Στη Βόρεια Εύβοια ο θυμός σιγοκαίει ακόμα

Αγανάκτηση. Αίσθημα εμπαιγμού. Ελλειψη εμπιστοσύνης στην κρατική μηχανή. Και θυμός. Πολύς θυμός. Αυτή είναι η κατάσταση στη Βόρεια Εύβοια σχεδόν έναν χρόνο μετά τις «μέγκα φωτιές» που έφεραν τη «μέγκα καταστροφή». Η εντολή «εκκενώστε» και η απόφαση των κατοίκων να την παρακούσουν για να σώσουν ό,τι μπορούσαν, μόνοι τους, ηχεί ακόμα στα 520.000 στρέμματα καμένου δάσους. Σε μια διαδρομή που μοιάζει πορεία μέσα στην κόλαση. Για δεκάδες χιλιόμετρα. Η μυρωδιά του καμένου που επιμένει έχει αντικαταστήσει τα αρώματα του δάσους. Και όσο προχωράς τόσο πιο δύσκολο είναι να αναπνεύσεις. Γιατί η απόγνωση είναι αυτή που σου κόβει την ανάσα. Κάποια λουλούδια ή νεαρά δέντρα που αρχίζουν να φυτρώνουν δίνουν υπόσχεση ζωής. Οι νέοι όμως δεν μπορούν να περιμένουν. Ο τόπος ερημώνει.

Οι φωτιές έσβησαν και έναν χρόνο μετά μπορεί να πει κανείς ότι έχουν σβήσει και οι ελπίδες των κατοίκων. «Σκέφτηκαν την εκκένωση για να μην καεί κανείς και τελικά πεθάναμε όλοι» λέει στα «ΝΕΑ» ο πρόεδρος του Δασικού Αναγκαστικού Συνεταιρισμού Ελληνικών, Τάσος Σταματίου. Μιλάει για «ανικανότητα και φόβο» των ιθυνόντων που οδήγησε στην απόλυτη καταστροφή την περιοχή. «Δεν μπορώ να μιλήσω για δόλο, πρέπει να το αποδείξω. Μπορώ όμως να μιλήσω για ανικανότητα, και αυτή είναι χειρότερη». «Να γράψεις ότι οι πυροσβέστες είχαν εντολή μη κατάσβεσης του δάσους. Να γράψεις ότι αφελώς πιστέψαμε ότι η φωτιά ήταν το χειρότερο. Εμείς ζούμε με τη φωτιά από μικρά παιδιά, ξέρουμε να την παλέψουμε. Αυτούς που ήρθαν μετά, υπουργούς, πολιτικούς, εντεταλμένους, δεν μπορούμε να τους παλέψουμε». Ο Σταματίου είναι ένας από τους ιδιοκτήτες του δάσους.

«ΙΔΙΩΤΙΚΟ» ΔΑΣΟΣ. Η ιδιαιτερότητα του δάσους της Βόρειας Εύβοιας, όπως λέει ο δήμαρχος Ιστιαίας-Αιδηψού, Γιάννης Κοτζιάς, είναι πως στο μεγαλύτερο ποσοστό του είναι «ιδιωτικό». Το δάσος των κολίγων. «Ανήκει στους κατοίκους, όχι σε ομίλους και επιχειρηματίες. Στους κατοίκους που αγόρασαν μερίδιο περίπου στα 1830 και ήρθαν εδώ για να ζήσουν. Μεροκαματιάρηδες. Κολίγοι – εργάτες γης. Η Εύβοια στην πραγματικότητα δεν απελευθερώθηκε από τους Οθωμανούς, εξαγοράστηκε από τους κατοίκους και ενώθηκε με την ελεύθερη Ελλάδα» σημειώνει ο Κοντζιάς για να δείξει και τη σύνδεση των κατοίκων με το δάσος στο βάθος του χρόνου. Την εξάρτησή τους από αυτό.

«ΚΟΙΜΗΘΗΚΑΜΕ ΣΤΟ ΧΩΜΑ». Στην ιδιοκτησία του δάσους και την προσπάθεια κάποιων να τη συνδέσουν με την καταστροφή επιμένει ο Σταματίου.

Ο συνεταιρισμός των Ελληνικών δεν είναι ο μεγαλύτερος αλλά ήταν ο πλουσιότερος, είχαν σίγουρο μεροκάματο. «Υπάρχει κουβέντα για κακά ιδιωτικά δάση. Αυτοί που το πουλάνε αυτό έχουν άλλο στο μυαλό τους» λέει ο Σταματίου απαντώντας στην προσπάθεια μετά τις πυρκαγιές να ανοίξει συζήτηση για το καθεστώς ιδιοκτησίας του δάσους.

«Το δάσος θα ξαναγίνει δάσος. Εμείς ποτέ δεν θέλαμε να γίνει κάτι άλλο και για αυτό κοιμηθήκαμε πάνω στις αρβύλες και στο χώμα για να παίρνουμε ανάσα για να το γλιτώσουμε. Για εμάς δεν άλλαξαν τα δεδομένα. Μόνο καήκαμε» λέει. Ο Σταματίου μπήκε στο δάσος στην πέμπτη δημοτικού.

Περιγράφοντας την καταστροφή σε αριθμούς σημειώνει ότι ο συνεταιρισμός είχε παραγωγή ρητίνης 285 τόνους το 2020 και το 2021 μόλις 22. Ενα υπερπροϊόν το οποίο εξάγεται στο σύνολό του. Για να πάρουν χρήματα από το πρόγραμμα οι «ρετσινάδες», όπως τους λένε, δεν θα πρέπει να έχουν ούτε ένα ένσημο από αλλού.

«ΤΑ ΧΑΪΡΙΑ ΜΑΣ». Ο Μάκης Μπαλαλάς είναι μελισσοπαραγωγός. Ηρθε στην Εύβοια από επιλογή, το 2010, όταν η οικονομική κρίση χτύπησε την Ελλάδα. Αφησε την οικοδομή και βρήκε μία καλύτερη ζωή στα μελίσσια. «Το δάσος ήταν σίγουρο για εμάς. Εννιά στις 10 θα έπαιρνες μέλι» λέει. Προχωράμε σε ένα σημείο του δάσους που έχει τώρα τα μελίσσια που του απομείνανε, «να τα χαΐρια μας» λέει και πιστεύει ότι ήταν πολλά τα κίνητρα για να θέλουν κάποιοι να κάψουν τη Βόρεια Εύβοια. Πριν από τις πυρκαγιές έπαιρνε από τα 600 μελίσσια του έξι – εφτά τόνους μέλι.

«ΘΑ ΣΥΝΕΧΙΣΩ ΝΑ ΦΩΝΑΖΩ». «Το ταμείο είναι άδειο. Τα κονδύλια έχουν εγκριθεί αλλά δεν έχουν εκταμιευθεί τα μετρητά, άρα τα έργα δεν μπορούν να ξεκινήσουν, για αυτό φωνάζω» λέει ο Κοντζιάς. «Το σχέδιο ανασυγκρότησης είναι στη σωστή κατεύθυνση, αλλά υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος για να γίνει πραγματικότητα» σημειώνει τονίζοντας ότι «όταν είσαι σε εμπόλεμη κατάσταση πρέπει να λειτουργήσεις με την απαραίτητη ταχύτητα».

«Ο μπαμπάς μου είναι δήμαρχος, οδοντίατρος και πυροσβέστης» απαντά η κόρη του όταν τη ρωτάνε στο σχολείο. «Λένε ότι φωνάζω, ότι σε άλλες καταστροφές χρειάστηκε χρόνος. Σύμφωνοι, εγώ είμαι δήμαρχος Ιστιαίας – Αιδηψού όμως και θα συνεχίσω να φωνάζω» λέει.

Η καταστροφή στην Εύβοια δεν είχε νεκρούς και ίσως γι’ αυτό να ξεχαστεί. Οι κάτοικοι όμως θα συνεχίσουν να πονάνε και περισσότερο όσοι θα αναγκαστούν να γίνουν πρόσφυγες στις πόλεις εγκαταλείποντας τα σπίτια τους.