Παλάτι

Μα τι έπαθαν οι Γάλλοι; Αυτό αναρωτιούνται από το βράδυ της Κυριακής πολλοί καλόπιστοι παρατηρητές, μην μπορώντας να καταλάβουν γιατί οι μισοί από τους μισούς εγγεγραμμένους ψηφοφόρους που προσήλθαν στις κάλπες οδήγησαν τη χώρα τους σε πολιτική παράλυση ψηφίζοντας τα «άκρα». Τι τους έφταιξε ο Εμανουέλ Μακρόν, ένας νέος, μαχητικός, προοδευτικός και πολυμαθής οραματιστής, και έφτασαν να τον αποδοκιμάσουν τόσο ηχηρά;

Υπάρχουν ασφαλώς οι αντικειμενικοί παράγοντες. Η οικονομική κρίση, η πανδημία και τώρα ο πόλεμος έχουν οδηγήσει σε απόγνωση ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού, και κυρίως τους νέους, στρέφοντάς τους είτε προς λαϊκιστές που υπόσχονται εύκολες λύσεις είτε προς την αποχή από τα κοινά (μόλις ένας στους τρεις Γάλλους κάτω των 34 ετών έφτασε σε εκλογικό τμήμα). Η πιο κατάλληλη απάντηση σε αυτή την αγωνία είναι οι κυβερνητικές παρεμβάσεις για τον περιορισμό των επιπτώσεων από τις διαδοχικές κρίσεις. Και η πιο ακατάλληλη είναι η χαντινγκτονικού τύπου φιλολογία περί της αναζήτησης «πολιτισμικών πλειοψηφιών», λες και όσοι δεν γουστάρουν τον Μακρόν ανήκουν σε άλλο πολιτισμό.

Είναι αλήθεια όμως ότι στη γαλλική κοινωνία υπάρχει σε μεγάλο βαθμό κι ένα πραγματικό μίσος προς τον σημερινό πρόεδρο. Κι αυτό δεν μπορεί να αποδοθεί μόνο σε έναν υφέρποντα, ή και ανοιχτό, αντιελιτισμό ή αντιευρωπαϊσμό. Ο Μακρόν ενοχλεί γιατί «κυβερνά από το παλάτι του», όπως έγραψε ο Μπεν Χολ στους Financial Times. Εχει παραμερίσει τους θεσμούς, ακούει μόνο μερικούς συμβούλους του και όποτε ζοριστεί φωνάζει να τον στηρίξουν για να μην απειληθεί η σταθερότητα.

Η απώλεια της επαφής του με την κοινωνία (αν την είχε ποτέ) αποτυπώνεται σε δύο παραδείγματα. Το ένα είναι οι συντάξεις. Ο Μακρόν έχει δίκιο όταν λέει ότι δεν μπορεί να συνταξιοδοτούνται οι Γάλλοι στα 62 τους (αν και αυτό σχετίζεται πάντα με το πότε ξεκινάει κανείς να δουλεύει). Επιλέγοντας όμως εν μέσω της σημερινής γενικευμένης ανασφάλειας να κάνει σημαία του αυτό το θέμα, απλώς χαρίζει ψηφοφόρους στους δημαγωγούς.

Το άλλο είναι η κλιματική αλλαγή. Αντί να προσελκύσει τους νέους ανθρώπους με γενναίες παρεμβάσεις του σε ένα πεδίο που τους ενδιαφέρει πολύ, αρκείται σε γενικόλογες διακηρύξεις και άσκοπες «συνελεύσεις πολιτών». Τρόμαξε βέβαια από τα Κίτρινα Γιλέκα. Αλλά αυτό δεν δικαιολογεί την τακτική της γαλλικής προεδρίας να αναβάλλει συνεχώς τη συζήτηση του κλιματικού πακέτου Fit for 55 στις Βρυξέλλες.

Mένει το προεδρικό πάθος για την Ευρώπη. Πέραν του ότι όμως αυτό λίγο ενδιαφέρει τους Γάλλους, δεν έχει αποτέλεσμα και για την ίδια την Ευρώπη. Το αποτέλεσμα των γαλλικών εκλογών είναι δώρο για τον Πούτιν. Από το κλαμπ των ισχυρών, ο μόνος σταθερός πρωθυπουργός σήμερα στην Ευρώπη είναι ο Μάριο Ντράγκι – και αυτός είναι μη εκλεγμένος. Η δημοκρατία θα βρει φυσικά λύσεις. Αλλά σίγουρα έχει περάσει καλύτερες μέρες.