Οι θυρεοειδικές ορμόνες και η καρδιαγγειακή νόσος

Υποδοχείς θυρεοειδικών ορμονών ανευρίσκονται τόσο στο μυοκάρδιο όσο και στα αγγεία. Ετσι, οι θυρεοειδικές ορμόνες επιδρούν στο καρδιαγγειακό σύστημα πολλαπλώς: 1) επηρεάζουν τη λειτουργία της καρδιάς, όπου αυξάνουν τον καρδιακό ρυθμό και τη συσταλτικότητα του μυοκαρδίου, ενώ επιδρούν και στα στεφανιαία αγγεία, 2) στα αγγεία γενικότερα επηρεάζουν την αρτηριακή πίεση, αυξάνοντας κυρίως τη συστολική αρτηριακή πίεση, μέσω ρύθμισης της ενδοθηλιακής λειτουργίας και ειδικότερα του λείου μυϊκού τόνου των αγγείων και 3) επηρεάζουν και άλλους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, αυξάνοντας για παράδειγμα τον μεταβολισμό των λιπιδίων.

Μεταβολές στη συγκέντρωση των θυρεοειδικών ορμονών μπορούν λοιπόν να επηρεάσουν την καρδιαγγειακή λειτουργία. Ασθενείς που πάσχουν από κλινικό υπερθυρεοειδισμό ή κλινικό υποθυρεοειδισμό παρουσιάζουν καλά τεκμηριωμένες σχετικές εκδηλώσεις, ενώ και οι δύο παθήσεις μπορούν, εάν αφεθούν χωρίς θεραπεία, να επιταχύνουν την εξέλιξη υπάρχουσας καρδιαγγειακής νόσου. Η σημασία της ήπιας υποκλινικής δυσλειτουργίας του θυρεοειδούς στο καρδιαγγειακό σύστημα μπορεί να έχει επίσης κλινικές επιπτώσεις κάποιες φορές.

Υπερθυρεοειδισμός είναι η κλινική κατάσταση εκείνη που χαρακτηρίζεται από περίσσεια θυρεοειδικών ορμονών. Οι κύριες αιτίες είναι η αυτοάνοση νόσος Graves, το τοξικό αδένωμα και η τοξική πολυοζώδης βρογχοκήλη. Η περίσσεια αυτή αυξάνει την καρδιακή παροχή, επηρεάζοντας τόσο τον όγκο παλμού όσο και τον καρδιακό ρυθμό. Ο αρρύθμιστος υπερθυρεοειδισμός έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο σοβαρών καρδιαγγειακών συμβαμάτων, κυρίως λόγω υψηλότερης συχνότητας εμφάνισης καρδιακής ανεπάρκειας. Σχετίζεται, επίσης, με εμφάνιση κολπικής μαρμαρυγής και μπορεί να οδηγήσει σε αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο. Περίπου 13% των ασθενών με νεοδιαγνωσθείσα κολπική μαρμαρυγή έχουν ορμόνες διαγνωστικές υπερθυρεοειδισμού, ενώ από την άλλη κολπική μαρμαρυγή παρατηρείται στο 10-15% των ασθενών με υπερθυρεοειδισμό, σε σύγκριση με 0,5% του γενικού πληθυσμού.

Υποθυρεοειδισμός είναι η κλινική κατάσταση εκείνη που χαρακτηρίζεται από έλλειψη θυρεοειδικών ορμονών. Κύρια αιτία στην εποχή μας είναι η αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα Hashimoto. Ο κλινικός υποθυρεοειδισμός έχει πλείστες εκδηλώσεις από το καρδιαγγειακό σύστημα, όπως μείωση της καρδιακής παροχής, μείωση του καρδιακού ρυθμού, αύξηση των περιφερειακών αγγειακών αντιστάσεων, διαστολική δυσλειτουργία και διαστολική υπέρταση. Υπάρχουν επίσης σημαντικές μεταβολές στους παράγοντες αθηροσκλήρωσης, όπως υπερχοληστερολαιμία, αύξηση του πάχους των καρωτίδων και ενδοθηλιακή δυσλειτουργία. Ολα τα ανωτέρω κλινικά χαρακτηριστικά είναι αναστρέψιμα με την αποκατάσταση ευθυρεοειδισμού μετά από εξωγενή χορήγηση λεβοθυροξίνης, που είναι η θεραπεία εκλογής του υποθυρεοειδισμού.

Ο Θάνος Δημόπουλος είναι καθηγητής Θεραπευτικής Αιματολογίας – Ογκολογίας, πρύτανης του ΕΚΠΑ