εξέδρες γίνονται απίστευτα: σακάκια στον αέρα, ρούχα σκισμένα, ένα μεθύσι πρωτόγνωρο.

Στο ημίχρονο, μου ‘λεγε ο Φώντακας, το ‘χαμε δεχτεί σαν φυσιολογικό αποτέλεσμα, και ο Θεοδωρίδης τους λέει: «Το πρόβλημα το έχει αυτός που χάνει 2-0. Και όταν λέγεται Σάντος και μέχρι σήμερα είναι ανίκητη, τότε γίνεται θηλειά. Προσέχετε μόνον τα πόδια σας»… Δεύτερο ημίχρονο και ό,τι είπε ο Σάββας γεγονός. Ξαφνικά η αυτοκρατορική Σάντος γίνεται κουρσάρικο! Πελέ και Κουτίνιο παραμένουν βιδωμένοι, αλλά σε μια αναπάντεχη φάση στο 50′, ένα φάουλ του Ζίτο βρίσκει το πόδι του Στεφανάκου, αλλάζει πορεία και… άγαλμα ο Θεοδωρίδης. Εκεί οι Βραζιλιάνοι στα κάγκελα, επίθεση στην επίθεση. Ο χρόνος κυλά, η ισοφάριση όνειρο θερινής νυχτός, εκνευρισμός και σκληρότητα στα ύψη.

Μάστορες οι Βραζιλιάνοι στα βρώμικα… 54ο λεπτό… και ο Σορμάνι κλαδεύει τον Κοτρίδη, ο γερο-Πλάτανος σωριάζεται, εκτός εαυτού ο Πολυχρονίου διαμαρτύρεται και ο Κουτίνιο κινείται να τον γρονθοκοπήσει… Αποβάλλεται. Το παιχνίδι ισορροπεί και στο 75’ ο Φώντακας με μια κούρσα 40 μέτρων, ξεπερνώντας Βάβα, Πελέ και Μάουρο, βλέπει το δοκάρι να σταματάει την προσπάθειά του. Δεκαπέντε λεπτά ακόμα… και η 4η Ιουλίου με τη νίκη του Ολυμπιακού περνάει στην αιωνιότητα και γίνεται τραγούδι, εν μία νυκτί και μόνη. Οσο για τους φίλαθλους, χρόνια μετά ο Σάββας Θεοδωρίδης μου ‘λεγε γελαστά: Γύρισαν τραγουδώντας στον Πειραιά, και το τραγούδι τούτο γράφτηκε επί τόπου εκείνο το βράδυ από τους ίδιους!!!

«Ολυμπιακέ μεγάλε, Ολυμπιακέ τρανέ, που εσάρωσες τη Σάντος την ομάδα του Πελέ. Ασπρη κόκκινη φανέλα έχει δόξα και τιμή, με παγκόσμια φήμη ομάδες τις καθίζει στο σκαμνί».

Συνθέσεις:

ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ: Θεοδωρίδης, Καμπόλης, Στεφανάκος, Πολυχρονίου, Σημαντήρης, Κοτρίδης, (54′ Σπετσέρης), Γκαβέτσος, Παπάζογλου, Σιδέρης, Μπέμπης (2′ Σουρούνης), Ποσειδώνας.

ΣΑΝΤΟΣ: Λαέρτσιοα, Τζετούλιο, Μάουρο, Ντάλμο, Λίμα, Ντορβάλ, (13′ Σορμάνι), Μαντζάλβιο, Ζίτο, Κουτίνιο, Πελέ, Πέπε.