Συλλογική ευθύνη

Για την αυτοκτονία του δεκατετράχρονου Μάκη, εξαιτίας των μαρτυρίων στα οποία τον υπέβαλλαν οι συμμαθητές (sic) του, η ευθύνη είναι συλλογική και ανήκει στη σχολική κοινότητα. Ελαφρυντικά ασφαλώς θα υπάρχουν κατά περίπτωση, αλλά η φυσικότητα με την οποία οι λεγόμενοι συμμαθητές του περιέγραφαν τα μαρτύρια που οδήγησαν το παιδί στην αυτοκτονία σοκάρει. Βεβαίως μιλούσαν με θλίψη για το γεγονός και η θλίψη τους ήταν γνήσια. Ομως δεν υπήρχε εκ μέρους τους ούτε ίχνος αμφισβήτησης του κτηνώδους συστήματος που οδήγησε τον μαθητή σε αυτό το τραγικό τέλος. Υπήρχε μόνο η παθητική αποδοχή μιας κατάστασης που δεν αλλάζει. «Ετσι είναι το σχολείο», ήταν η κοινή επωδός όσων από αυτούς μίλησαν στα ΜΜΕ. Ηταν ανατριχιαστικό να τους ακούς. Ηταν σαν να άκουγες κρατουμένους στο γκουλάγκ, που ύστερα από λίγο καιρό αποδέχονταν τη στυγνή και παράλογη πραγματικότητα για να επιβιώσουν. Αν την αμφισβητήσεις, κινδυνεύεις να βρεθείς στη θέση του Μάκη.

Και εν πάση περιπτώσει οι λεγόμενοι συμμαθητές του Μάκη δεν παύουν να είναι παιδιά και η ευθύνη τους φθάνει μέχρις ενός ορίου. Οι καθηγητές του σχολείου, όμως, σίγουρα είχαν αντίληψη του δράματος – εκτός, βέβαια, αν ήσαν συνδικαλιστές. Το πιο εξοργιστικό, όμως, είναι ο εκ των υστέρων αποτροπιασμός εκείνων που έκλειναν τα μάτια και έκαναν τη δουλειά τους. Είναι όσο ψεύτικος ήταν και ο ισχυρισμός των Γερμανών, αμέσως μετά τον πόλεμο, ότι «βλέπαμε να τους στοιβάζουν στα τρένα, αλλά δεν ξέραμε πού τους πηγαίνουν». Κατά τα άλλα, βέβαια, τους έπαιρναν τις επιχειρήσεις, τα μαγαζιά, τα ακίνητα και τις περιουσίες. Βόλευε, κατά κάποιον τρόπο, η εξαφάνιση των Εβραίων κάπου στα ανατολικά.

Στην περίπτωση εκείνων που όφειλαν να ενδιαφέρονται, αλλά αδιαφόρησαν, δεν υπήρχε βέβαια άμεσο συμφέρον. Μόνον έμμεσο: να έχουν την ησυχία τους, να μην μπλέξουν με τους επικίνδυνους αλήτες του σχολείου. Και πάλι ο παραλληλισμός με το γκουλάγκ είναι κατάλληλος, διότι έτσι γινόταν και στα στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας της Σοβιετίας. Η μαφία των ποινικών εγκληματιών, μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1940, καταπίεζε, εκμεταλλευόταν και τυραννούσε τους πολιτικούς κρατουμένους. Οι Αρχές των στρατοπέδων ποτέ δεν το εμπόδισαν, επειδή τους βόλευε. Ο εκ των υστέρων αποτροπιασμός προσώπων από το σχολικό περιβάλλον του αυτόχειρα έχει οποιαδήποτε αξία μόνον εφόσον στρέφεται στον εαυτό τους, στην αναισθησία τους και στη δειλία τους. Οτιδήποτε άλλο είναι υποκριτικό και χυδαίο.

Η υπουργός Παιδείας συνοδεύει τον Πρωθυπουργό στο ταξίδι του στις ΗΠΑ. Δεν έχω καμία αμφιβολία, ωστόσο, ότι το υπουργείο δεν πρόκειται να μείνει αδιάφορο, όπως οι υπάλληλοί του…

ALEXIS

Για την εμπνευσμένη ομιλία του Μητσοτάκη στο Κογκρέσο θα τα πούμε εκτενώς στη στήλη του Σαββάτου. Σήμερα, θα σταθώ σε μία μόνο λεπτομέρεια. Συγκεκριμένα, τη στιγμή που ο Κυριάκος αναφέρθηκε στον Αλέξις ντε Τοκβίλ, τον πρώτο σημαντικό ευρωπαίο μελετητή της δημοκρατίας στην Αμερική, αναρωτιέμαι αν σε εκείνο το απειροελάχιστο διάστημα, ανάμεσα στο όνομα «Αλέξις» και το επίθετο «ντε Τοκβίλ», η καρδούλα ενός άλλου Αλέξη εδώ στην Αθήνα, του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ, σκίρτησε στη σκέψη: «Αχ, λέει για μένα!». Δεν αποκλείεται, γιατί αυτή πρέπει να ήταν η μόνη λέξη που κατάλαβε από όλη την ομιλία. (Εντάξει, υπερβάλλω. Κατάλαβε και το Greece…)

ΕΔΩΣΕ ΠΟΝΟ

Για τον Πάνο Σκουρλέτη, ούτε λίγο ούτε πολύ, ήταν η χειρότερη μέρα της ζωής του. Παρακολουθώντας τον Κυριάκο Μητσοτάκη να απευθύνεται στο Κογκρέσο, ένιωσε «ντροπή, θλίψη, απογοήτευση και αγωνία». Αν είναι έτσι, δεν θέλω να φαντάζομαι πώς ένιωθε όταν ο αρχηγός του έγλειφε τον Τραμπ. Ούτε και ο ίδιος θα έχει τις λέξεις, νομίζω…

ΤΑ ΚΑΛΑ ΤΗΣ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ

Βεβαίως υπήρξαν και αυτά, μη λέτε! Είχε και τα καλά της η πανδημία, άλλο αν τα προβλήματα που τα σκέπασαν ήσαν απείρως μεγαλύτερα. Λόγου χάρη, χθες έγιναν ξανά, έπειτα από τρία χρόνια αναβολών λόγω πανδημίας, οι φοιτητικές εκλογές. Μια διαδικασία που είχε γίνει τόσο ανούσια την τελευταία εικοσαετία, ώστε την είχα διαγράψει τελείως από τη μνήμη, σαν να μην είχε γίνει ποτέ. Φοβάμαι ότι η επιστροφή της κανονικότητας θα μας φέρει ξανά και τη Βουλή των Εφήβων…