Τώρα αρχίζουν τα δύσκολα

Ανήκει πια στην ιστορία το συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, οι εργασίες του οποίου έληξαν πανηγυρικά χθες. Και το βράδυ, αφού καταμετρήθηκαν οι ψήφοι για τη νέα Κεντρική Επιτροπή του Κινήματος και τα λοιπά όργανα και έσβησαν τα φώτα και χαμήλωσαν οι μουσικές, ήρθε η ώρα της περισυλλογής.

Γιατί για όποιον δεν το κατάλαβε, από εδώ και πέρα αρχίζουν τα δύσκολα. Πρέπει να κεφαλαιοποιηθεί όλο αυτό το πολύ καλό, το εξαιρετικό κλίμα που επικράτησε, να αξιοποιηθούν οι ευχές της «γερουσίας» της παράταξης στη νέα ηγεσία, να υιοθετηθούν οι συμβουλές της ώστε να καταφέρει το Κίνημα να κάνει τα απαραίτητα βήματα μπροστά. Οπως το είδα το πράγμα, ο πρόεδρος Ανδρουλάκης έδειξε να καταλαβαίνει ότι από εδώ και μπρος τον περιμένει σκληρή δουλειά και για μερικούς μήνες, από σήμερα μέχρι, ας πούμε, το πολύ τον προσεχή Οκτώβριο, οπότε τοποθετούνται χρονικά οι επόμενες εκλογές, πρέπει να γυρίσει καμιά δεκαριά φορές, που λέει ο λόγος, την Ελλάδα από πάνω έως κάτω, και το αντίστροφο. Να φτάσει ο λόγος του σε κάθε χωριό και κάθε πόλη. Να τον γνωρίσει ο κόσμος, να ακούσει τι έχει να του πει για τα προβλήματά του, να του χτυπήσει φιλικά τον ώμο. Να «πουλήσει» αυτό που είναι: άφθαρτος, χωρίς δεσμεύσεις από κανέναν και τίποτε. Και κυρίως ότι μπορεί.

Ο αρχηγός της Κεντροαριστεράς πλέον, αφού «βαφτίστηκε» και από το συνέδριο ως ο «επόμενος», θα πρέπει να αποδείξει κιόλας ότι το αξίζει να είναι ο «επόμενος». Και δεν υπάρχει άλλη εκδοχή παρά μόνο αυτή: περιοδείες παντού…

Το μεγάλο κέρδος

Για έναν αντικειμενικό (όσο γίνεται δηλαδή, μην τρελαθούμε κιόλας…) παρατηρητή, αυτό που συνέβη το τριήμερο που μας πέρασε στο γήπεδο του Τάε Κβον Ντο είναι πραγματικά υπέροχο. Η παλιά γενιά του ΠΑΣΟΚ, βλέποντας ότι ο «μικρός» κάτι έχει, ότι δεν είναι ούτε αναλώσιμος ούτε ένας ακόμη (της σειράς), επιδόθηκε σε ένα κρεσέντο συμβουλών για το τι πρέπει να κάνει το Κίνημα προσεχώς προκειμένου να αναλάβει εκ νέου τη διακυβέρνηση της χώρας. Και είναι σημαντικό ότι από όλους αυτούς τους μεγάλους, τον Κ. Σημίτη, τον Γ. Παπανδρέου, τον Ευ. Βενιζέλο, τον Κώστα Σκανδαλίδη, τον Απ. Κακλαμάνη αλλά και την επόμενη γενιά, όπως τον Α. Λοβέρδο, τον Χ. Καστανίδη, την Αννα Διαμαντοπούλου και τόσους άλλους που έλαβαν τον λόγο, δεν βρέθηκε ένας (1!) να συστήσει συνεργασία είτε με τη ΝουΔού είτε κυρίως με τον ΣΥΡΙΖΑ. Ολοι, μα όλοι, τάχθηκαν υπέρ της αυτόνομης πορείας, υποδηλωτικό της αποτίμησης που έχουν κάνει ότι και οι δύο έχουν αποτύχει στη διαχείριση της χώρας και δεν πρέπει επ’ ουδενί το Κίνημα να γίνει το δεκανίκι για να συνεχίσουν την καταστροφική τους διακυβέρνηση.

Νομίζω πως αυτό ήταν και το μεγάλο κέρδος για τον Νίκο Ανδρουλάκη. Γιατί ουσιαστικά μπορεί να ξετυλίξει τη στρατηγική του χωρίς τον φόβο ότι κάθε τρεις και λίγο θα βγαίνει κάποιος να του λέει γιατί κάνεις αυτό και δεν κάνεις εκείνο, το οποίο είναι και πιο σημαντικό.

Το βυτιοφόρο του ΣΥΡΙΖΑ

Θα μου επιτραπεί τώρα να δώσω λίγο περισσότερο χώρο σε έναν από τους σημαντικότερους πολιτικούς της παλιάς φρουράς του ΠΑΣΟΚ, τον πρόεδρο Απόστολο Κακλαμάνη. Τον άνθρωπο που στάθηκε βράχος στα κρίσιμα, «πέτρινα» χρόνια, και ως συνείδηση του Κινήματος κήρυττε την ανάγκη διάσωσης του ιστορικού Κέντρου. Τι είπε ο άνθρωπος με τη γλώσσα που όλοι καταλαβαίνουν, τη σκληρή, τη ρεαλιστική, γι’ αυτούς που λιποτάκτησαν εκείνα τα χρόνια και αναζήτησαν καταφύγιο στον ΣΥΡΙΖΑ προκειμένου να διασωθούν πολιτικά;

«Ηρθε το βυτιοφόρο (*εννοούσε τις εκκενώσεις βόθρων) του ΣΥΡΙΖΑ και το ξεκαθάρισε (το Κίνημα). Κάθε σπίτι έχει τον απόπατό του».

Στη συνέχεια θέλοντας να εξηγήσει τους λόγους που συνέβη αυτό προχώρησε σε άλλες συγκρίσεις. Συνέκρινε τα στελέχη αυτά που αναζήτησαν στέγη στον ΣΥΡΙΖΑ με «ποντίκια» που δεν είχαν λόγο παραμονής στο ΠΑΣΟΚ, από τη στιγμή που είχε πάψει να είναι κόμμα εξουσίας. «Τα ποντίκια φεύγουν από το καράβι όταν τελειώνει το τυρί» τόνισε χαρακτηριστικά και φυσικά αποθεώθηκε από το Συνέδριο γιατί είπε τα πράγματα με την ωμότητα που υπαγορεύει η στάση τους και γιατί μέχρι τώρα κανείς δεν τους είχε αντιμετωπίσει όπως έπρεπε – εκτός εμού ίσως, που μιλούσα συχνά για «ρετάλια του ΠΑΣΟΚ»…

Μια βραδιά στα Χανιά

Κάτι άλλο που εντυπωσίασε τους συνέδρους ήταν η σχεδόν ταύτιση απόψεων μεταξύ του Γιώργου Παπανδρέου και του Ευάγγελου Βενιζέλου αναφορικά με την πορεία του Κινήματος. Μίλησαν με μισή ώρα διαφορά ο καθένας και πραγματικά νόμιζες ότι τα είχαν συζητήσει προηγουμένως. Τα είχαν συζητήσει όντως; Και πώς μπορεί να συνέβη αυτό; Εχω την απάντηση και την παραθέτω τώρα. Συνέβη στα… Χανιά προ ημερών και ήταν μια… ωραία πρωτοβουλία της Ντόρας, της φίλης μου. Η Ντόρα παρέθεσε ένα μικρό τραπέζι για μερικούς εκ των συμμετεχόντων στη Σύνοδο της επιτροπής του Συμβουλίου της Ευρώπης, στην οποία προεδρεύει, στα Χανιά, και είχε καλεσμένο τον Βενιζέλο να μιλήσει. Ο Γιώργος είναι έτσι κι αλλιώς μέλος της Επιτροπής, και μετά ήρθε… ο έρωτας. Εντάξει, μην το παρακάνουμε κιόλας, αλλά όπως έμαθα από έγκυρη πηγή, πιο έγκυρη δεν γίνεται, το βράδυ εκείνο ο Γιώργος με τον Βαγγέλη κάθισαν απέναντι ο ένας στον άλλον και τρώγοντας ψαράκια και θαλασσινά πέρασαν πάνω από δύο ώρες κουβεντιάζοντας σαν καλοί φίλοι περί εξωτερικής πολιτικής και όχι μόνο, υπό τη διακριτική, πλην όμως ουσιαστική, καθοδήγηση της συζήτησης από την οικοδέσποινα Ντόρα.

Συμβαίνουν ωραία πράγματα μεταξύ τυρού και αχλαδίου, πρέπει να το παραδεχτούμε…

Παλαιά πάθη σιγοκαίνε

Ακριβώς αυτό το ωραίο κλίμα που αποτυπώθηκε από τις τοποθετήσεις των δύο πρώην αρχηγών του ΠΑΣΟΚ στο Συνέδριο δεν φαίνεται να περνάει και στους υποστηρικτές τους. Προς τα κάτω. Δεν είναι ψέμα να αναφέρω ότι τα όσα έγραφα το Σάββατο για τον Ευάγγελο Βενιζέλο και τη θυσία του (που ήταν και θυσία και του Κινήματος) να συμμετάσχει στην κυβέρνηση Σαμαρά, προκειμένου να γλιτώσει η χώρα τη χρεοκοπία, προκάλεσαν αντιδράσεις. Ενθεν κακείθεν. Ορισμένες με στεναχώρησαν γιατί έδειξαν ότι τα παλιά πάθη εξακολουθούν να σιγοκαίνε. Εχουν περάσει δέκα χρόνια έκτοτε, αλλά αρκετοί θυμούνται, πρέπει να πω, με ένταση το τι συνέβη μεταξύ του Παπανδρέου και του Βενιζέλου, και το αντίστροφο. Η λήθη δεν έχει επιδράσει πάνω τους. Επιμένουν σε μια εποχή όπου στην πραγματικότητα συγκρούστηκαν δυο λογικές αντιμετώπισης μιας πρωτοφανούς κρίσεως υπό το κράτος των εντυπώσεων και των επιπτώσεων που δημιουργούσε η χρεοκοπία της χώρας. Να δεχτώ για τη διευκόλυνση της συζήτησης ότι η διαμάχη πολλές φορές υπερακοντίστηκε και έλαβε ανεξέλεγκτες διαστάσεις εξαιτίας και των προσωπικών στρατηγικών. Αλλά πρέπει πια να καταλάβουν όλοι ότι αυτή η περίοδος τελείωσε. Ανήκει στο παρελθόν. Τίποτε δεν μπορεί να αλλάξει εξ όσων συνέβησαν τότε. Μόνο ο ιστορικός του μέλλοντος θα καταδείξει ποιος είχε τις μεγαλύτερες και περισσότερες ευθύνες. Ουδείς άλλος, και πολύ περισσότερο κάποιοι εξ όσων έζησαν τα γεγονότα και μετείχαν στη διαμόρφωσή τους. Αυτό ως απάντηση μηνυμάτων Μάιλς και τηλεφωνημάτων στην υπέρ Βενιζέλου σαββατιάτικη αναφορά.