Η γενιά της αποχής

Είναι νέος, 18-24 χρόνων, και στο σπίτι του μπαίνουν κατά κανόνα κάθε μήνα λιγότερα από 1.250 ευρώ. Στην Ελλάδα ακούγονται αρκετά, μιλάμε όμως για τη Γαλλία, και για αυτή που οι δημοσκόποι έχουν ήδη βαφτίσει «γενιά της αποχής». Γιατί το κύριο χαρακτηριστικό της είναι πως απέχει από τις κάλπες, είτε γιατί θεωρεί πως κανένας από τους υποψηφίους δεν ανταποκρίνεται στις ιδέες της, είτε γιατί θεωρεί ότι οι υποψήφιοι δεν μιλούν αρκετά για τα θέματα που την απασχολούν, είτε γιατί δεν γνωρίζει τους υποψηφίους, είτε γιατί θεωρεί πως δεν έγινε ουσιαστική προεκλογική εκστρατεία, είτε γιατί θεωρεί το αποτέλεσμα προτετελεσμένο, είτε γιατί θεωρεί πως οι εκλογές δεν θα επηρεάσουν τη ζωή της ή την κατάσταση της χώρας, είτε γιατί δεν ενδιαφέρεται γενικότερα για την πολιτική.

Είναι ο 21χρονος Λουιζόν, φοιτητής Μηχανικής Εργων στη Λυών, που αδιαφορεί επειδή «δεν ψηφίζουμε υπέρ ενός κόμματος, αλλά εναντίον κάποιου άλλου», και επειδή η οικολογία, η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, «δεν βρίσκεται ψηλά στις πολιτικές προτεραιότητες». Είναι η 18χρονη Αμαϊά, σπουδάστρια Οπτικής από το Μπουργκ-αν-Μπρες, που «απλώς δεν έχει κίνητρο», αφού θεωρεί πως οι νέοι υποεκπροσωπούνται, «ψηφίζουμε λίγο με μισή καρδιά», λέει στη «Le Monde», και «μου τη δίνει να με καλούν στην κάλπη μόνο και μόνο για να ορθώσω φραγμό σε κάποιον». Είναι ο 18χρονος Μαρίς, εργαζόμενος στην εστίαση στο Εν, που διαβεβαιώνει πως γνωρίζει «λίγο-πολύ» πώς λειτουργεί η Εθνοσυνέλευση, αλλά καθώς μένει ακόμα μαζί με τους γονείς του, θεωρεί ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται δεν τον αφορούν. Είναι ο Νταμιέν, φοιτητής Αρχιτεκτονικής Τοπίου, που λέει πως «οι εκλογές παραμένουν μία μπίζνα, με την έννοια ότι αν δεν είσαι μέσα είσαι χαμένος», και παραπονιέται πως «στα 18 σου χρόνια σού λένε να ψηφίσεις και δεν ξέρεις γιατί». Είναι ο 19χρονος Ζοσουά, φοιτητής προπαρασκευαστικής τάξης για τη Μαθηματική Σχολή, που δεν ψηφίζει γιατί ούτε οι γονείς του ψηφίζουν, «κάποτε ψήφιζαν, μετά το γύρισαν στο λευκό, μετά σταμάτησαν» λέει, «δεν μιλάμε ποτέ για πολιτική στο σπίτι». Είναι η 19χρονη Καπουσίν, που σπουδάζει ηχολήπτης στο Παρίσι και αρνήθηκε να επιλέξει στην περιφέρειά της μεταξύ Εθνικής Συσπείρωσης και Ρεπουμπλικανών γιατί θεωρεί ότι «οι ιδέες τους είναι εξίσου ολέθριες», άρα «έμενε μόνο η αποχή». Κι άλλοι που πήραν την ίδια απόφαση όταν κλήθηκαν να επιλέξουν ανάμεσα σε έναν υποψήφιο της Nupes, της συμμαχίας της Αριστεράς, και έναν υποψήφιο της Εθνικής Συσπείρωσης – τόσον καιρό δεν ακούν να τους λένε πως είναι το ίδιο;

Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί. Η αποχή έφτασε στον δεύτερο κοινοβουλευτικό γύρο στο 53,86%, ποσοστό κατάτι μικρότερο από το 57,36% του 2017 αλλά μεγαλύτερο από το 52,49% του πρώτου γύρου και πολύ μεγαλύτερο από το 31% της αποχής στις κοινοβουλευτικές εκλογές του 1993. Και το φαινόμενο είναι μαζικό, δομικό, σχεδόν οι μισοί Γάλλοι απείχαν από τις ευρωεκλογές του 2019, ένα 55,5% απείχε το 2020 από τον πρώτο γύρο των δημοτικών εκλογών, ένα 66,72% απείχε το 2021 από τις περιφερειακές εκλογές. Μοναδική εξαίρεση, οι προεδρικές εκλογές, με 26,31% αποχή στον πρώτο γύρο και 28,01% στον δεύτερο – και αυτά όμως τα ποσοστά ήταν αυξημένα σε σύγκριση με το 2017.

Επιστροφή στον δεύτερο κοινοβουλευτικό γύρο, έχουν να πουν και άλλα οι αριθμοί. Ενας στους δύο γάλλους ψηφοφόρους έκρινε την προεκλογική εκστρατεία «ανύπαρκτη», ένας στους τρεις «απογοητευτική», μόλις ένα 15% τη βρήκε «ενδιαφέρουσα». Ενα 56% των ψηφοφόρων που επέλεξαν την Ανυπότακτη Γαλλία στον πρώτο εκλογικό γύρο προτίμησαν να απόσχουν στον δεύτερο, το ίδιο έκανε και ένα 50% των ψηφοφόρων που επέλεξαν Εθνική Συσπείρωση καθώς και ένα 37% των ψηφοφόρων που επέλεξαν το προεδρικό «Μαζί!» στον πρώτο κοινοβουλευτικό γύρο. Η αποχή αφορά κατά κανόνα τους νέους, τους μη πτυχιούχους και τους εργάτες, πλήττει κατά κανόνα την Ακροαριστερά και την Ακροδεξιά, το πώς έφτασε η Ανυπότακτη Γαλλία στις 75 έδρες και η Εθνική Συσπείρωση στις 89 έδρες είναι ένα από τα παράδοξα αυτών των εκλογών.

Ιδού ένα κομμάτι της εξήγησης: σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ινστιτούτου Ipsos-Sopra Steria, ένα 72% των ψηφοφόρων του «Μαζί!» που βρέθηκαν αντιµέτωποι στην περιφέρειά τους με μία μονομαχία Nupes – Εθνική Συσπείρωση προτίμησαν να απόσχουν. Κάποια στιγμή, το προεδρικό στρατόπεδο θα πρέπει να κάνει την αυτοκριτική του για το λιθαράκι που έβαλε ώστε να εξουδετερωθεί το ρεπουμπλικανικό μέτωπο, αρνούμενο να δώσει μία ξεκάθαρη, πανεθνική οδηγία στους ψηφοφόρους του να στηρίξουν τη συμμαχία της Αριστεράς σε περίπτωση μονομαχίας με την Ακροδεξιά, κρυπτόμενο πίσω από το ίδιο εκείνο «καμία ψήφος στην Ακροδεξιά» για το οποίο κατηγορήθηκε τόσο ο Μελανσόν, και δικαίως, στις προεδρικές εκλογές. Κάποια στιγμή, όταν βάλει μια κάποια τάξη στην πολιτική και την εν δυνάμει θεσμική κρίση που αντιμετωπίζει, η Γαλλία θα πρέπει να καταπιαστεί και με τη δημοκρατική κρίση που σιγοβράζει – και θα γιγαντωθεί, καθώς η «γενιά της αποχής» θα συνεχίσει, μεγαλώνοντας, να απόσχει.