«Σινεμά ο Παράδεισος» {LF}α λα κινεζικά

Υπάρχει κάτι το βαθιά συγκινητικό και πολύ τρυφερό στην ταινία «Η χαμένη σκηνή» («Υί miao zhong», Κίνα, 2020) του Ζανγκ Γιμού και αυτό δεν περιορίζεται στο κατά κάποιον τρόπο προφανές: την πεισματική προσπάθεια του κεντρικού ήρωα, ενός δραπέτη των φυλακών της κομμουνιστικής Κίνας της δεκαετίας του 1960 (Ζι Γιανγκ) να παρακολουθήσει πάση θυσία τα επίκαιρα στα οποία εμφανίζεται η φοιτήτρια κόρη του. Θα μπορούσα δε να πω ότι ενώ παίζει πολύ μεγάλο ρόλο στην εξέλιξη της ιστορίας, ακόμα και ο κορμός της ταινίας, η σχέση του δραπέτη με ένα φτωχό κορίτσι (Χαοκούν Λιου) που παρά τα εμπόδια της αποκτά τον επίσης προβλέψιμο χαρακτήρα πατέρα – κόρης, επίσης δεν είναι η βασική πηγή της συγκίνησης. Οχι, η συγκίνηση, με έναν υπέροχο τρόπο, προκαλείται από την τόσο έντονη παρουσία του ίδιου του φιλμ, δηλαδή του χειροπιαστού κινηματογραφικού υλικού που ενώ κάποτε ήταν τόσο πολύτιμο, ικανό να προκαλέσει ενθουσιασμό, σήμερα είναι πλέον εξαφανισμένο, θύμα της εξέλιξης της ψηφιακής τεχνολογίας. Αυτή η μπομπίνα με τα επίκαιρα θα περάσει από τη Σκύλλα και τη Χάρυβδη μέχρι να καταλήξει στη μηχανή προβολής όπου είναι η θέση της. Στην πραγματικότητα, με τη «Χαμένη σκηνή» ο Γιμού γύρισε το δικό του «Σινεμά ο Παράδεισος»· αν και βασισμένη σε ένα μυθιστόρημα του Τζελίνγκ Γιαν, πολύ πιθανό να περιέχει προσωπικές μνήμες του ίδιου του 71χρονου σήμερα σκηνοθέτη από την εποχή που ο ίδιος μεγάλωνε στην Κίνα, τότε που το φιλμ ήταν ο κινηματογράφος. Ο Γιμού δίνει τεράστια σημασία στην όλη τελετουργική διαδικασία προβολής, το πώς τοποθετούσαν τις μπομπίνες στη μηχανή, το πώς οι μηχανικοί προβολής έκαναν το δικό τους μοντάζ για να σώσουν μια κατάσταση βλάβης, το πώς έφτιαχναν τις λούπες, το πώς αντιδρούσε το κοινό. Το κομμάτι της ταινίας μέσα στην αίθουσα προβολής και της καμπίνας του αυτοκρατορικού «Κυρίου Σινεμά» (Γουέι Φαν), αιθουσάρχη και μηχανικού προβολής, είναι το ομορφότερο της ταινίας, η οποία, φυσικά, στο πολιτικό σκέλος της ασκεί δριμύτατη κριτική προς το καθεστώς της χώρας, λόγος για τον οποίο δεν κατάφερε να προβληθεί στο κινηματογραφικό Φεστιβάλ Βερολίνου το 2020.

ΑΝΑΤΡΟΠΕΣ ΚΑΙ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Με την ατμόσφαιρα στις προτεραιότητές του, ένα καλά δουλεμένο σενάριο με ανατροπές και μια θαυμάσια Βιρζινί Εφιρά στον κεντρικό ρόλο, ο σκηνοθέτης Αντουάν Μπαρό, στην τελευταία ταινία μυθοπλασίας του «Το μυστικό της Μαντλίν Κόλινς» («Madelein Collins», Γαλλία, 2021), καταφέρνει να κεντρίσει το ενδιαφέρον πλάθοντας το πορτρέτο μιας ιδιαίτερης γυναίκας που θα μπορούσες να πεις ότι μοιάζει βγαλμένη από ταινία του Αλφρεντ Χίτσκοκ. Εδώ βέβαια δεν θα βρούμε κάποιο έγκλημα, αλλά μια πραγματικά ιδιόμορφη γυναικεία προσωπικότητα, η στάση της οποίας προβληματίζει και ξαφνιάζει. Τι μπορεί αλήθεια να συμβαίνει με τη Ζουντίθ Φοβέ (Εφιρά) που φαίνεται ότι ζει διπλή ζωή μοιράζοντας τον χρόνο της σε διαφορετικές χώρες (Ελβετία, Γαλλία) με διαφορετικούς άνδρες· τον διάσημο μαέστρο σύζυγό της (Μπρουνό Σολομονέ) με τον οποίο έχει δύο παιδιά και έναν νεότερό της άνδρα (Κιμ Γκουτιέρεζ) που έχει μια κόρη; Ο Μπαρό ζητεί την υπομονή μας ενώ επεξεργάζεται με οικονομία την ιστορία του, προσφέροντας στον θεατή όσο το δυνατόν λιγότερες πληροφορίες προκειμένου να τον διατηρεί διαρκώς σε αναμμένα κάρβουνα (και το πετυχαίνει). Ολα δείχνουν ότι οι πάντες στη ζωή της ηρωίδας γνωρίζονται μεταξύ τους, κάτι που εντείνει ακόμα περισσότερο την περιέργεια για το τι μπορεί να συμβαίνει σε αυτή τη ζωή. Ακόμα και η μητέρα της (ευχάριστη έκπληξη το πέρασμα της Ζακλίν Μπισέ) μοιάζει να είναι γνώστρια μιας κατάστασης που ή είναι τόσο πολύ «προχωρημένη» που αγγίζει τα όρια της διαστροφής ή κάτι πάρα πολύ παράξενο κρύβει πίσω της.

ΚΩΜΩΔΙΑ Α ΛΑ MARVEL. Είναι πλέον εμφανές ότι το κινηματογραφικό σύμπαν της Marvel αναζητεί νέες διεξόδους στοχεύοντας στην ανανέωση των ηρώων της και την αποφυγή της (αναπόφευκτης) επανάληψης. Το ίδιο θα λέγαμε ότι ισχύει και με το «Thor: Love and Thunder» (ΗΠΑ, 2022), τέταρτη «προσωπική» ταινία του υπερήρωα Thor, του θεού του κεραυνού με το μαγικό σφυρί, ο οποίος μετέτρεψε τον 39χρονο σήμερα αυστραλό ηθοποιό Κρις Χέμσγουορθ σε σούπερ σταρ. Τόσο το στοιχείο του ρομάντζου (ανάμεσα στον Thor και την πρώην του/Νάταλι Πόρτμαν) όσο και της κωμωδίας (αρκεί να δει κανείς τον Ράσελ Κρόου με φουστίτσα ως Δία) είναι στοιχεία πολύ έντονα στο «Thor: Love and Thunder» που σκηνοθέτησε κάπως πιο παρδαλά απ’ όσο περιμένεις για μια τέτοια ταινία ο Νεοζηλανδός Ταΐκα Γουαϊτίτι (σκηνοθέτης, σεναριογράφος και πρωταγωνιστής του «Τζοτζο», Οσκαρ διασκευασμένου σεναρίου 2019). Το ταξίδι αναζήτησης και εσωτερικής γαλήνης στο οποίο ο Thor βρίσκεται έχοντας αποσυρθεί πλέον από τη μάχη θα διακοπεί όταν ο Gorr, ο θεός της σφαγής, απειλεί τη γαλαξιακή ειρήνη (ο Κρίστιαν Μπέιλ αγνώριστος και σε μια άκρως ενδιαφέρουσα ερμηνεία ενός σκοτεινού αλλά όχι και τόσο αντιπαθούς χαρακτήρα).

ΣΤΟΝ ΑΥΤΟΜΑΤΟ ΠΙΛΟΤΟ. Ξαναμασημένο φαγητό παρά τις κάποιες καινούργιες ιδέες είναι η αίσθηση που σου αφήνει το «Θεέ μου, τι σου κάναμε; 3» («Qu’est-ce qu’on a tous fait au bon Dieu?», Γαλλία, 2021), η τρίτη (και ελπίζει κανείς τελευταία) κωμωδία της κινηματογραφικής «σειράς» «Θεέ μου, τι σου κάναμε;» (που ξεκίνησε το 2014 με την καλύτερη και συνεχίστηκε με την απλώς αξιοπρεπή δεύτερη του 2019). Η επέτειος γάμου του ζεύγους των Κριστιάν Κλαβιέ – Σαντάλ Λομπί, γονέων των τεσσάρων θυγατέρων που έχουν παντρευτεί διαφορετικής εθνικότητας άνδρες, έχει ως αποτέλεσμα την «κατάληψη» της οικίας των πρώτων από τους συμπέθερους· οπότε η ταινία προσπαθεί να αντλήσει χιούμορ (και ως ένα σημείο τα καταφέρνει) από τη μόνιμη αντιπάθεια που τρέφει προς «όλους αυτούς τους ξένους» ο «καθαρόαιμος» γάλλος πατριώτης Κλαβιέ. Ομως είναι ακριβώς το ίδιο χιούμορ που ως τώρα ξέρεις και που περιμένεις, οπότε η ταινία μοιάζει να κινείται στον αυτόματο πιλότο.

ΕΠΑΝΕΚΔΟΣΕΙΣ. «Ασανσέρ για δολοφόνους» («Ascenseur pour l’ echefaud», Γαλλία, 1957) του Λουί Μαλ. Η βλάβη ενός ασανσέρ παίζει καταλυτικό ρόλο στην εξέλιξη ενός εγκλήματος σε αυτό το ατμοσφαιρικό αστυνομικό φιλμ που υιοθετεί τέλεια τους κανόνες του αμερικανικού φιλμ νουάρ και σήμανε την έναρξη της πλούσιας καριέρας του Μαλ και τα μέγιστα για τους ηθοποιούς Μορίς Ρονέ – Ζαν Μορό (ο Λίνο Βεντούρα είναι επίσης μια σπουδαία μορφή της ταινίας παίζοντας τον αστυνομικό).

«Μαχαίρι στο νερό» («Noz w wodzie», Πολωνία, 1962) του Ρόμαν Πολάνσκι. Ενα αμαρτωλό «τρίγωνο» (Λίον Νίεμτσικ, Γιολάντα Ουμέκα, Ζίγκμουντ Μαλάνοβιτς) σε ένα πλοιάριο. Ο σύζυγος, η νέα γυναίκα του και ένας επισκέπτης, νέος κι αυτός. Ανάμεσά τους θα ξεκινήσει ένα παράξενο παιχνίδι απάτης, ταπείνωσης, απιστίας, φθοράς. Η αφετηρία της ζηλευτής κινηματογραφικής καριέρας του Πολάνσκι που διαχειρίζεται με λιτότητα την έλλειψη επικοινωνίας, τη μικρότητα του ανήθικου, τα υπόγεια σεξουαλικά τερτίπια και το έγκλημα, φτιάχνοντας μια ταινία καθρέφτη των ανθρώπινων αδυναμιών.