Ο πόλεμος των νομισμάτων

Ο πόλεμος με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει προκαλέσει πολλά δεινά. Οπως η αιματοχυσία, οι καταστροφές κ.λπ. δεν μπορεί να συνεχιστεί για πολλά χρόνια. Οχι μόνο για τις επιπτώσεις στο καθ’ αυτό πολεμικό μέτωπο, αλλά και για τις παράπλευρες ζοφερές οικονομικές και ανθρωπιστικές συνέπειες. Και δεν μιλάμε μόνο για τις άθλιες συνθήκες που  αντιμετωπίζουν οι δύο εμπόλεμες πλευρές, αλλά και για τις εξίσου σοβαρές επιπτώσεις που αντιμετωπίζει ολόκληρη η ανθρωπότητα από τις κυρώσεις και ιδιαίτερα ο τρίτος κόσμος και οι αναδυόμενες αγορές. Η επισιτιστική κρίση έχει φτάσει σε επίπεδα λιμοκτονίας ιδιαίτερα σε χώρες της Αφρικής και της Ασίας. Από την Αίγυπτο μέχρι το Μάλι και από το Μπανγκλαντές μέχρι το Αφγανιστάν κύριο μέλημα των φτωχών είναι η καθημερινή επιβίωση και της μεσαίας τάξης το φάσμα της πτώχευσης.

Ας μείνουμε στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Ο πληθωρισμός αυξάνεται, με προφανές αντίκτυπο στην πολιτική σταθερότητα των Δημοκρατιών. Δεν μιλάμε ακόμη για «Βαϊμάρη», αλλά για ανατροπή μιας αισιόδοξης πορείας που είχε μετά την προηγούμενη πετρελαϊκή κρίση. Και ένας από τους λόγους είναι η μερική αναστολή του εμπορίου. Πολλοί αναφέρονται στην καθίζηση του εμπορίου, δηλαδή της παγκοσμιοποίησης, που είναι ο βασικός πόρος και ισχύς των Δημοκρατιών μας.

Ενας δείκτης «ισχύος» είναι το αποθεματικό νόμισμα που διακρατούν οι Κεντρικές Τράπεζες. Το αποθεματικό νόμισμα είναι ξένο νόμισμα που κρατείται σε σημαντικές ποσότητες από τις Κεντρικές Τράπεζες ή ως μέρος των συναλλαγματικών αποθεμάτων τους. Το αποθεματικό νόμισμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε διεθνείς συναλλαγές, διεθνείς επενδύσεις και σε όλες τις πτυχές της παγκόσμιας οικονομίας. Θεωρείται ένα ασφαλές για την ομαλή διακίνηση του εμπορίου, την ασφάλεια των καταθετών και αξιόπιστο νόμισμα. Μετά τον Παγκόσμιο Πόλεμο η κυριαρχία του δολαρίου ήταν απόλυτη με συνέπεια οι ΗΠΑ να μπορούν να δανειστούν με χαμηλότερο κόστος από τις άλλες χώρες, και συνεπώς και οι επιχειρήσεις τους και οι ιδιώτες. Με την υιοθέτηση του ευρώ και τη συνετή διαχείριση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας η θέση του ευρώ βελτιώθηκε. Το 2018 η κατάσταση άλλαξε προς το ευνοϊκότερο για το ευρώ. Τότε οι ΗΠΑ διακατείχαν το 20,7% και το ευρώ το 19,3% των αποθεματικών νομισμάτων. Μάλιστα, στρατηγικός στόχος της ΕΕ ήταν να αυξήσουν την αξιοπιστία τους με διμερείς συμφωνίες με πετρελαιοπαραγωγές χώρες, ώστε να αγοράζουν το πετρέλαιο με ευρώ και όχι με «πετροδολάρια».

Ομως ο πόλεμος στην Ουκρανία ανέτρεψε την ισορροπία. Το ευρώ σήμερα βρίσκεται στη χαμηλότερη ισοτιμία σε σχέση με το δολάριο. Παράλληλα μια σειρά από χώρες φροντίζουν να πραγματοποιούν τις πληρωμές τους ή να εξοφλούν τα χρέη τους στα νομίσματά τους χωρίς να διαμεσολαβούν τα κυρίαρχα νομίσματα. Τα αποτελέσματα αυτού του πολέμου των νομισμάτων θέτουν σε κίνδυνο την παγκόσμια τάξη με απρόβλεπτες εξελίξεις για την ισορροπία των δυνάμεων.

Είναι προφανές ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία πρέπει να σταματήσει το ταχύτερο δυνατόν. Νικητής δεν θα υπάρξει και θα βρεθούμε σε έναν κόσμο που κανείς δεν επιθυμεί, αλλά και κανείς δεν θα μπορεί να αντέξει. Ούτε και το δολάριο.

Ο Αντώνης Τριφύλλης είναι μέλος του ανεξάρτητου, μη κερδοσκοπικού ερευνητικού οργανισμού διαΝΕΟσις και του Ελληνικού Ιδρύματος Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ), πρώην στέλεχος της ΕΕ