«Μόνο το ναι σημαίνει ναι»

«Μόνο το ναι σημαίνει ναι!». Αυτός είναι ο κωδικός με τον οποίο έγινε γνωστός και θα καταγραφεί ο ιστορικός νόμος που – έστω και με καθυστέρηση δύο και πλέον ετών – εγκρίθηκε από το κοινοβούλιο της Ισπανίας και έχει στόχο να κατοχυρώσει θεσμικά την Εγγύηση των Σεξουαλικών Ελευθεριών. Είναι κάτι που «επιτέλους θα αποτελεί δικαίωμα στη χώρα μας», δήλωσε η Ιρένε Μοντέρο, υπουργός Ισότητας (και στέλεχος των Podemos), η οποία διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην όλη διαδικασία. «Θα αντικαταστήσουμε τη βία με την ελευθερία και τον φόβο με την επιθυμία. Από σήμερα, η Ισπανία είναι μια πιο ελεύθερη και ασφαλής χώρα για όλες τις γυναίκες» πρόσθεσε η ίδια μετά τη σχετική ψηφοφορία, η οποία διεξήχθη την Παρασκευή.

Με βάση το νέο πλαίσιο που τίθεται σε ισχύ, τα θύματα σεξουαλικών επιθέσεων δεν θα είναι πλέον υποχρεωμένα να αποδεικνύουν ότι υπέστησαν βίαιη ή ταπεινωτική συμπεριφορά εκ μέρους των δραστών, ούτε και ότι αντιστάθηκαν προτού συμβεί το «μοιραίο». Ετσι, κάθε σεξουαλική πράξη η οποία θα έχει συντελεστεί χωρίς συναίνεση θα θεωρείται, σχεδόν αυτομάτως, ως επίθεση, κάτι που σημαίνει πως θα διώκεται και θα τιμωρείται.

Πάντως, η έγκριση από την Ολομέλεια της Βουλής ενός νόμου ο οποίος πρωτοπαρουσιάστηκε το 2020 κάθε άλλο παρά αυτονόητη θεωρούνταν στην Ισπανία. Η μεγαλύτερη εκ των δύο χωρών της Ιβηρικής, άλλωστε, εμφανίζει από τους χειρότερους δείκτες στην Ευρώπη όσον αφορά τη βία, ενδοοικογενειακή και μη, κατά γυναικών. Για του λόγου το αληθές, πέρυσι καταγράφηκαν επισήμως 2.143 περιστατικά βιασμού, αριθμός που αντιπροσωπεύει αύξηση της τάξης του 14% σε σύγκριση με το αμέσως προηγούμενο έτος και είναι ο υψηλότερος από τότε που άρχισαν να συλλέγονται τα σχετικά στοιχεία.

Δεν είναι τυχαίο, επίσης, το γεγονός ότι ο νέος νόμος συνάντησε τη σφοδρή αντίδραση τόσο του Λαϊκού Κόμματος, που είναι η αξιωματική αντιπολίτευση, όσο και του ακροδεξιού Vox, το οποίο διακρίνεται – εκτός των άλλων – και για τον μισογυνισμό του. «Οταν αναγκάζεις το σύστημα να αποδεχθεί την καταγγελία μιας γυναίκας χωρίς αποδείξεις, τότε αυτό συνιστά ένα πολύ επικίνδυνο όπλο, το οποίο κάθε γυναίκα μπορεί να αξιοποιήσει προκειμένου να εκδικηθεί ή για να καταστρέψει τη ζωή ενός αθώου ανθρώπου με ψέματα» είπε κατά τη σχετική συζήτηση στην Ολομέλεια η βουλευτής του Vox, Κάρλα Τοσκάνο. Πρόσθεσε δε ότι «σε πολλές περιπτώσεις είναι αδύνατο για τον άνδρα να αποδείξει πως υπήρξε συναίνεση».

Υπενθυμίζεται ότι ο καταλύτης που οδήγησε στην ψήφιση του συγκεκριμένου νόμου θεωρείται πως ήταν ο βιασμός μιας 18χρονης από πέντε άνδρες στην Παμπλόνα, στη διάρκεια των ταυρομαχιών του 2016. Παρά το γεγονός ότι αρχικά όλοι τους κρίθηκαν ένοχοι και τους επιβλήθηκε ποινή 9ετούς φυλάκισης, στη συνέχεια το δικαστήριο τους αθώωσε από την κατηγορία του βιασμού, κρίνοντας πως δεν ασκήθηκε βία, ούτε υπήρξε καταναγκασμός. Μάλιστα, ενώ η υπεράσπιση πρόβαλε το επιχείρημα ότι η κοπέλα ποτέ δεν είπε τη λέξη «όχι», η ίδια ισχυρίστηκε ότι είχε παραλύσει από τον φόβο της και δεν μπορούσε καν να μιλήσει.

Η υπόθεση είχε προκαλέσει έντονες αντιπαραθέσεις, σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο. Εκτός από τις μεγάλες διαδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν, αρκετοί πολιτικοί εξέφρασαν δημοσίως την αντίθεσή τους στην ετυμηγορία του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου. Ετσι, το 2019, το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας όχι απλώς ανέτρεψε την αθωωτική απόφαση, αλλά αύξησε την αρχική ποινή σε 15 χρόνια φυλάκισης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία, άλλες επτά χώρες της ΕΕ έχουν εισαγάγει ανάλογες τροποποιήσεις στη σχετική νομοθεσία τους μετά το 2018: Δανία, Σουηδία, Ισλανδία, Κροατία, Σλοβενία, Μάλτα και Ελλάδα.