Ο χρονισμός των εκλογών

Ο χρόνος των επόμενων εκλογών μπορεί να προσδιοριστεί με τρεις τρόπους. Θεσμικά, στο τέλος της άνοιξης. Λειτουργικά, τρεις μήνες ενωρίτερα. Κομματικά, πριν τον χειμώνα. Επειδή, μετά τη συνταγματική αλλοίωση του 1985, ο Πρωθυπουργός μπορεί να αποφασίσει εκλογές χωρίς άλλη διαβούλευση, η σκοπιμότητα μιας πρόωρης προσφυγής στην κρίση των πολιτών οφείλει να εξυπηρετεί ένα σοβαρό διακύβευμα και να θέτει ξεκάθαρο δίλημμα, ώστε η ευθύνη της επιλογής να φύγει από τα χέρια των πολιτικών και να μεταφερθεί στην πλάτη των πολιτών.

Αν εμπιστευθούμε τις έρευνες διαθέσεων της κοινής γνώμης, η επανεκλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη στις δύο επόμενες κάλπες δεν αμφισβητείται. Αυτή είναι η εκτίμηση των πάρα πολλών που δέχονται να συμμετάσχουν στις έρευνες αυτές. Αλλο, βεβαίως, οι έρευνες κι άλλο το σώμα των εκλεκτόρων. Πλην όμως οι έρευνες λένε τη δική τους αλήθεια. Πιο ευαίσθητα στοιχεία μάς δίνουν οι λεγόμενες «ποιοτικές έρευνες». Τις οποίες εμπιστεύονται, για πολλούς λόγους, τα κομματικά επιτελεία. Τουλάχιστον όσα αναγνωρίζουν την ανάγκη κατανόησης της ευαισθησίας και αγωνίας, την κρίση και τελικά τις πιο «σιωπηρές» προθέσεις των πολιτών.

Πότε όμως είναι πραγματικά χρήσιμες οι πρόωρες εκλογές; Σε δύο, τουλάχιστον, περιπτώσεις. Πρώτον, ενώπιον κάποιας απόφασης, που εμφανίζεται – είναι αλήθεια – σπανίως και συνο
δεύει μια ιστορική καμπή. Παράδειγμα η ένταξη στην ΕΟΚ και στην ευρωζώνη ή μια δημοσιονομική κατάρρευση, είτε εκείνη που προέκυψε το 2010 λόγω κακής διαχείρισης της παγκόσμιας χρηματοοικονομικής κρίσης, είτε η άλλη του 2015, που ήταν αποτέλεσμα της άφρονος πολιτικής μαθητευόμενων μάγων. Η διαχείριση της καθημερινότητας, ακόμη κι όταν συμβαίνουν σπάνια γεγονότα, όπως η πανδημία ή ο πόλεμος της Ρωσίας και η εξ αυτού ενεργειακή κρίση, δεν αποτελούν ικανό λόγο έκτακτης προσφυγής στις κάλπες. Εκτός αν οι χειρισμοί της κυβέρνησης οδηγήσουν σε κατάρρευση του κοινωνικού και οικονομικού ιστού ή σε ξεσηκωμό των ανθρώπων. Τίποτε από τα παραπάνω δεν συμβαίνει. Παρόλες τις απανωτές «προβλέψεις» της μείζονος αντιπολίτευσης, η κοινωνία παρέμεινε όρθια και συμμετείχε ικανοποιητικά στην αντιμετώπιση του πανδημικού κινδύνου. Το ίδιο συμβαίνει και με το κύμα ακρίβειας, που αφαιρεί εισόδημα και την εγκατάσταση πληθωριστικών πιέσεων που διαβρώνουν τις προσδοκίες όλων μας. Οι πολίτες ανησυχούν αλλά ο κύκλος της οικονομικής ανάκαμψης συνεχίζεται, κυρίως επειδή η ιδιωτική και επενδυτική κατανάλωση έχει επανέλθει και υποστηρίζεται, η ανεργία μειώνεται και οι μεταβιβάσεις από τον προϋπολογισμό, και στις δύο περιπτώσεις, έπιασαν τόπο και περιόρισαν τις ζημία πολιτών κι επιχειρήσεων.

Τι μένει λοιπόν για να δικαιολογήσει ο Πρωθυπουργός ενδεχόμενη απόφασή του να προκηρύξει πρόωρες εκλογές; Θα παραδεχτεί, εμμέσως πλην όμως σαφώς, ένα από τα δύο ακόλουθα επιχειρήματα. Ενα, ότι η δημοκρατικώς αναπόδραστη φθορά της κυβέρνησης θα είναι μεγαλύτερη μετά από έναν (ακόμη) δύσκολο χειμώνα. Και δύο, ότι το ταμειακό έλλειμμα, που προκαλείται από τις απανωτές μεταβιβάσεις χρημάτων, θα θέσει σε κίνδυνο την αξίως αποκτηθείσα δημοσιονομική αξιοπιστία. Ομολογουμένως, ο χρονισμός της επιλογής του, δεν είναι ευχερής.

Ο Μπάμπης Παπαδημητρίου είναι δημοσιογράφος και βουλευτής