NON PAPER

Ο Κούρος και οι «κόρες»

Ενα δεκαπεντάχρονο παιδί φεύγει, με την οικογένειά του, από την πατρίδα του, το Ιράν. Μετά από εκατοντάδες χιλιόμετρα προσφυγιάς φτάνει στα παράλια της Τουρκίας. Και από εκεί, μπαίνει σε μια βάρκα. Προορισμός; Ή ο βυθός της θάλασσας ή κάποιο από τα απέναντι ελληνικά νησιά ή πίσω με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Είναι τυχερός και πατάει το πόδι του στη Λέσβο. Καταλήγει στον καταυλισμό στη Μόρια, κι από εκεί στο Καρά Τεπέ.

Τρία χρόνια αργότερα και κάτω από συνθήκες διαβίωσης που, όσο κι αν διαβάζουμε τις σχετικές περιγραφές, δύσκολα μπορούμε να φανταστούμε, ο Κούρος Νουρμοχαμαντί Μπαϊγκί γίνεται το πρόσωπο της ημέρας. Για τον λόγο ότι σάρωσε τους βαθμούς στις Πανελλήνιες. Εικοσάρια στη Φυσική και στα Μαθηματικά, δεκαεννιάμισι στη Χημεία. Στην Εκθεση δεν τα πήγε και τόσο καλά αλλά ο Κούρος, πριν από τρία χρόνια, δεν ήξερε λέξη ελληνικά. Και προχθές που τον άκουγα στο ραδιόφωνο, μιλούσε πολύ καλύτερα από πολλά Ελληνόπουλα της ηλικίας του. Χωρίς χάσματα στον λόγο του, με ξεκάθαρες τις καταλήξεις των λέξεων, με πλήρη κατανόηση των εννοιών που κουβαλούν. Και κυρίως με πολύ καλή ορθοφωνία, χωρίς να «μασάει» γράμματα ή να «σπάει» φθόγγους.

Ο Κούρος μας συγκίνησε διότι η ιστορία της ζωής του έχει όλα εκείνα τα αντιφατικά στοιχεία που ενεργοποιούν το θυμικό εξαιτίας ακριβώς της αντίθεσής τους. Την υπέρβαση της αντιξοότητας, την αντίσταση απέναντι στο προδιαφαινόμενο αδιέξοδο, την απόδραση από το «πεπρωμένο», την ανάδειξη της μονάδας σε αντίθεση με τη μαζικότητα της «ομάδας». Ετσι κάπως «χτίζονται» και οι μυθιστορηματικοί ήρωες. Μέσα από τις αντιφάσεις της ζωής και του περιβάλλοντός τους. Κανέναν δεν συγκινούν οι «ευθείες πορείες». Και η πορεία του έφηβου Κούρου – που διάνυσε, από το όνειρο στο θαύμα, την αντίθετη διαδρομή από αυτήν του Μεγάλου Αλεξάνδρου – μόνο σε ευθεία γραμμή δεν ήταν.

Από εκεί και πέρα όμως, άρχισαν οι… αποχρώσεις της συγκίνησης. Που δυστυχώς αλλά αναπόφευκτα, έχουν ιδεολογικό πρόσημο. Τελικά, τι είναι περισσότερο ο Κούρος; Πρόσφυγας ή αριστούχος; Ναι, ξέρω «αριστούχος πρόσφυγας». Ποια από τις δύο ιδιότητες όμως τον χαρακτηρίζει περισσότερο; Ακούω και διαβάζω διάφορα. Από τη μία, αυτοί που πριμοδοτούν το «πρόσφυγας». Που βρίσκουν, στην περίπτωσή του, μια ευκαιρία να επικρίνουν την πολιτική της Ελλάδας στο Μεταναστευτικό, που αναρωτιούνται, όταν δεν ωρύονται, τι θα γίνει με τους πρόσφυγες που δεν διαπρέπουν, που δεν είναι αριστούχοι. Αναρωτιέμαι αν καταλαβαίνουν πόσο υποτιμητικό είναι αυτό για τον Κούρο και τις προσπάθειές του. Από την άλλη, είναι αυτοί που προκρίνουν το «αριστούχος». Που, επικοινωνιακά, το τρίβουν στη μούρη των εχθρών της αριστείας. Και που, με αυτό το σκεπτικό, υποτιμούν κατάφωρα τις συνθήκες κάτω από τις οποίες προετοιμάστηκε για την αριστεία αυτό το παλικαράκι.

Ο Κούρος ανάμεσα στις ιδεολογικές «κόρες». Θλιβερό. Γιατί ο Κούρος δεν ανήκει σε καμιά από αυτές. Ανήκει μόνο στον εαυτό του, στην εσωτερική δύναμη και στις ισορροπίες του. Στην απόφασή του αν θα χρησιμοποιήσει την προσφυγιά του ως άλλοθι ή ως κίνητρο. Ή ως τίποτα από τα δύο (και, από τα λεγόμενά του, έχω την εντύπωση ότι αυτό έκανε). Ναι, μπορεί να μην είναι «ίδιοι» όλοι οι πρόσφυγες. Οπως ακριβώς δεν είναι «ίδιοι» και όλοι οι αριστούχοι. Ας αφήσουμε λοιπόν αυτό το εξαιρετικό παιδί χωρίς κηδεμονία. Μια χαρά κηδεμονεύει τον εαυτό του.

Για τους γονείς του

Είναι και κάποιοι που υποστηρίζουν ότι ο Κούρος διέπρεψε χάρη στο ελληνικό σχολείο όπου φοίτησε αυτά τα τρία χρόνια που μένει στη Λέσβο. Ας σοβαρευτούμε όμως λίγο. Η μαθηματική σκέψη και θεώρηση είναι κάτι που διαμορφώνεται από την παιδική ηλικία. Δεν είναι στερεοτυπική γνώση που μπορεί να σου «φυτέψει» κάποιος στο κεφάλι.

Επίσης, το γεγονός ότι και οι δύο του γονείς δουλεύουν ως μεταφραστές στο Καρά Ταπέ, φανερώνει ότι υπάρχει σε αυτήν την οικογένεια μια κουλτούρα εκμάθησης των ξένων γλωσσών.