Η επιστροφή του αντι-ΣΥΡΙΖΑ μετώπου

Δεν σχηματίστηκε από επιλογή, αλλά από ανάγκη: όσο ο ΣΥΡΙΖΑ ανέβαινε στην εξουσία και ειδικά το πρώτο εξάμηνο της διακυβέρνησής του, πορεύτηκε με το σύνθημα του νέου απέναντι στο παλιό. Αυτό στην πράξη σήμαινε πως τα κόμματα που διαμόρφωσαν την περίοδο μετά τη Μεταπολίτευση δεν ξεχώριζαν στη συριζαϊκή ανάγνωση. Μπορεί το ΠΑΣΟΚ να είχε πληρώσει μεγαλύτερο μερίδιο της κρίσης απ’ τη ΝΔ, όμως, με αφορμή την περίοδο της συγκυβέρνησης, η Κουμουνδούρου «έπαιζε» απέναντι και στα δύο – ο παραδοσιακός αντίπαλος και ο πιθανός σύμμαχος που όμως έχασε τον δρόμο του. Μετά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου του 2015, ξεκίνησε η αντεπίθεση αυτού που έμελλε να γίνει γνωστό ως «μέτωπο λογικής» ή «αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο», που στηλίτευε τον συριζαϊκό τρόπο διακυβέρνησης και τις προσπάθειες ελέγχου της Δικαιοσύνης και των ΜΜΕ. Το 2019, η νίκη της ΝΔ, που εκ του αποτελέσματος ωφελήθηκε περισσότερο, οφείλεται και στους ψηφοφόρους εκείνους που την επέλεξαν για πρώτη φορά, με στόχο να αλλάξει η κυβέρνηση.

ΤΟ ΔΥΝΑΤΟ ΧΑΡΤΙ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ. Η πορεία του «αντι-ΣΥΡΙΖΑ μετώπου» ήταν έκτοτε φθίνουσα, καθώς ο στόχος είχε πια επιτευχθεί. Το τελευταίο διάστημα, ωστόσο, η υπενθύμιση του 2015 όλο και επανέρχεται στην επιφάνεια: από τις ανακοινώσεις του κυβερνητικού εκπροσώπου, που φροντίζει να υπενθυμίζει την πιο δύσκολη περίοδο της συριζαϊκής τετραετίας έως τις ομιλίες του Κυριάκου Μητσοτάκη, όταν σχολιάζει δηκτικά τις τοποθετήσεις του Αλέξη Τσίπρα που «μας θυμίζουν από τι γλιτώσαμε». Μια ερμηνεία που όλο και περισσότερο κερδίζει έδαφος γι’ αυτήν την κυβερνητική επιλογή είναι πως ένα από τα ισχυρότερα χαρτιά αυτής της κυβέρνησης είναι οι αδυναμίες του βασικού της αντιπάλου. Στην κυβέρνηση φαίνεται πως είναι πεπεισμένοι ότι η τετραετία του ΣΥΡΙΖΑ είναι ακόμα νωπή μνήμη και η σύγκριση με το γαλάζιο πρόγραμμα επιτρέπει στα κυβερνητικά στελέχη να ταυτίζουν την αξιωματική αντιπολίτευση με το παρελθόν και τους ίδιους με το μέλλον. Βασίζονται στη σιωπηλή πλειοψηφία, όπως έκαναν το 2019 – ενδεικτικά, θεωρούν ότι ακόμα και η μεταρρύθμιση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση θα πετύχει γιατί βάζει τη λογική της πλειοψηφίας απέναντι στη διαμαρτυρία μιας ηχηρής μειοψηφίας.

«ΑΞΙΑΚΗ» ΚΡΙΤΙΚΗ. Για το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, από την άλλη, η κατάσταση έχει αλλάξει: ο φόβος της επανάκαμψης του ΣΥΡΙΖΑ αυξάνει πια την πίεση και στον τρίτο πόλο, καθώς συσπειρώνει στο πρώτο κόμμα, δηλαδή στη ΝΔ, ψηφοφόρους του Κέντρου που σε άλλη περίπτωση θα σκέφτονταν ή ακόμα και θα επέλεγαν να επιστρέψουν στον παραδοσιακό τους κομματικό εκφραστή. Γι’ αυτό ο Νίκος Ανδρουλάκης επιλέγει να μιλάει τόσο για τις κακές επιλογές του ΣΥΡΙΖΑ (κυρίως για τη σύμπραξή του με τον Πάνο Καμμένο και τους ΑΝΕΛ, χτυπώντας το προοδευτικό προφίλ του), αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο η ΝΔ διαχειρίζεται την απειλή του ΣΥΡΙΖΑ. «Η ΝΔ επιβιώνει επιστρατεύοντας το σκιάχτρο», είπε την περασμένη Δευτέρα ο Ανδρουλάκης στην πρώτη εκδήλωση του think tank «IΔΕΕΣ». «Μη φύγετε από το μαντρί, γιατί απέναντι είναι ο λύκος, ο Τσίπρας. Δεν υπάρχει άλλος μηχανισμός πειθούς του ελληνικού λαού», είπε, επισημαίνοντας παράλληλα πως ο ΣΥΡΙΖΑ είναι αυτός που ενοχοποιεί τις αντίθετες απόψεις. Η εκτίμηση ότι πια ο Μητσοτάκης έχει «επιλέξει αντίπαλο» στο πρόσωπο του Τσίπρα, οδηγεί το ΠΑΣΟΚ σε μια άλλου είδους κριτική, που ο Ανδρουλάκης έχει ονομάσει «αξιακή» – γι’ αυτό οι περισσότερες προσωπικές αναφορές γίνονται σε πρόσωπα όπως ο Παύλος Πολάκης ή πρόσωπα που αποχώρησαν από τις τάξεις του κόμματος και τα προηγούμενα χρόνια θεωρήθηκαν «γενίτσαροι» – γνωρίζοντας πως αυτό συσπειρώνει και την πασοκική βάση, κυρίως αυτούς που έμειναν στα δύσκολα.

ΕΝΟΨΕΙ ΤΩΝ ΕΚΛΟΓΩΝ. Μπορεί να αναδιαμορφωθεί, επομένως, το «αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο»; Με την προηγούμενη μορφή του, σίγουρα κάτι τέτοιο θα ευνοούσε τη σημερινή κυβέρνηση. Αναπόφευκτα, ωστόσο, τόσο η ΝΔ όσο και το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ θα στραφούν, όσο φτάνουμε πιο κοντά στις κάλπες, απέναντι στον ΣΥΡΙΖΑ. Οι μεν γιατί έτσι μπορούν να κρατήσουν τις δυνάμεις που τους έδωσαν τη νίκη το 2019 και οι δε γιατί στην πραγματικότητα διεκδικούν το ίδιο προοδευτικό κοινό με την αξιωματική αντιπολίτευση, την οποία θέλουν εν καιρώ να αντικαταστήσουν στο δικομματικό σύστημα των κομμάτων εξουσίας.