Οι δύο στόχοι της Αθήνας στη Μαδρίτη

Στους χώρους της IFEMA, της Διεθνούς Εκθεσης Μαδρίτης, στρέφει από σήμερα την προσοχή η διεθνής κοινότητα στη σκιά της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία για τις πιο κρίσιμες γεωπολιτικές συζητήσεις, όχι μόνο κατά τις επίσημες εργασίες της συνόδου του ΝΑΤΟ, αλλά επιπλέον στα γεύματα των «συμμάχων», είτε επίσημα είτε άτυπα (όπως το αποψινό μεταξύ ηγετών κρατών-μελών ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκής Ενωσης), καθώς και στις κατ’ ιδίαν συζητήσεις στο περιθώριο της συνάντησης κορυφής της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας. Από χθες τα μέτρα ασφαλείας είναι δρακόντεια, με ελικόπτερα στον ουρανό της ισπανικής πρωτεύουσας, με ειδικά βαν σε ασταμάτητα δρομολόγια προς το κέντρο των εξελίξεων (για τη μεταφορά δημοσιογράφων από όλες τις χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ κ.ά.) και με έντονη αστυνομική παρουσία στο εκθεσιακό κέντρο, στο παλάτι όπου πραγματοποιήθηκε χθες επίσημο δείπνο για τις 44 αντιπροσωπείες, στο μουσείο Πράδο όπου αναμένεται νέο γεύμα σήμερα, και στα αεροδρόμια της Μαδρίτης, ανάμεσά τους η στρατιωτική βάση του Τορεχόν ντε Αρντόθ όπου προσγειώθηκε πρώτο χθες το μεσημέρι το Air Force One με τον αμερικανό πρόεδρο Τζο Μπάιντεν.

Δύο στόχοι. Ο έλληνας πρωθυπουργός μετέβη απευθείας στο δείπνο στο Palacio Real (στα βασιλικά ανάκτορα) με την Αθήνα προσηλωμένη σε δύο στόχους. Ο πρώτος είναι να εμφανιστεί με θετική συμβολή στο «κυρίως μενού» της Συνόδου: νέα στρατηγική αντίληψη, αιτήσεις ένταξης της Φινλανδίας και της Σουηδίας μετά και την τουρκική στροφή, διάθεση δυνάμεων για την προστασία των κρατών-μελών της στην Ανατολική Ευρώπη, σύσταση Ταμείου Καινοτομίας του NATO κ.λπ. Ο δεύτερος στόχος είναι να εμφανιστεί με αυτοπεποίθηση και χωρίς υποχωρήσεις σε ζητήματα εθνικής κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων. «Κάθε πρόκληση θα απαντηθεί, με ντοκουμέντα και επιχειρήματα» είναι η στάση στην οποία επιμένει η Αθήνα μπροστά στα σενάρια (που αναλύθηκαν τα προηγούμενα 24ωρα στο Μαξίμου με τα συναρμόδια υπουργεία Εξωτερικών και Αμυνας) μιας ήπιας ή μιας έντονης κλιμάκωσης των προκλήσεων εκ μέρους της Τουρκίας μπροστά ή πίσω από τις κάμερες.

Οσο και αν ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κινούνται στους ίδιους διαδρόμους και κάθονται γύρω από τα ίδια τραπέζια για πρώτη φορά μετά το τετ α τετ της Κωνσταντινούπολης την άνοιξη, το οποίο διαδέχθηκε τελικά ένα δίμηνο προκλήσεων και επιθετικής ρητορικής από την απέναντι πλευρά του Αιγαίου ακόμα και για την κυριαρχία των ελληνικών νησιών, δεν διαμορφώνονταν ως χθες οι συνθήκες για μεταξύ τους κουβέντες στην κατεύθυνση νέας συμφωνίας για αποκλιμάκωση. Λένε πολλά άλλωστε για τις προθέσεις της Αγκυρας οι σκληροί τόνοι, έως και εκβιαστικοί, που επέλεξε ο Ερντογάν λίγο προτού αναχωρήσει για τη Μαδρίτη, καθώς επανήλθε ουσιαστικά στο «Μητσοτάκης γιοκ», μιλώντας για την «κλειστή πόρτα» της Τουρκίας προς την Ελλάδα. «Πρώτα θα συμμαζευτούν» είπε προκειμένου να φανεί εάν μπορεί να καθοριστούν εκ νέου «και σε ποιο επίπεδο» οι ελληνοτουρκικές συναντήσεις. «Εμείς είμαστε προετοιμασμένοι για κάθε ενδεχόμενο. Δεν πάμε με το ζωνάρι μας λυμένο για καβγά» είναι η γραμμή που έδωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Γιάννης Οικονόμου (ΣΚΑΪ) προτού αναχωρήσει και ο ίδιος για την Ισπανία, διαμηνύοντας την ετοιμότητα της Ελλάδας «κάθε στιγμή να αποδομήσουμε τους όποιους ανιστόρητους ισχυρισμούς από όποια πλευρά κι αν διατυπωθούν». Στο μεταξύ αναφερόμενος στο εμπορικό σήμα «Turkaegean» σχολίασε ότι «δεν παράγει πολιτικά αποτελέσματα», ωστόσο προανήγγειλε προσφυγή της Ελλάδας σύντομα. Ο «φάκελος» του Μητσοτάκη, ο οποίος μένει να φανεί εάν και μέχρι πού θα ανοίξει,  περιλαμβάνει το διεθνές δίκαιο και συνθήκες, το άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ για την άμυνα της Ελλάδας, εφόσον απειλείται μέσω του casus belli της Τουρκίας, χάρτες τουρκικών προκλήσεων, ακόμα και το τουρκικό «δόγμα» της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Μπάιντεν – Ερντογάν. Στο ραντάρ της Αθήνας βρίσκεται ταυτόχρονα η σημερινή συνάντηση Μπάιντεν – Ερντογάν, τα αποτελέσματα της οποίας θα αξιολογηθούν προσεκτικά, ιδίως στον βαθμό που θα ανοίξει και ατζέντα Αιγαίου και ελληνοτουρκικών. Ο τούρκος πρόεδρος διεμήνυσε από χθες ότι θα θέσει το ζήτημα των αμερικανικών βάσεων στην Ελλάδα, καθώς και το θέμα των F-16, που τον «καίει», έχοντας εκφράσει ήδη δυσφορία για την παρουσία και την ομιλία του Μητσοτάκη στο Κογκρέσο. Πρωθυπουργικοί συνεργάτες σημείωναν ότι «η θέση μας δεν ήταν ούτε είναι οι κομμένοι δίαυλοι συμμάχων και εταίρων μας με την Τουρκία».

Διπλωματικός «πυρετός». Παράλληλα ωστόσο έτρεξε το προηγούμενο διάστημα και θα συνεχίσει η διπλωματική κινητικότητα της Αθήνας για την προβολή – ή ακριβέστερα την επεξήγηση – των ελληνικών θέσεων και της κατάστασης σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Σκοπός, να είναι ενήμερος έγκαιρα ο διεθνής παράγοντας, «ψυχρά και με στοιχεία», κατά τον Μητσοτάκη, για αναθεωρητικές θέσεις της Τουρκίας, καθώς η εκτίμηση είναι ότι ο Ερντογάν θα επιλέξει να βάλει στο τραπέζι «παζάρια» και αξιώσεις – τουλάχιστον στις διμερείς συνομιλίες του, αν όχι και στις επίσημες εργασίες της Συνόδου. Εχοντας ήδη ενημερώσει κατ’ ιδίαν τους μεγάλους «παίκτες» (τον Μπάιντεν στον Λευκό Οίκο, τον γερμανό καγκελάριο Ολαφ Σολτς στις Βρυξέλλες, τον ιταλό πρωθυπουργό Μάριο Ντράγκι στη Ρώμη, τον πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου Μπόρις Τζόνσον στο πρόσφατο τηλεφώνημά τους κ.λπ.), ο Μητσοτάκης κλειδώνει τις δικές του διμερείς επαφές στο περιθώριο της Συνόδου (αναμένεται ραντεβού με τον Τζόνσον και μεταξύ άλλων με τον καναδό ομόλογό του Τζάστιν Τριντό), αλλά και στρέφει το ενδιαφέρον στο παρασκήνιο των τουρκικών επαφών.