Εξαπλώνεται στην Ευρώπη ο ιός της πολιτικής αστάθειας

Η Ιταλία είναι, αναμφίβολα, η χώρα που έχει γράψει ιστορία στην Ευρώπη σε επίπεδο πολιτικών κρίσεων, κυβερνητικής αστάθειας και συχνότητας αλλαγής κομμάτων και συνασπισμών που την κυβερνούν. Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, ότι η κυβέρνηση της οποίας ηγείται ο Μάριο Ντράγκι από τις αρχές του 2021 είναι η 69η από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Κάτι που σημαίνει, πρακτικά, ότι η αναλογία είναι σχεδόν μία κυβέρνηση κάθε χρονιά (για την ακρίβεια, κάθε 13 μήνες) – με μόλις 19 από αυτές να έχουν αντέξει πάνω από 18 μήνες.

Σαν να μην έφτανε αυτό, όπως υπενθύμιζε σε σχετικό άρθρο του ο Economist, από τους 945 βουλευτές και γερουσιαστές οι οποίοι εξελέγησαν στις τελευταίες εκλογές, που έγιναν το 2018, οι 147 – ήτοι, ένα ποσοστό που ξεπερνά το 15% – είχαν αλλάξει κόμματα μέχρι το τέλος του 2020! Μάλιστα, το ρήγμα το οποίο έχει προκληθεί στις τάξεις του συγκυβερνώντος Κινήματος των Πέντε Αστέρων, με πρωταγωνιστές από τη μία τον νυν ηγέτη του και πρώην πρωθυπουργό, Τζουζέπε Κόντε και από την άλλη τον υπουργό Εξωτερικών, Λουίτζι ντι Μάιο, φαίνεται πως πρόκειται να αυξήσει περαιτέρω και σημαντικά τον αριθμό των «αποστατών».

Η αλήθεια, ωστόσο, είναι ότι ο ιταλικός «ιός» μοιάζει να μεταδίδεται πλέον και σε άλλες χώρες της Ευρώπης. Εστω κι αν καμία ακόμη δεν είναι σε θέση να πλησιάσει τις επιδόσεις της Ρώμης, στην πράξη και με ελάχιστες εξαιρέσεις (όπως της Ουγγαρίας του Ορμπάν), τα ισχυρά κυβερνητικά σχήματα μοιάζουν να είναι μια ιστορία σχεδόν… ξεχασμένη – όπως επίσης και οι λαοπρόβλητοι ηγέτες που δύσκολα μπορούν να αμφισβητηθούν. Πλέον, τείνει να κυριαρχήσει το μοντέλο των κυβερνήσεων και των πολιτικών «μίας χρήσης», που μπορούν σχετικά εύκολα να αντικατασταθούν, χωρίς να λείψουν ιδιαιτέρως σε κανέναν.

Οι αιτίες γι’ αυτό δεν μπορούν παρά να αναζητηθούν στις αλλεπάλληλες κρίσεις που έχουν σαρώσει την Ευρώπη τα τελευταία 15 σχεδόν χρόνια – χρηματοπιστωτική, προσφυγική, πανδημία (που συνεχίζεται) και τώρα πόλεμος, ο οποίος μοιάζει να επιταχύνει τις εξελίξεις. Ολα αυτά έχουν προκαλέσει, όπως μπορούν να επιβεβαιώσουν οι πάντες, πρωτόγνωρες κοινωνικές και οικονομικές αναταράξεις, που οδήγησαν με τη σειρά τους σε σημαντικές πολιτικές ανακατατάξεις, σηματοδοτώντας τη βαθιά κρίση ή και το τέλος των παραδοσιακών κομμάτων που κυριαρχούσαν μεταπολεμικά.

Το γεγονός ότι οι συνασπισμοί έχουν αντικαταστήσει τις μονοκομματικές κυβερνήσεις εδώ και καιρό, όπως γράφαμε πρόσφατα στα «ΝΕΑ», αποτελεί σύμπτωμα αυτής ακριβώς της εξέλιξης.

πολλές εστίες κρίσης. Για του λόγου το αληθές, η εικόνα που έρχεται από μια σειρά πρωτεύουσες της Ευρώπης φανερώνει κυβερνήσεις στα όρια της κατάρρευσης. Εκτός από την Ιταλία, όπου η κυβέρνηση Ντράγκι μοιάζει να απειλείται, στη Γαλλία οι πρόσφατες βουλευτικές εκλογές σήμαναν μια περίοδο αβεβαιότητας, με άδηλη κατάληξη όσον αφορά στην επόμενη κυβέρνηση και την πολιτική που θα ακολουθήσει. Στην Ισπανία, επίσης, ο Πέδρο Σάντσεθ ηγείται ουσιαστικά κυβέρνησης μειοψηφίας, ενώ στη Σουηδία (όπου έχει εκλογές τον Σεπτέμβριο) η κυβέρνηση της Μαγκνταλένα Αντερσον κρέμεται από την ψήφο μίας ανεξάρτητης βουλευτού κουρδικής καταγωγής.

Στη γειτονική Βουλγαρία, επίσης, το πιο πιθανό σενάριο είναι η πρόωρη προσφυγή στις κάλπες το φθινόπωρο, ενώ στην Πολωνία, το εθνικιστικό και από πολλές πλευρές ακροδεξιό PiS κάθε άλλο παρά παντοδύναμο είναι, καθώς έχει απωλέσει την απόλυτη πλειοψηφία του στη Βουλή. Ακόμη και στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο αριθμός των βουλευτών των Τόρις που τάχθηκαν πρόσφατα υπέρ της αποπομπής του Μπόρις Τζόνσον, καθώς και η νέα εκλογική ήττα που υπέστη το κυβερνών κόμμα επιβεβαιώνει εκείνους που υποστηρίζουν ότι σύντομα θα υπάρξουν σοβαρές πολιτικές εξελίξεις.

Καλώς ήλθατε στην Ευρώπη των πολιτικών κρίσεων και των ασταθών κυβερνήσεων!

ΙΤΑΛΙΑ

Επί ξυρού ακμής η κυβέρνηση Ντράγκι

«Η κυβέρνηση δεν κινδυνεύει. Ταυτόχρονα, όμως, δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς το Κίνημα των 5 Αστέρων». Η σιβυλλική δήλωση που έκανε ο Μάριο Ντράγκι την περασμένη Πέμπτη, μετά τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ, αφήνει πρακτικά ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα για το επόμενο διάστημα. Από τη συνέχεια του σημερινού σχήματος μέχρι τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών, που κανονικά είναι προγραμματισμένες για το 2023.

Πολλά, σε κάθε περίπτωση, αναμένεται να κριθούν κατά τη συνάντηση που θα έχει σήμερα ο Ντράγκι με τον Κόντε, στην οποία θα ζητήσει από τον προκάτοχό του να ξεκαθαρίσει τη στάση του. Εάν, όπως αναφέρει ένα από τα σενάρια, ο ηγέτης των Πεντάστερων επιμείνει στην αποχώρηση από την κυβέρνηση και στη συνέχιση της κοινοβουλευτικής στήριξής της, τότε δεν αποκλείεται ο λόγος να περάσει και πάλι στον επανεκλεγέντα στις αρχές του έτους, ως λύση ανάγκης, πρόεδρο της Δημοκρατίας, Σέρτζιο Ματαρέλα.

Στην υπόθεση έσπευσε να πάρει θέση και το Δημοκρατικό Κόμμα, μέσω ενός από τα κορυφαία στελέχη του – του Ντάριο Φρεντσεσκίνι, υπουργού Πολιτισμού και Τουρισμού. «Από τώρα και μέχρι τις εκλογές, να είμαστε μαζί με το Κίνημα Πέντε Αστέρων, θα πρέπει να βρισκόμαστε στην ίδια πλευρά. Εφόσον υπάρξει διαφοροποίηση ή ρήξη – επειδή η στήριξη εκτός κυβέρνησης συνιστά διαφοροποίηση – τότε αυτό για εμάς θα οδηγήσει στο τέλος της κυβέρνησης», δήλωσε ξεκάθαρα, σύμφωνα με τη «La Repubblica».

Αξίζει να σημειωθεί ότι ως αφορμή της εσωκομματικής σύγκρουσης στο κόμμα που ίδρυσε ο Μπέπε Γκρίλο εμφανίζεται ο πόλεμος στην Ουκρανία: Ενώ ο Κόντε έχει αρχίσει να διαχωρίζει τη θέση του από τις σκληρές κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας και την αμέριστη στήριξη προς την κυβέρνηση του Κιέβου, ο Ντι Μάιο παραμένει άνευ όρων στο πλευρό του Ντράγκι και της πολιτικής του. Γι’ αυτό και, όπως έγινε γνωστό στις 21 Ιουνίου, αποχωρεί από αυτό παίρνοντας μαζί του τουλάχιστον 60 από τους 227 βουλευτές που διαθέτει.

Τις εξελίξεις δε, όπως είναι προφανές, παρακολουθεί στενά και με μεγάλο ενδιαφέρον ο Ματέο Σαλβίνι. Ο ηγέτης της Λίγκας του Βορρά είναι φανερό ότι έχει παρόμοιες απόψεις με τον Κόντε στο συγκεκριμένο θέμα και εφόσον αυτός κάνει το βήμα, τότε δεν αποκλείεται να ακολουθήσει – σημαίνοντας και τυπικά το τέλος του κυβερνητικού συνασπισμού.

ΓΑΛΛΙΑ

Ο Μακρόν χωρίς κυβερνητική πλειοψηφία

Οι 245 έδρες που συγκέντρωσε το κόμμα του Εμανουέλ Μακρόν στις βουλευτικές εκλογές του Ιουνίου, χάνοντας 101 έδρες σε σύγκριση με την προηγούμενη Βουλή, απέχουν πολύ από την απόλυτη πλειοψηφία των 289 που απαιτούνται για τον σχηματισμό αυτοδύναμης κυβέρνησης. Η πρόσκληση του Μακρόν προς την πρωθυπουργό, Ελίζαμπεθ Μπορν, να συγκροτήσει μια νέα «κυβέρνηση δράσης», που θα διεκδικήσει ψήφο εμπιστοσύνης και, εάν δεν τη λάβει, θα συνεχίσει ως σχήμα μειοψηφίας, δεν μπορεί να κρύψει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο πρόεδρος της Γαλλίας – ο οποίος, πάντως, εξακολουθεί να ελπίζει (αν και δύσκολα θα το δει να γίνεται πραγματικότητα) σε μια συμφωνία της τελευταίας στιγμής με τους δεξιούς Ρεπουμπλικάνους.

Σε κάθε περίπτωση, η επόμενη ημέρα στη δεύτερη μεγαλύτερη χώρα της Ευρώπης είναι άδηλη, ειδικά καθώς και το πολιτικό σκηνικό που προέκυψε μετεκλογικά είναι κατακερματισμένο. Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και οι 131 βουλευτές που συγκέντρωσε η NUPES του αριστερού Ζαν-Λικ Μελανσόν, δύσκολα θα συγκροτήσουν ενιαία ομάδα στην Εθνοσυνέλευση, καθώς τα κόμματα που συγκροτούν τον συνασπισμό θέλουν να παραμείνουν αυτόνομα. Ετσι, είναι πολύ πιθανό αξιωματική αντιπολίτευση να γίνει τελικώς η ακροδεξιά Μαρίν Λεπέν, με τους 89 βουλευτές της.

Πρόκειται για ένα σκηνικό που, αναμφίβολα, προκαλεί μεγάλη ανησυχία τόσο στο Παρίσι όσο και σε άλλες χώρες της Ευρώπης – βεβαίως και στις Βρυξέλλες. Τόσο εξαιτίας της πιθανής κυβερνητικής αστάθειας που μπορεί να προκύψει στη Γαλλία, σε μια εξαιρετικά κρίσιμη περίοδο για ολόκληρη την ΕΕ όσο και για την αναβάθμιση του ρόλου της Ακροδεξιάς.

ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ

Προς πρόωρες εκλογές τον Σεπτέμβριο η χώρα

Εν μέσω κορύφωσης της κρίσης με τη Μόσχα, η οποία απειλεί να διακόψει πλήρως τις σχέσεις της με τη Βουλγαρία εάν η Σόφια επιμείνει στην απέλαση 70 διπλωματών από τη ρωσική πρεσβεία (η οποία προχωρά κανονικά), η γειτονική χώρα έχει εισέλθει και σε μια περίοδο κυβερνητικής κρίσης, η οποία θεωρείται πολύ πιθανό να οδηγήσει σε πρόωρες εκλογές – χωρίς να είναι βέβαιο ότι και αυτές να δώσουν λύση στο αδιέξοδο. Πρέπει να σημειωθεί, μάλιστα, ότι και σε αυτή την περίπτωση (όπως και στην Ιταλία), οι σχέσεις με τη Ρωσία και ο πόλεμος στην Ουκρανία φαίνεται να συμβάλλουν καθοριστικά στις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις.

Αλλωστε, οι συγκυβερνώντες Σοσιαλιστές (οι οποίοι παραδοσιακά τηρούν πιο φιλική στάση έναντι της Μόσχας, ενώ ζήτησαν να ακυρωθούν οι απελάσεις) έχουν ξεκαθαρίσει πως δεν πρόκειται να στηρίξουν νέα κυβέρνηση με επικεφαλής τον απερχόμενο πρωθυπουργό, Κίριλ Πέτκοφ, καθώς διαφωνούν με τη στάση του στο συγκεκριμένο «καυτό» θέμα. Αυτός, ωστόσο, δεν δείχνει διατεθειμένος να υποχωρήσει και έχει διαμηνύσει πως εάν ο νέος πρωθυπουργός που προτείνει – ο νυν υπουργός Οικονομικών, Ασεν Βασίλεφ – δεν λάβει ψήφο εμπιστοσύνης, τότε θα ζητήσει από τον πρόεδρο της χώρας, Ρούμεν Ράντεφ, να προκηρύξει εκλογές.

Οσο για την αξιωματική αντιπολίτευση του δεξιού GERB, κόμματος του πρώην πρωθυπουργού, Μπόικο Μπορίσοφ, ο οποίος ελέγχεται για σοβαρές υποθέσεις διαφθοράς, δεν δείχνει να έχει ελπίδες με τους σημερινούς συσχετισμούς να διασφαλίσει κυβερνητική πλειοψηφία – κάτι που σημαίνει πως δεν θα προβάλει ιδιαίτερες ενστάσεις για τη διενέργεια πρόωρων εκλογών.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι Βρυξέλλες – και όχι μόνο – έχουν ένα ακόμη λόγο να ενδιαφέρονται άμεσα για τις πολιτικές εξελίξεις στη Βουλγαρία. Κι αυτός δεν είναι άλλος από την ενταξιακή προοπτική της Βόρειας Μακεδονίας (κατά συνέπεια και της Αλβανίας), που μέχρι σήμερα μπλοκαριζόταν από το βέτο της Σόφιας. Το τελευταίο διάστημα, ωστόσο, οι πληροφορίες ανέφεραν ότι υπήρχε καταρχήν συμφωνία των δύο πλευρών, με τη διαμεσολάβηση της ΕΕ, σε ένα νέο σχέδιο που θα μπορούσε να άρει το αδιέξοδο – κάτι που, όμως, αναμένεται να παραπεμφθεί στην επόμενη κυβέρνηση.