Ο Ντράγκι πήρε το (διπλωματικό) όπλο του

Στο σύνθετο γεωπολιτικό παζλ που είναι απαραίτητο για να απελευθερωθεί η Ευρώπη από την εξάρτησή της από το ρωσικό αέριο, η Μεσόγειος θα παίξει βασικό ρόλο. Η Ιταλία λόγω της στρατηγικής της θέσης προτείνεται ως σημείο αναφοράς σε αυτή τη διαδρομή. Και αυτό είναι ένα από τα βασικά θέματα της χθεσινής επίσκεψης του ιταλού πρωθυπουργού Μάριο Ντράγκι στο Ισραήλ και της συνάντησής του με τον ισραηλινό ομόλογό του Ναφτάλι Μπένετ.

Η εξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο ανέρχεται σε 150 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. Μία μόνο πηγή, όπως είναι προφανές, δεν μπορεί να καλύψει αυτή την ανάγκη.  Το Ισραήλ έγινε πρόσφατα χώρα εξαγωγής φυσικού αερίου, μετά την ανακάλυψη των κοιτασμάτων Ταμάρ και Λεβιάθαν, το μέγεθος των οποίων υπολογίζεται σε περίπου 300 δισεκατομμύρια και 620 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα αντίστοιχα.

Στο Ισραήλ βρέθηκε μαζί με τον Μάριο Ντράγκι και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής προσπάθειας να μειωθεί η εξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. Διερευνώνται δύο έργα: ένα καλώδιο ρεύματος που συνδέει το Ισραήλ με την Κύπρο και την Ελλάδα και ένας αγωγός φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο. «Η συμπεριφορά του Κρεμλίνου ενισχύει την αποφασιστικότητά μας να απελευθερωθούμε από την εξάρτησή μας από τη ρωσική ενέργεια», τόνισε η Φον ντερ Λάιεν. «Εξετάζουμε τρόπους να ενισχύσουμε την ενεργειακή μας συνεργασία με το Ισραήλ». Την ίδια επιθυμία εξέφρασε και ο Ντράγκι μετά τη συνάντησή του με τον Μπένετ. «Θέλουμε να μειώσουμε την εξάρτησή μας από το ρωσικό αέριο και να επιταχύνουμε την ενεργειακή μετάβαση στους κλιματικούς στόχους που έχουμε θέσει», τόνισε. Και ο ισραηλινός πρωθυπουργός πρόσθεσε: «Η Ευρώπη χρειάζεται ενέργεια και το Ισραήλ διαθέτει φυσικό αέριο. Είναι καλά νέα για το Ισραήλ, την Ιταλία και την Ευρώπη».

Ο πιο γρήγορος τρόπος για να δημιουργηθεί ένας διάδρομος από το κοίτασμα Λεβιάθαν προς την Ιταλία και από εκεί στην Ευρώπη περνά από την εκμετάλλευση του υπάρχοντος «αγωγού ειρήνης» που συνδέει την πόλη Ασκελόν με την αιγυπτιακή πόλη Αλ Αρίς στην ακτή του Σινά – το 25% του αγωγού αγοράστηκε από την ιταλική εταιρεία Snam το 2021. Οι ήδη υπάρχουσες μονάδες υγροποίησης θα χρησιμοποιούνταν για να μεταφέρουν στη συνέχεια το αέριο υπό μορφή LNG (υγροποιημένο φυσικό αέριο) με πλοίο στα ιταλικά λιμάνια. Είναι εύκολο να εφαρμοστεί, αλλά όχι καθοριστικό, γιατί θα επέτρεπε μόνο 2 έως 3 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου να φτάσουν στην Ευρώπη.

«Στο Ισραήλ υπάρχει αυτή τη στιγμή ένα εξαγωγικό δυναμικό 20 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων. Το αιγυπτιακό σύστημα μπορεί πλέον να απορροφήσει μόνο ένα μικρό μέρος. Θα πρέπει επομένως να συνδυαστεί με άλλες διαδρομές», εξηγεί ανώτατη πηγή στην ιταλική εφημερίδα «La Repubblica». «Είναι επίσης σημαντικό να θυμόμαστε ότι η αγορά για το LNG είναι παγκόσμια, υπάρχουν ήδη συμφωνίες και ότι το φυσικό αέριο μπορεί να μεταφερθεί εκεί όπου οι τιμές είναι υψηλότερες».

Ο EastMed. Μόνο μέσω της κατασκευής αγωγών φυσικού αερίου που επιτρέπουν την άφιξη φυσικού αερίου από τα κοιτάσματα του Ισραήλ απευθείας στην Ευρώπη θα μπορούσαν να επιτευχθούν σημαντικότεροι όγκοι. Τα έργα υπάρχουν ήδη: από τη μια πλευρά υπάρχει ο EastMed, ήδη ενταγμένος στο σχέδιο «RepowerEU». Είναι ο αγωγός που σχεδιάστηκε για να φέρει τους πόρους του Λεβιάθαν στην Κύπρο, μετά στην Ελλάδα και από εκεί, μέσω του Ποσειδώνα, στην Ιταλία. Είναι ένας υπεράκτιος, υποθαλάσσιος αγωγός φυσικού αερίου, για τον οποίο υπάρχουν ήδη προκαταρκτικές μελέτες, αλλά θα πρέπει να κατασκευαστεί. Το κόστος είναι 6 δισ. ευρώ, για περίπου 2.000 χλμ. υποδομής, και θα μπορούσε να είναι έτοιμος το 2027 και ικανός να μεταφέρει 10 έως 20 δισ. κυβικά μέτρα.

Τα κρίσιμα στοιχεία υπογραμμίζουν την πολυπλοκότητα της κατασκευής, τις πιθανές επιπτώσεις στον βυθό της θάλασσας και κόστος υψηλότερο από εκείνο ενός αγωγού φυσικού αερίου στην ξηρά. Τα πλεονεκτήματα έχουν να κάνουν με την αξιοπιστία της υποδομής. «Η διαφορά μεταξύ σωλήνα και μεταφοράς με πλοίο μετά την υγροποίηση είναι ότι με έναν σωλήνα έχεις απόλυτο έλεγχο στο σημείο άφιξης του αερίου», γράφει η εφημερίδα. Ο αγωγός θα δώσει στην Ευρώπη άμεση πρόσβαση στο ισραηλινό αέριο και τον πλήρη έλεγχο των προμηθειών από τις Βρυξέλλες.

Ο Tanap.  Εναλλακτικά, το ισραηλινό αέριο θα μπορούσε να περάσει από την Τουρκία με την κατασκευή ενός αγωγού φυσικού αερίου που θα συνδέεται με τον υφιστάμενο Tanap, ο οποίος από το Αζερμπαϊτζάν μεταφέρει το αέριο στην Ιταλία μέσω του Tap στην Ελλάδα. Οι χρόνοι ολοκλήρωσης αυτής της κατασκευής θα είναι μεγαλύτεροι· θα χρειαστούν πέντε έως έξι χρόνια για να είναι έτοιμο το έργο. Με πλήρη χωρητικότητα, αυτή η επιλογή θα έφτανε για τη μεταφορά παρόμοιων ποσοτήτων με εκείνες του EastMed, έχοντας το πλεονέκτημα ότι ο αγωγός είναι η επέκταση μιας υπάρχουσας κατασκευής και δεν είναι υποβρύχιος. Τα μειονεκτήματα επηρεάζουν τη γεωπολιτική σφαίρα με την εμπλοκή μιας τρίτης χώρας, της Τουρκίας, με μεγαλύτερους κινδύνους από την άμεση γραμμή Ισραήλ – Ευρώπης.