Τρία σενάρια για το τέλος του πολέμου

Οι χώρες της Δύσης έχουν αρχίσει να χωρίζονται σε δύο στρατόπεδα αναφορικά με τη στάση που πρέπει να κρατήσουν στην τελική φάση του πολέμου στην Ουκρανία – η οποία θα έρθει, αργά ή γρήγορα. Οπως εξηγεί στο «Economist» ο Ιβάν Κράστεφ του Κέντρου Φιλελεύθερων Στρατηγικών της Σόφιας, το ένα είναι το «κόμμα της ειρήνης», που επιδιώκει τον τερματισμό των συγκρούσεων και την έναρξη διαπραγματεύσεων το συντομότερο δυνατό. Οσο για το άλλο, είναι το «κόμμα της δικαιοσύνης», που θεωρεί ότι η Ρωσία πρέπει να πληρώσει βαρύ τίμημα για την επίθεσή της.

Η ίδια ανάλυση κατατάσσει στο πρώτο στρατόπεδο τις τρεις μεγάλες χώρες της Ευρώπης – Γερμανία, Γαλλία και Ιταλία – που ζητούν να μην «ταπεινωθεί» η Ρωσία. Στο άλλο βρίσκονται το Ηνωμένο Βασίλειο, η Πολωνία και οι χώρες της Βαλτικής – ενώ αντικειμενικά εκεί βρίσκονται σήμερα και οι ΗΠΑ (αν και διατηρούν περιθώρια ελιγμών). Οπως σημειώνει, δε, το πρόσφατο editorial των «New York Times» και η τοποθέτηση του παλαίμαχου Χένρι Κίσινγκερ στο Νταβός, στο φόντο και των εξελίξεων στα πεδία των μαχών, μοιάζουν να αποδυναμώνουν το «κόμμα της δικαιοσύνης» αλλά και τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος επιμένει πως η λύση θα δοθεί διπλωματικά, αλλά μόνο αφού η Ρωσία έχει ηττηθεί στρατιωτικά.

Το σίγουρο είναι πως η συζήτηση γύρω από την «τελική φάση» του πολέμου έχει ενταθεί. Ενδεικτική, από αυτή την άποψη, είναι και η ανάλυση του Τζιανλούκα Μερκούρι της ιταλικής «Corriere della Sera», ο οποίος κάνει λόγο για «τρεις δρόμους» που οδηγούν στο τέλος του πολέμου.

Καθαρή ήττα της Ρωσίας

Σύμφωνα με το πρώτο – που, ουσιαστικά, αποτυπώνει και τις θέσεις του «κόμματος της δικαιοσύνης» του «Economist» -, «ο Πούτιν δεν πρέπει να πάρει τίποτα» και ο στόχος πρέπει να είναι η συνέχιση του πολέμου μέχρι την ολοκληρωτική και καθαρή ήττα των επιτιθέμενων, με το επιχείρημα πως μόνο οι Ουκρανοί μπορούν να αποφασίσουν το τέλος του. Οπως προειδοποιεί μέσω των «Times» του Λονδίνου ο Ουίλιαμ Χέιγκ, πρώην ηγέτης των Συντηρητικών και υπουργός Εξωτερικών, η Δύση δεν πρέπει να πέσει στην παγίδα του Πούτιν, εκτιμώντας ότι η επόμενη κίνησή του θα είναι να ρίξει στο τραπέζι «μια ειρήνη η οποία θα διχάζει τη Δύση».

Οπως γράφει χαρακτηριστικά, κάποια στιγμή ο Πούτιν «θα δηλώσει πως νίκησε» και θα προτείνει εκεχειρία και συνομιλίες «που ενδεχομένως διαρκέσουν επί χρόνια, ενόσω η Ρωσία χτίζει έναν καλύτερο στρατό», ενσωματώνοντας παράλληλα τις περιοχές που έχει κατακτήσει και στραγγαλίζοντας οικονομικά την Ουκρανία. Μάλιστα, ειρωνεύεται και τους ευρωπαίους ηγέτες, σημειώνοντας ότι ο Μακρόν είναι πρόθυμος να ακούει επί ώρες τον Πούτιν, ο Ντράγκι θα συμφωνήσει αμέσως στην ανάγκη άμεσης εκεχειρίας, ενώ ο Σολτς ίσως και να μην ξέρει τι να κάνει… Ετσι, «θα υπάρξει μια κατάσταση στην οποία η Δύση θα είναι διχασμένη, οι Ουκρανοί θα αισθάνονται προδομένοι, η ΕΕ δεν θα τους δεχτεί ποτέ και το Κογκρέσο των ΗΠΑ θα σταματήσει να τους χρηματοδοτεί». Γι’ αυτό, τονίζει, πρέπει ο πρόεδρος της Ρωσίας να βρεθεί με την πλάτη στον τοίχο και να μην έχει καμία οδό διαφυγής.

Συνθηκολόγηση της Ουκρανίας

Το δεύτερο σενάριο βασίζεται στην παραδοχή ότι ο Πούτιν δεν θα καθίσει ποτέ στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων εάν η Δύση δεν σταματήσει να ενισχύει την Ουκρανία και να της δίνει όπλα. Η παραπάνω παραδοχή, με τη σειρά της, προϋποθέτει πως ισχύει αυτό που θυμίζει η Σιλβί Κάουφμαν με άρθρο της στους «Financial Times» – όσα είχε πει, δηλαδή, ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ τρεις ημέρες πριν από την εισβολή της 24ης Φεβρουαρίου: «Γνωρίζουμε τι θα συμβεί. Θα υπάρξει πίεση και κυρώσεις. Υστερα από λίγο, όμως, η ένταση θα υποχωρήσει. Αργά ή γρήγορα, θα κουραστούν και θα μας ζητήσουν να επαναλάβουμε τις διαπραγματεύσεις σε όλα τα ζητήματα που αφορούν τη στρατηγική ασφάλεια. Ας είμαστε ειλικρινείς, η Ρωσία σημαίνει πολύ περισσότερα από την Ουκρανία για τους φίλους μας στις ΗΠΑ και την ΕΕ».

Παρά το γεγονός ότι, για την ώρα, ο Μεντβέντεφ δεν έχει δικαιωθεί, η αλήθεια είναι πως οι ρωγμές στο στρατόπεδο της Δύσης έχουν αρχίσει να γίνονται ορατές. Οχι μόνο σε επίπεδο κυρώσεων (στην ενέργεια πρωτίστως), αλλά και με τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνουν αρκετοί, κυρίως Ευρωπαίοι, για διάλογο με τη Μόσχα και παράλληλη πίεση προς το Κίεβο να κάνει υποχωρήσεις. Πρακτικά, δηλαδή, να συνθηκολογήσει και να αποδεχθεί την ήττα του.

Μια διέξοδος – παγίδα
για τον Πούτιν

Με βάση το τρίτο σενάριο, τέλος, «τον Πούτιν μπορεί κανείς να τον σταματήσει όχι ταπεινώνοντάς τον (όπως λέει και το “κόμμα της ειρήνης”), αλλά προσφέροντάς του μια διέξοδο η οποία, μακροπρόθεσμα, θα τον οδηγήσει σε οδυνηρή ήττα». Πρόκειται, τηρουμένων των αναλογιών, για τον «δρόμο του Αφγανιστάν», όπως υποστηρίζει και ο Ντόμινικ Τίρνεϊ μέσω των «Financial Times», παραπέμποντας στην εικόνα «του σοβιετικού στρατηγού Μπορίς Γκρομόφ, ο οποίος διέσχισε τη Γέφυρα της Ειρήνης από το Αφγανιστάν προς την ΕΣΣΔ, όπου έγινε δεκτός με ενθουσιασμό από τις κάμερες και του προσφέρθηκαν μπουκέτα με κόκκινα λουλούδια». Ηταν, όπως τονίζεται, μια καλοστημένη φάρσα η οποία, όπως αποδείχθηκε στην πράξη, ισοδυναμούσε με ταπεινωτική υποχώρηση, η οποία αποτέλεσε το πρελούδιο για την κατάρρευση της ΕΣΣΔ.

Ετσι, σύμφωνα με όσους υποστηρίζουν αυτή την εκδοχή (ανάμεσά τους οι Μακρόν και Ντράγκι, όπως θεωρεί ο Μερκούρι), η Δύση δεν είναι ανάγκη να επιδιώξει ένα «νοκάουτ» της Ρωσίας, αλλά να προσφέρει στον Πούτιν «μια γέφυρα που θα έχει τη μορφή κλουβιού». Θα του επιτρέψει, με άλλα λόγια, να ισχυριστεί προσωρινά ότι κέρδισε, καθώς οι Ουκρανοί δεν θα καταφέρουν να διώξουν τα ρωσικά στρατεύματα από το Ντονμπάς, αλλά σταδιακά θα αποδυναμώνεται, μέχρι να έρθει η κατάρρευση.

Οποιο από τα τρία σενάρια (ή κάποιο τέταρτο ενδεχομένως) και εάν επικρατήσει, πάντως, ένα είναι σίγουρο: η πλάστιγγα θα γείρει προς την κατεύθυνση που θα αποφασίσουν πρωτίστως οι ΗΠΑ και η Ρωσία. Οσο για το τι είναι ακριβώς νίκη και τι ήττα, ποιοι κέρδισαν και ποιοι έχασαν, θα αποδειχθεί πως δεν είναι τόσο απλό να οριστεί…