Τώρα αρχίζει η μεγάλη δοκιμασία της ΕΕ

Η ενότητα της Ευρώπης όσον αφορά τον πόλεμο στην Ουκρανία κινδυνεύει, καθώς η προσοχή των πολιτών μετατοπίζεται ολοένα και περισσότερο από τα πεδία των μαχών προς την ανησυχία για το κόστος της ζωής, και το χάσμα ανάμεσα στους ψηφοφόρους που θέλουν γρήγορο τερματισμό του πολέμου και εκείνους που θέλουν να τιμωρηθεί η Ρωσία διευρύνεται: σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξε έρευνα που πραγματοποίησε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR) σε εννέα κράτη-μέλη της ΕΕ – Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Πολωνία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Ισπανία και Σουηδία – καθώς και το Ηνωμένο Βασίλειο.

«Οι Ευρωπαίοι εξέπληξαν τον Πούτιν – και τους εαυτούς τους – με την ενότητα που έχουν επιδείξει μέχρι στιγμής, τώρα έρχονται όμως οι μεγάλες δοκιμασίες», δήλωσε ο Μαρκ Λέοναρντ, ένας από τους συντάκτες της μελέτης. Κρίσιμο ρόλο θα παίξει η ικανότητα των κυβερνήσεων να διατηρήσουν τη λαϊκή στήριξη σε εν δυνάμει επιζήμιες πολιτικές, συνέχισε ο ίδιος, προειδοποιώντας ότι το χάσμα ανάμεσα στα στρατόπεδα της «ειρήνης» και της «δικαιοσύνης» μπορεί να αποδειχθεί «εξίσου καταστροφικό με εκείνο ανάμεσα στους πιστωτές και τους οφειλέτες κατά τη διάρκεια της κρίσης του ευρώ».

Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε μεταξύ 28 Απριλίου και 11 Μαΐου, διαπίστωσε μία σχεδόν οικουμενική στήριξη για την Ουκρανία, με το 73% των συμμετεχόντων στις 10 χώρες να κατηγορούν τη Ρωσία για τον πόλεμο. Ποσοστό μεγαλύτερο του 80% στην Πολωνία, τη Σουηδία, το Ηνωμένο Βασίλειο (83%) και τη Φινλανδία (90%) δήλωσαν ότι θεωρούν υπεύθυνη τη Ρωσία, το ίδιο έκαναν και σημαντικές πλειοψηφίες στην Ιταλία (56%), τη Γαλλία (62%) και τη Γερμανία (66%).

Και στις 10 χώρες, η πλειοψηφία των πολιτών τάχθηκε υπέρ της διάρρηξης των οικονομικών και πολιτιστικών σχέσεων με τη Μόσχα, με τους περισσότερους – έως και 71% στην Πολωνία – να τάσσονται επίσης υπέρ της διακοπής των διπλωματικών σχέσεων. Αντίστοιχα, ένας μέσος όρος 58% των πολιτών – που έφτασε στο 77% στη Φινλανδία – δήλωσε πως θέλει να μειώσει η ΕΕ την εξάρτησή της από τη ρωσική ενέργεια, ακόμα και εις βάρος των κλιματικών στόχων της Ευρώπης.

Ωστόσο, η έρευνα του ECFR κατέδειξε μία ξεκάθαρη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στους Ευρωπαίους που θέλουν ειρήνη όσο το δυνατόν πιο σύντομα (μέσος όρος 35% στις 10 χώρες) και εκείνους που θέλουν δικαιοσύνη – που σημαίνει αποκατάσταση της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας και λογοδοσία της Ρωσίας (22%).

Μία τρίτη, «αμφίρροπη» ομάδα, που μοιράζεται το αντιρωσικό συναίσθημα των υποστηρικτών της δικαιοσύνης αλλά και τους φόβους περί κλιμάκωσης του στρατοπέδου της ειρήνης, αντιστοιχεί στο 20% των πολιτών – με μεγάλες διαφορές ανάμεσα στις χώρες.

Το στρατόπεδο της ειρήνης – οι υποστηρικτές του οποίου έτειναν επίσης να πιστεύουν πως η Ουκρανία θα είναι σε χειρότερη θέση από τη Ρωσία στο τέλος της διαμάχης – είχε το μεγαλύτερο έρεισμα στην Ιταλία (52%), ενώ το στρατόπεδο της δικαιοσύνης στην Πολωνία (41%). Οι απόψεις όσον αφορά την απάντηση της ΕΕ στην εισβολή ποικίλλαν ανάλογα με το στρατόπεδο, με τους υποστηρικτές της δικαιοσύνης να στηρίζουν τη διακοπή των οικονομικών, διπλωματικών και πολιτιστικών σχέσεων και τους υποστηρικτές της ειρήνης να στηρίζουν μόνο τη διακοπή των πρώτων.

Ερωτηθέντες τι τους ανησυχεί περισσότερο γύρω από τον πόλεμο, οι συμμετέχοντες στη Γερμανία, την Ιταλία και τη Γαλλία απάντησαν το κόστος ζωής και οι τιμές της ενέργειας, ενώ οι συμμετέχοντες στη Σουηδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Πολωνία, ο κίνδυνος ενός πυρηνικού πολέμου.

Καθώς ο πόλεμος παρατείνεται και τα κόστη ανεβαίνουν, οι κυβερνήσεις θα βρεθούν υποχρεωμένες, ολοένα και περισσότερο, «να ισορροπούν την επιδίωξη της ευρωπαϊκής ενότητας με απόψεις που διαφέρουν τόσο εντός όσο και μεταξύ των κρατών-μελών», προειδοποιούν οι συντάκτες, επισημαίνοντας το «αυξανόμενο χάσμα ανάμεσα στις θέσεις πολλών κυβερνήσεων και το κοινό αίσθημα στις χώρες τους».