4+1 ερωτήσεις και απαντήσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης και όσα θα ακολουθήσουν

1.Εχουν υπάρξει άλλες περιπτώσεις προέδρου με σχετική κοινοβουλευτική πλειοψηφία στη σύγχρονη Γαλλία;

Εχουν υπάρξει, δύο. Μία υπό τον Σαρλ ντε Γκολ, την περίοδο 1958-1962 και μία ακόμη υπό τον Φρανσουά Μιτεράν, με τον Μισέλ Ροκάρ ως πρωθυπουργό, την περίοδο 1988-1991. Και όπως επεσήμαινε τις προάλλες στη «Le Monde» η Μαρί-Αν Κοεντέ, καθηγήτρια συνταγματικού δικαίου στο πανεπιστήμιο Paris-I, σε καμία από τις δύο περιπτώσεις δεν παρέλυσε το κυβερνητικό έργο. Αντιθέτως, ειδικά στην περίπτωση του Μισέλ Ροκάρ, η σχετική πλειοψηφία επέτρεψε να αποκατασταθεί η κουλτούρα του συμβιβασμού, μέσα από διευρυμένες πλειοψηφίες, και αυτό παρά τη χρήση του άρθρου 49.3 (που επιτρέπει στην κυβέρνηση να νομοθετεί παρακάμπτοντας την Εθνοσυνέλευση) συνολικά 28 φορές. Σύμφωνα με το Σύνταγμα, ο πρόεδρος διαθέτει το δικαίωμα να καταφεύγει στο άρθρο αυτό, ακόμα και χωρίς πλειοψηφία – όμως μετά την αναθεώρηση του 2008, το δικαίωμα αυτό περιορίζεται σε ένα δημοσιονομικό και ένα ακόμα νομοσχέδιο ανά κοινοβουλευτική περίοδο.

2.Γιατί προειδοποιούσαν λοιπόν σε όλους τους τόνους οι μακρονιστές τις τελευταίες ημέρες περί επαπειλούμενης «πολιτικής και θεσμικής κρίσης»;

Ας πούμε πως το ριζοσπαστικό στυλ των 17 βουλευτών που διέθετε η Ανυπότακτη Γαλλία στην απερχόμενη Εθνοσυνέλευση τρόμαζε το προεδρικό στρατόπεδο – το ίδιο και η προοπτική να εγκατασταθούν μέλη της αυριανής αντιπολίτευσης, της Nupes, σε θέσεις-κλειδιά, όπως είναι η προεδρία της επιτροπής οικονομικών ή οι αντιπροεδρίες της Εθνοσυνέλευσης. Οι μακρονιστές φοβούνταν επίσης μήπως βρεθούν αντιμέτωποι με ένα τεχνητό, «μόνιμο μιντιακό σκάνδαλο», με τους πιο ακραίους της Nupes να πολλαπλασιάζουν τις επιτροπές έρευνας κ.ο.κ. Σε όλα αυτά πρέπει τώρα να προστεθεί ο αριθμός ρεκόρ των βουλευτών που εξέλεξε η ακροδεξιά Μαρίν Λεπέν. Το κόμμα της θα έχει εφεξής τη δυνατότητα να καταθέτει προτάσεις μομφής (απαιτούνται τουλάχιστον 56 βουλευτές) και να προσφεύγει στο Συνταγματικό Συμβούλιο με αφορμή προτεινόμενα νομοσχέδια (απαιτούνται τουλάχιστον 60 βουλευτές). Με δύο λόγια: η επόμενη Εθνοσυνέλευση θα είναι εχθρική προς τον Μακρόν και τα μεταρρυθμιστικά του σχέδια.

3.Πρακτικά, με ποιον ή ποιους θα πρέπει να συνεργαστεί η κυβέρνηση Μακρόν στην Εθνοσυνέλευση;

Αν έλειπαν μόνο λίγες έδρες από το προεδρικό στρατόπεδο, ενδεχομένως να μπορούσε να τις εξασφαλίσει πείθοντας κάποιους από τους βουλευτές που εξελέγησαν ως ανεξάρτητους. Τώρα όμως θα πρέπει να τείνει χείρα συνεργασίας προς τους Ρεπουμπλικανούς οι οποίοι στον πρώτο γύρο έλαβαν το 11,29% και εκτιμάται πως θα έχουν στην επόμενη Εθνοσυνέλευση 75 βουλευτές, από 100 που είχαν στο απερχόμενο σώμα. Κι αυτοί είναι βέβαιο πως θα εξαργυρώσουν ακριβά την όποια στήριξή τους. «Είμαστε στην αντιπολίτευση, θα παραμείνουμε στην αντιπολίτευση», διακήρυξε χθες ο πρόεδρος του κόμματος, Κριστιάν Ζακόμπ, ένα μεγαλοστέλεχος των Ρεπουμπλικανών, ωστόσο, ο πρώην υπουργός Ζαν-Φρανσουά Κοπέ, τάχθηκε ήδη υπέρ ενός «κυβερνητικού συμφώνου» με τον Εμανουέλ Μακρόν. Τροφή σε υποθέσεις, που παραμένουν ωστόσο πρόωρες, δίνει και το γεγονός ότι στη Nupes, τη Συμμαχία της Αριστεράς υπό τον Ζαν-Λικ Μελανσόν, κάθε πολιτική συνιστώσα (Ανυπότακτη Γαλλία, Οικολόγοι, Σοσιαλιστές, Κομμουνιστές) αναμένεται να έχει ξεχωριστή κοινοβουλευτική ομάδα. Η παράταξη του Μακρόν μπορεί επίσης να συνεχίσει να κυβερνά χωρίς να έχει πλειοψηφία, αναζητώντας συνεργασίες κατά περίπτωση. Μιλώντας χθες, η εκπρόσωπος της κυβέρνησης Ολιβιά Γκρεγκουάρ δήλωσε πως η γαλλική κυβέρνηση θα απευθυνθεί σε όλα τα μετριοπαθή κόμματα ώστε να εξασφαλίσει την πλειοψηφία. «Προσεγγίζουμε εκείνους που θέλουν να πάνε τη χώρα μπροστά», είπε. Το βέβαιο, είναι πως τα περιθώρια κινήσεων του Εμανουέλ Μακρόν θα είναι, στη δεύτερη θητεία του, εξαιρετικά περιορισμένα.

4.Πώς εξηγείται η πρωτοφανής ομάδα βουλευτών που εξέλεξε η Μαρίν Λεπέν; Οι δημοσκοπήσεις δεν προέβλεπαν μόλις 23-45 έδρες;

Πράγματι. Παρότι το κόμμα της έλαβε στον πρώτο γύρο των κοινοβουλευτικών εκλογών ένα 18,68% των ψήφων, το υψηλότερο ποσοστό που έχει φέρει σε κοινοβουλευτικές εκλογές μέχρι σήμερα, οι δημοσκόποι δεν προέβλεπαν για τη Μαρίν Λεπέν περισσότερες από 45 έδρες – ενώ η ίδια είχε βάλει προεκλογικά στόχο τις 60 έδρες. Οι δημοσκόποι ήταν πεπεισμένοι πως η Ακροδεξιά θα μπορούσε να συγκροτήσει κοινοβουλευτική ομάδα στην Εθνοσυνέλευση για πρώτη φορά από το 1986 (απαιτούνται τουλάχιστον 15 βουλευτές), αλλά μέχρις εκεί. Ηταν γνωστό, βέβαια, πως στον δεύτερο γύρο η Εθνική Συσπείρωση θα πραγματοποιούσε συνολικά 107 μονομαχίες με το Μαζί, 62 μονομαχίες με τη Nupes και 25 μονομαχίες με τους Ρεπουμπλικανούς, ενώ θα διεξάγονταν και συνολικά πέντε τριγωνικές αναμετρήσεις με το Μαζί και τη Nupes. Φαίνεται όμως πως κανείς δεν είχε συνειδητοποιήσει ότι το περίφημο ρεπουμπλικανικό μέτωπο της Γαλλίας απέναντι στην Ακροδεξιά είναι, πράγματι, νεκρό. Τις ευθύνες, θα τις καταμερίσουν οι αναλυτές τις επόμενες ημέρες.

5.Μπορεί να διαλύσει ο Εμανουέλ Μακρόν την Εθνοσυνέλευση, αφού του δένει τρόπον τινά τα χέρια;

Ο γάλλος πρόεδρος έχει, πράγματι, τη δυνατότητα να διαλύσει την Εθνοσυνέλευση και να προκαλέσει νέες κοινοβουλευτικές εκλογές, είκοσι έως σαράντα ημέρες αργότερα. Για να το κάνει, πρέπει καταρχήν να συμβουλευτεί την πρωθυπουργό και τους προέδρους Βουλής και Γερουσίας, δεν είναι ωστόσο υποχρεωμένος να ακολουθήσει την άποψή τους. Πολιτικά, ωστόσο, είναι πολύ δύσκολο να φανταστεί κάποιος τον Εμανουέλ Μακρόν να διαλύει την Εθνοσυνέλευση λίγες ημέρες έπειτα από μία εκλογική μάχη που δεν έληξε όπως εκείνος θα ήθελε – γιατί το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι ακόμα πιο απογοητευτικό για το στρατόπεδό του.