«Θα υπερασπιστώ τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας»

Σκληρή απάντηση στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με έμφαση στην υπεράσπιση της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας, έδωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, με αναφορές στο σύνολο της πολιτικής των προκλήσεων της Τουρκίας. Θέτοντας εκ νέου τις κόκκινες γραμμές της Αθήνας στη σχέση της με την Αγκυρα, ο Πρωθυπουργός κατά τη διάρκεια της συζήτησής του με τον πρόεδρο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ Μπέργκε Μπρέντε διεμήνυσε στον τούρκο πρόεδρο πως δεν μπορεί να συνεχίσει στον δρόμο των προκλήσεων και της έντασης. «Αν πιστεύει ότι δεν θα υπερασπιστώ την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας και δεν θα επισημαίνω στο διεθνές ακροατήριο ότι η Τουρκία συμπεριφέρεται ως αναθεωρητική δύναμη, τότε κάνει λάθος», ήταν το δικό του μήνυμα.

Για την Αθήνα είναι σημαντικό να επιμείνει στο διεθνές δίκαιο, αναδεικνύοντας μέσα και από τις αναφορές του Πρωθυπουργού ότι δεν είναι η ελληνική πλευρά αυτή που θα κλείσει τους διαύλους επικοινωνίας με τη γείτονα χώρα. Αυτό ωστόσο δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα θα σταματήσει να θίγει ζητήματα όπως οι υπερπτήσεις στα ελληνικά νησιά ή να υπενθυμίζει ακραίες προκλήσεις όπως αυτή της εργαλειοποίησης του Προσφυγικού τον Μάρτιο του 2020.

Σημαντική είναι και η στάση της Αθήνας υπέρ της ενότητας του ΝΑΤΟ τη στιγμή που η Αγκυρα συνεχίζει το παιχνίδι του εκβιασμού, επιδιώκοντας να «αποκομίσει κάποιο είδος οφέλους για το δικό της εθνικό συμφέρον» από τις διαπραγματεύσεις για την ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στη σκιά του πολέμου στην Ουκρανία. Η Αθήνα, όπως τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αναγνωρίζει ότι σε αυτές τις συνθήκες το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται το ΝΑΤΟ «είναι μία ακόμη πηγή γεωπολιτικής αστάθειας στην Ανατολική Μεσόγειο» και σε αυτό το πλαίσιο δεν υπάρχει καμία πρόθεση από την ελληνική πλευρά να σηκώσει το γάντι της έντασης, καθ’ οιονδήποτε τρόπο. Στέλνοντας έτσι και ένα μήνυμα στους συμμάχους.

Αξίζει να σημειωθεί ότι μετά τις προχθεσινές δηλώσεις από την εκπρόσωπο της Κομισιόν για τις δηλώσεις Ερντογάν οι Βρυξέλλες επανήλθαν χθες, αυτή τη φορά με τουίτ του γενικού γραμματέα της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης Στέφανο Σανίνο που δημοσιοποιεί ότι εξέφρασε στον πρεσβευτή της Τουρκίας στην ΕΕ Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι τις σοβαρές ανησυχίες της ΕΕ για τις πρόσφατες πτήσεις τουρκικών μαχητικών αεροσκαφών κοντά στην Αλεξανδρούπολη. Υπογράμμισε δε ότι ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου και η αποφυγή πράξεων που υπονομεύουν τη συνοχή μεταξύ συμμάχων είναι σε αυτήν την κρίσιμη συγκυρία στοιχεία πιο σημαντικά από ποτέ άλλοτε.

Τα σενάρια. Σε αυτό το πλαίσιο η ελληνική διπλωματία εξετάζει τρία βασικά σενάρια που θα μπορούσαν να ακολουθήσουν τις εμπρηστικές δηλώσεις Ερντογάν:

Ο Ερντογάν δεν προχωρά σε προκλήσεις επί του πεδίου, κλείνει τα κανάλια επικοινωνίας, αλλά περιορίζεται σε ρητορικές επιθέσεις. Το διεθνές περιβάλλον, την ώρα που ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται και η ρωσική απειλή παραμένει γρίφος πώς θα εξελιχθεί, δεν δείχνει να είναι ευνοϊκό και για νέες «παραφωνίες», όπως ένα νέο μέτωπο σύγκρουσης, και μάλιστα μεταξύ νατοϊκών συμμάχων. Κάθε απόπειρα αναθεωρητισμού που δημιουργεί ρωγμές στη Συμμαχία μπορεί να εκληφθεί ως επιθετική κίνηση εναντίον της Δύσης και προσπάθεια διάσπασης, ακόμα και υπέρ της Μόσχας. Τα μηνύματα έχουν ληφθεί από την Αγκυρα, με αυτό που μένει να φανεί να είναι μέχρι πού θέλει ο πρόεδρος Ερντογάν να συνεχίσει το διπλωματικό παιχνίδι του εκβιασμού, στο οποίο έχει εντάξει και τα ελληνοτουρκικά, επιχειρώντας να στείλει μηνύματα στην Ουάσιγκτον μέσω και της Αθήνας, με κύριο στόχο τα εξοπλιστικά και την άρση των αμερικανικών κυρώσεων.

Ο τούρκος πρόεδρος επιμένει στην επιθετική ρητορική για ένα διάστημα, αλλά όπως έκανε και το 2020, δεδομένης και της κατάστασης που διαμορφώνεται στη γεωπολιτική σκακιέρα, αλλάζει γνώμη και αποφασίζει να ρίξει ξανά γέφυρες στην Αθήνα. Ενα ενδεχόμενο που δεν θεωρείται απίθανο από το Μέγαρο Μαξίμου, δεδομένου ότι ο Ερντογάν βρίσκεται σε προεκλογική περίοδο και πρέπει να δείξει πυγμή. Το ενδεχόμενο, άλλωστε, ο Ερντογάν να αλλάξει γνώμη και να ανοίξουν εκ νέου οι δίαυλοι Αθήνας – Αγκυρας δεν απέκλεισε κατά τη χθεσινή παρέμβασή του και ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Ο Ερντογάν μεταφέρει την ένταση στο πεδίο. Τα ενδεχόμενα ποικίλλουν ανάλογα με τις επιδιώξεις της Αγκυρας τη δεδομένη στιγμή. Η πολιτική των υπερπτήσεων και των παραβιάσεων, το Προσφυγικό και μια νέα απόπειρα εργαλειοποίησης, η οποία ήδη διαφαίνεται στο Αιγαίο, υλοποίηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» μέσω μονομερών ενεργειών, αποστολή ενός ερευνητικού (σεισμογραφικού ή γεωτρύπανου), ακόμα και νέα τετελεσμένα σε σχέση με τις γκρίζες ζώνες είναι στα ενδεχόμενα που εξετάζονται από την Αθήνα.

Η ένταση στα ελληνοτουρκικά έχει αποτελέσει για την Αγκυρα, ουκ ολίγες φορές, διέξοδο και για το εσωτερικό ακροατήριό της, παράλληλα με τις διεκδικήσεις της στη διεθνή διπλωματική σκακιέρα. Ενδεικτικό σε αυτό το πλαίσιο και άρθρο της τουρκικής ιστοσελίδας Τ24 με τίτλο «τα λέει στον Μητσοτάκη αλλά θέλει να τον ακούσουμε εμείς», στο οποίο υποστηρίζεται ότι οι δηλώσεις Ερντογάν είναι απλά μία ακόμα απόπειρα αποπροσανατολισμού του τουρκικού λαού από τα ζητήματα της οικονομίας, με την προβολή του εξωτερικού εχθρού.